Maak jij carrièrekeuzes vanuit gezonde ambitie of bewijsdrang?

In ons werk zijn we allemaal in meer of mindere mate op zoek naar erkenning. Iedereen vindt het fijn te horen dat zijn of haar bijdrage ertoe doet. Met die houding is ook niets mis. Sterker, veel mensen die in hun vakgebied de top hebben bereikt, beschikken over de nodige bewijsdrang. Zo vertelde de bekende Vlaamse psychiater Damiaan Denys vorig jaar in een interview dat ik met hem had voor Het Financieele Dagblad over zijn vele mediaoptredens: ‘Ik kan wel heel groots doen en zeggen dat ik het belangrijk vind mensen in te lichten, maar als ik eerlijk ben is een belangrijke drijfveer voor mij geldingsdrang.’

Gebrek aan erkenning

Met prestatiedrift kun je het ver schoppen, maar wanneer die eigenschap te veel de overhand krijgt, drijf je weg van wie je in de kern bent en wat je werkelijk wilt. En dat kan zich vroeg of laat wreken.

Vaak liggen de wortels ervan in iemands jeugd. Denys had een moeizame relatie met zijn vader, die zijn gedrag regelmatig afkeurde. Hij vermoedde dat hij diens gebrek aan erkenning probeerde te compenseren door voortdurend successen na te streven. Zo zwaar beladen hoeft de oorzaak niet per se te zijn, maar de boodschappen die we meekrijgen vanuit huis hebben absoluut invloed op de ontwikkeling van ons arbeidsethos.

Marianne kreeg thuis altijd te horen dat ze het maximale uit haar schoolprestaties moest halen. Vooral haar moeder, die tot haar eigen spijt nooit had gewerkt, hamerde daarop. En soms nog steeds. Zo stuurde ze Marianne eens een app met een gepubliceerde lijst van topvrouwen en de tekst: wie weet beland jij hier ook ooit op!

In de eerste periode van haar werkende leven ging de carrière van Marianne als een speer. Maar toen ze kinderen kreeg, kwam die voor haar gevoel tot stilstand en werd ze links en rechts ingehaald door vooral mannelijke leeftijdgenoten.

Intrinsieke motivatie

Om dichter bij haar intrinsieke motivatie te komen, vroeg ik haar op papier te zetten welke van haar beweegredenen voor een nieuwe stap voortkomen uit angst en welke uit verlangen. Daaruit kwam naar voren dat Marianne graag avonturen aangaat en nieuwe vaardigheden leert. Ook wil ze een rolmodel zijn voor andere ambitieuze vrouwen en bijdragen aan meer gelijkheid tussen de seksen. Haar grootste angst is dat ze aan het eind van haar carrière moet constateren dat ze haar potentie niet ten volle heeft benut.

Precies daar wreekt zich de bewijsdrang. Doordat ze heeft nagedacht over de boodschappen van vroeger, ziet Marianne nu helder in dat die angst daar is ontstaan en losstaat van haar ware motivatie. De schrijfoefening maakt ook duidelijk dat ze is uitgeleerd in haar huidige functie en dat ze inderdaad toe is aan een nieuwe stap. Alleen hoeft deze niet meer per se een stap omhoog te zijn.

*De naam Marianne is om privacyredenen gefingeerd.