Waar ligt de grens voor reistijd bij een nieuwe baan?

Drie uur onderweg

Jacques Hermus (41) werkt als redacteur bij het Nieuwsblad van het Noorden in Groningen. Lange tijd woonde hij ook in die stad, totdat Hermus en zijn vriendin besloten te gaan samenwonen. Een verhuizing naar Amsterdam volgde. Tegenwoordig wonen ze in Haarlem en werkt Hermus nog steeds in Groningen. 'Ik heb een hele leuke baan en in mijn huidige woonregio kon ik geen vergelijkbaar werk vinden', legt hij zijn keuze uit.

Voor die leuke baan staat Hermus voor dag en dauw op. Om kwart over zes 's ochtends trekt hij de voordeur achter zich dicht om drie uur later op zijn werk te arriveren. Tot voor kort deed hij dat met de auto, maar Hermus is, ondanks vertragingen en ander treinongerief, overgestapt op het openbaar vervoer. 'Met de trein doe ik er weliswaar iets langer over dan met de auto. En als ik een aansluiting mis ben ik gelijk drie kwartier later op m'n werk. Maar ja, ik kan onderweg werken en dat is een groot voordeel.'

Verhuizen voor de baas

Hoewel de woon-werkafstand in de laatste tien jaar met een dikke twee kilometer is toegenomen, lijkt het erop dat maar weinig werknemers zo'n lange reistijd voor hun baan overhebben als Hermus. Ruim de helft van de werkenden rijdt gemiddeld twintig kilometer naar het werk en gebruikt hiervoor de auto, meldt de CBS enquête Beroepsbevolking 1998. Rond de dertig procent woont dicht genoeg bij de werkplek om lopend of met de fiets te gaan en slechts tien procent gaat met de trein. Die laatste groep is een uur onderweg. In het onderzoek wordt als opvallend feit genoemd dat hoger opgeleiden vaker voor het openbaar vervoer kiezen.

Hieruit zou geconcludeerd kunnen worden dat het grootste deel van de hoger opgeleide werkenden een baan dicht bij huis heeft. Uit een ander CBS onderzoek (Sociaal-Economische Dynamiek 1998) blijkt echter dat in 1997 29 procent van de baanvinders met een hbo- of wo-diploma vanwege die baan is verhuisd. Verantwoordelijk onderzoekster Annemarie Boelens verklaart dit vanuit het feit dat hoger opgeleiden vaker afhankelijk zijn van werkgevers die geconcentreerd zijn in bepaalde gebieden.

Meer recent onderzoek ondersteunt de CBS-cijfers. Zo publiceerde de Rabobank Groep eind november de studie Regio's in beweging (onder redactie van W. van der Velden, hoofd regionaal -economisch team van de Stafgroep Economisch Onderzoek van de Rabobank Nederland, en E. Wever, hoogleraar aan de Faculteit Ruimtelijke Wetenschappen van de Universiteit Utrecht). Een belangrijke bevinding hieruit is dat de bereikbaarheid van werk in toenemende mate de keuze van de woonplaats bepaalt.

Waar Boelens in 1998 de concentratie van werkgevers voor hoger opgeleiden in de Randstad situeerde, blijkt uit Regio's in beweging dat veel bedrijven anno 2000 de Randstad laten voor wat het is en uitwijken naar centraal gelegen regio's als Utrecht, westelijk Gelderland en delen van Brabant. 'Die regio's beschikken over een prettig woonklimaat en voldoende ruimte voor een dynamisch bedrijfsleven.' aldus het begeleidende persbericht. Werkzoekenden zien hierdoor potentiële werkgevers verspreid over grote delen van Nederland en doen er hun voordeel mee door wat reistijd betreft eerder op hun strepen te gaan staan (zie kader).

Maximaal een uur onderweg

Het lijkt er op dat de meeste werkenden het niet erg vinden om enige tijd naar hun werk te reizen, maar de grens bij een uur leggen. Wordt het langer dan kiest bijna een derde voor een andere woonplek. Dat is makkelijker wanneer je net klaar bent met je studie en alles toch gaat veranderen, dan wanneer je al een post-academisch (sociaal) leven hebt opgebouwd. Aan de andere kant, wat is dat sociale leven nog waard als je elke dag laat en doodmoe van je werk komt? Jacques Hermus haalt zoveel voldoening uit zijn baan dat hij er zes uur reizen voor over heeft, maar elke dag gaat hem toch te ver. Hij overnacht wekelijks een keer in Groningen en werkt een dag per week thuis. Drie dagen half Nederland doorreizen op weg van en naar het werk is wel genoeg.

Hoe houd je de reistijd van en naar je werk zo kort mogelijk?

Probeer een baan te vinden waar je voldoening uithaalt. Als je het werk niet leuk of uitdagend vindt is elke kilometer reizen er een teveel.

Probeer ook een transportmedium te vinden dat goed bij je past. Alleen in de auto is lekker rustig, carpoolen heeft als voordeel dat je niet altijd hoeft te rijden, aanspraak hebt en het milieu enigszins spaart en in de trein kun je werken. Uiteraard hebben ze ook alle drie nadelen (files, helemaal geen zin in aanspraak, treinen die niet op elkaar aansluiten).

Bespreek de mogelijkheden van thuiswerken met je werkgever. Drie dagen forenzen in plaats van vijf scheelt al een heleboel en de reistijd die je uitspaart door thuis te blijven kun je mooi omzetten in werktijd.

Als je voor een groot bedrijf met meerdere vestigingen werkt, is het waarschijnlijk mogelijk om overplaatsing naar een vestiging dichter bij huis aan te vragen.

Als je met de trein reist, kun je, afhankelijk van het werk dat je doet, onderweg doorwerken. Onderzoek de mogelijkheid om deze treinwerktijd te compenseren met de tijd die je fysiek op de zaak aanwezig bent.

Mocht dit allemaal niet baten, zeg je baan niet alleen vanwege de lange reistijd op en verhuis ook niet alleen vanwege de reistijd. Er zijn altijd andere zaken van belang. Zet alle voors en tegens op een rij (uitdaging, voldoening, carrièrekansen, vrije tijd, gezinsleven, financiën, woonomgeving) en neem de tijd om te beslissen naar welke kant je de balans laat doorslaan.