Nederland wacht niet op Europa met zelfrijdende auto’s

Na een hbo-studie facilitair management werkte Sombekke (55) eerst in de ict en vervolgens in de automotive. Haar interesse in innovatie werd gewekt tijdens een stageperiode bij IBM, ‘nog in de tijd van de overgang van de bolletjes-schrijfmachine naar de eerste persoonlijke computer’. Na vijftien jaar ict ging ze aan de slag bij IVA Business Management, een opleidingsinstituut voor de automotivebranche, onder meer als begeleider van afstudeerprojecten.

Welke innovatieve ontwikkelingen spelen momenteel binnen de automotive-industrie?

‘Er zijn allerlei ontwikkelingen naast elkaar gaande. Denk maar aan drones en vliegende auto’s, dingen waar mijn collega’s heel druk mee zijn. Wat voor regelgeving moet je bijvoorbeeld bij vliegende auto’s toepassen? Want daarin komen de Wegenverkeerswet en de Luchtverkeerswet samen. Maar misschien de belangrijkste ontwikkeling van het moment, waar ik persoonlijk bij betrokken ben, zijn connected voertuigen: dat wil zeggen connected met het Internet of Things. Hoe moeten we daarmee omgaan, welke veranderingen brengen zij met zich mee?

‘Daarover zijn wij vanuit de RDW in gesprek met alle mogelijke stakeholders, zoals overheden, de politie, brancheverenigingen, evenals de verschillende automotive-engineering-opleidingen en andere kennisinstituten, waaronder TNO. En niet te vergeten: de autofabrikanten zelf.’

Hoe staat Nederland ervoor als het gaat om smart mobility?

‘Nederland loopt behoorlijk voor met digitalisering en met smart mobility, niet alleen op Europees niveau, maar ook wereldwijd. De acceptatie en de bereidheid van burgers tot adaptatie is groot, ook ten aanzien van zelfrijdende auto’s, zo bleek uit een rapport van KPMG. We hebben in Nederland sinds dit jaar de Experimenteerwet zelfrijdende auto’s, waarbij gecontroleerd wordt getest met auto’s met bestuurders op afstand.’

Waar moeten nieuwe, zelfrijdende auto’s aan voldoen? En hoe toets je zoiets?

‘Autofabrikanten moeten binnen de huidige wetgeving hun nieuwe producten en aanpassingen voorleggen aan een van de 28 nationale typegoedkeuring-autoriteiten binnen de EU, vergelijkbaar met de RDW. Vanwege de voorsprong die wij op digitaal vlak hebben heeft Tesla daarbij voor Nederland gekozen.

‘Omdat een Europese regelgeving rondom zelfrijdende auto’s nog wel even op zich zal laten wachten, zijn wij vanuit de RDW begonnen met het opzetten van een geautomatiseerd zelftoetsingskader, waarbij autofabrikanten zelf allerlei gegevens kunnen invoeren om te achterhalen of hun nieuwe producten en aanpassingen aan alle veiligheidseisen voldoen om in aanmerking te komen voor toelating. Daarnaast werken wij samen met het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR) aan een rijbewijs voor zelfrijdende auto’s.’

Welke praktische issues brengen innovaties als zelfrijdende auto’s met zich mee?

‘Dat zijn er nogal wat. Zo heeft Tesla een servicesysteem via de cloud, terwijl andere fabrikanten auto’s gewoon naar de garage laten komen, wanneer er bijvoorbeeld sprake is van een update. Stel nu: er wordt een systeemfout of een hack gedetecteerd, en al die auto’s moeten acuut worden teruggeroepen naar de garage. Hoe ga je dat dan doen, wanneer ze met een hoge snelheid over de snelweg rijden? Hoe moet de politie zoiets inrichten, wanneer al die wagens opeens langs de snelweg stil komen te staan?

‘Om met zulke situaties – op een veilige manier – ervaring op te doen, gaan wij in de loop van dit jaar vanuit de RDW samen met de betrokken partners testen uitvoeren. Een andere, praktische kwestie is: hoe houd je de kennis van je medewerkers bij? Wat moet een inspecteur bijvoorbeeld weten van voertuigtechniek of van ict in het voertuig? Daarover zijn wij vanuit de RDW in gesprek met de opleidingsinstituten, met het oog op kennisuitwisseling, maar ook voor stageplaatsen en onderzoeksopdrachten.’

Welke gevaren en risico’s kleven aan smart mobility en aan zelfrijdende auto’s?

‘Privacy en cybersecurity zijn punten van aandacht. Vanuit de RDW werken wij mee aan een wereldwijde ISO-standaard om zelfrijdende voertuigen cybersecure en veilig op de weg te krijgen. Cybersecurity is ook een voorwaarde om de privacy te kunnen garanderen.’

En welke voordelen zitten eraan?

‘De RDW is een een zelfstandig bestuursorgaan dat het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat faciliteert om haar smart-mobility-ambities te verwezenlijken. Het uiteindelijke doel is om het verkeer in Nederland veiliger te maken, aangezien auto’s dankzij al die technische snufjes, zoals automatisch remmen, minder botsen. Daarnaast zorgt het feit dat je met zelfrijdende auto’s minder afstand hoeft te houden, voor betere doorstroming. Ten slotte hoeft er minder geremd en opgetrokken te worden, waardoor er minder sprake is van CO2-uitstoot.’