Verplicht vrij in de rustige periode? Wanneer dit (niet) mag

Mag je verplicht worden vrij te nemen op bepaalde dagen

 Heel begrijpelijk dat een bedrijf in trage tijden liever de deuren sluit en jou even naar huis stuurt. Alleen had jij al heel andere vakantieplannen. Of misschien was je gewoon nog niet toe aan een break. Gelukkig kan je baas je niet zomaar verplichten om vrij te nemen, zegt arbeidsrechtadvocaat Harold Willems van Lexence. ‘De hoofdregel is dat een werknemer zelf bepaalt wanneer hij of zij vakantie opneemt. Een werkgever kan werknemers dus niet zomaar verplichten vakantie-uren in te zetten in rustige periodes.’ Wel zijn er uitzonderingen, en die licht hij hieronder toe. Bouwvak en kerst In een arbeidsovereenkomst of cao kan zijn vastgelegd dat de werkgever bepaalde vrije dagen mag aanwijzen. Denk aan verplichte sluiting in de bouwvak of rond de kerst. ‘Als een werkgever zichzelf die mogelijkheid wil voorbehouden, moet dat dus contractueel of via de cao geregeld zijn. Anders ligt de beslissing in principe bij de werknemer.’ Staat er in je contract of cao dat verplichte vakantiedagen kunnen worden opgelegd, dan moet de werkgever dit wel tijdig laten weten. ‘Er is geen wettelijke termijn, maar verstandig is het om die dagen al aan het begin van het jaar vast te leggen. Zo heeft iedereen genoeg tijd om voorbereidingen te treffen.’ Hoewel de werknemer bepaalt wanneer de koffers gepakt worden, kan een werkgever vakantie weigeren of juist opleggen in het geval van gewichtige bedrijfsbelangen . ‘Soms kan je baas om die reden zelfs een al goedgekeurde vakantie intrekken, legt Willems uit. ‘Met gewichtige bedrijfsbelangen bedoelt de wet ernstige verstoring van de bedrijfsvoering. Bijvoorbeeld een plotselinge spoedorder of als de vervanger van de werknemer onverwacht uitvalt.’ Daar staat tegenover dat de werkgever eventuele schade of kosten die de werknemer hierdoor maakt, moet vergoeden. Denk aan omboekingskosten voor een reis. ‘Het is dus echt een noodmaatregel, geen speelruimte voor een werkgever om lichtzinnig mee om te gaan. Een werknemer moet erop kunnen rekenen dat eenmaal afgesproken vakanties doorgaan.’ Lees hier wanneer je werkgever mag weigeren: Kan je werkgever je vakantieaanvraag weigeren? Verval en verjaring van vakantiedagen Vakantie-uren zijn er in twee soorten: wettelijk en bovenwettelijk . De wettelijke dagen zijn minimaal vier keer het aantal werkdagen per week (20 dagen bij een fulltimebaan). Alles daarboven zijn bovenwettelijke dagen, legt Willems uit. ‘Wettelijke vakantiedagen vervallen zes maanden na het kalenderjaar waarin ze zijn opgebouwd. Dus je dagen van 2024 vervallen op 1 juli 2025, tenzij je door omstandigheden – bijvoorbeeld ziekte – redelijkerwijs geen vakantie kon opnemen.’ Bovenwettelijke dagen blijven vijf jaar geldig. Daarbij geldt wel: de werkgever moet de werknemer tijdig, duidelijk en concreet informeren over hoeveel dagen er nog openstaan en wanneer ze vervallen. Doet de werkgever dat niet, dan vervallen de dagen niet. ‘Dat informatieplicht-onderdeel wordt nog wel eens vergeten door werkgevers. Maar juridisch kan dat grote gevolgen hebben: werknemers kunnen hun dagen dan veel langer opeisen.’ Conflicten komen weinig voor Volgens Willems is de praktijk vaak soepeler dan werknemers vrezen. ‘Ik maak weinig echte conflicten over vakantieopnames mee. Als werkgever en werknemer in redelijkheid met elkaar in gesprek blijven, komen ze er meestal samen uit.’ Toch adviseert hij om je rechten en plichten te kennen, zodat je niet voor verrassingen komt te staan. ‘Het helpt al veel als je vooraf goed weet welke regels in jouw arbeidsovereenkomst of cao gelden. Dan sta je sterker in het gesprek.’ Let hier op bij je vakantiedagen Check je arbeidsovereenkomst en cao: staat daarin dat de werkgever verplichte vakantiedagen mag aanwijzen? Dien je aanvraag tijdig in en let op de tweewekenregel: zonder reactie is je vakantie automatisch goedgekeurd. Houd de vervaltermijn van wettelijke vakantiedagen (zes maanden) in de gaten. Wees alert of je werkgever je tijdig informeert over openstaande dagen. Zo niet, dan blijven ze geldig. Blijf in gesprek: vaak kom je er samen uit zonder juridische strijd. Ook goed om te weten: neem je als werknemer vakantie op, hou dan de reactietermijn goed in de gaten. Reageert je werkgever níet binnen twee weken op een ingediende vakantieaanvraag? Dan geldt die aanvraag automatisch als goedgekeurd. Willems: ‘Dat is een belangrijk punt dat werknemers vaak vergeten. Die tweewekenregel werkt in het voordeel van de werknemer.’ 

Check jij tijdens je vakantie om de dag je mail? Dat is geen probleem, als het om deze reden is

Impact van werken op vakantie is groter dan een paar minuten geconcentreerd zijn

 Check jij je e-mail tijdens je vakantie? Dan maakt het veel uit of je dit doet omdat het van je verwacht wordt of omdat je dat zelf wilt, volgens Wakker: ‘Als je bedrijf je pusht, dan moet je wel erg goed je grenzen kunnen bewaken. Tijdens je vakantie, en ook in het weekend trouwens, moet je los kunnen komen van je werk. Wat afstand is hoognodig om niet in een burn-out te belanden.’ Florence Nightingale Alle psychologen zien ze: de Florence Nightingales die denken dat het bedrijf zonder ze niet blijft bestaan, vernoemd naar de non die alles opgaf om armen te helpen. ‘Die hebben het gevoel dat ze nodig zijn, zij blijven allerlei taken op zich nemen. Dat kan reëel zijn, omdat er een personeelstekort is, maar het kan ook in je persoonlijkheid zitten. Deze mensen verdragen het niet goed als er dingen even wat minder gaan in hun afwezigheid. Dit is vooral een probleem als je al moe bent. Dan denk je dat het niet mogelijk is om hierin grenzen aan te geven, waardoor het je veel extra stress oplevert en je niet tot rust komt. Dat opladen heb je echt wel nodig.’ Perfectionisten Net iets anders zijn de perfectionisten: zij blijven maar doorgaan, want alles moet perfect zijn. ‘Je wilt het heel erg goed doen, soms omdat je bang bent dat je baas anders niet tevreden is. Dan zou je je baan kwijt kunnen raken. Je wilt je baas, maar ook zeker jezelf niet teleurstellen.’ Sommigen organisaties oefenen wel enige druk uit. Joh, kun je nog even meekijken. Je hebt wel vakantie, maar ik heb je input toch even nodig. ‘Als je dan geen grens aan kunt geven, gaat dat ten koste van je rust. Formeel mogen bedrijven dit niet doen, je hebt recht op vakantie.’ Tekst gaat verder onder de vacatures De super ambitieuzen willen verder komen, erg hun best doen. ‘Zij willen verder komen, ze vinden het leuk. Maar terwijl ze eigenlijk geen tijd meer hebben, denken ze Ik ga toch deze presentatie nog even afmaken . Als je dat doet omdat je het leuk vindt, is daar niets mis mee. Als je maar wel daarna je werk neer kan leggen en kan ontladen.’ Maar als het uit angst is om het niet goed te doen en als je niet het gevoel hebt dat je dit zelf kunt begrenzen, dan kost het stress. Grenzeloos enthousiast Dat is op termijn niet houdbaar. ‘Dan kan het lange tijd goed gaan, omdat dit uit vrije wil is. Het is in de basis wel je vrije wil, maar als er geen enkele grens aan zit, dan gaat dit ten koste van jezelf.’ Lees ook: Arbeidsrechtadvocaat over verkeerde aannames bij vakantiedagen: &#039;Wie het eerst komt, het eerst maalt geldt niet&#039; Als je heel graag wilt voldoen aan de verwachtingen van anderen, dan ben je een pleaser. ‘Je wilt mensen niet teleurstellen. Deze mensen hebben wellicht in hun jeugd nooit geleerd dat ze grenzen mogen stellen, dat ze autonomie hebben. Zij zijn alleen maar bezig om aan de verwachtingen van anderen te voldoen. Ze hebben niet het vertrouwen dat ze ook nog worden geaccepteerd als ze grenzen stellen en hun eigen behoeftes voorop zetten. Hierin speelt angst een grote rol, dat je niet geaccepteerd wordt of dat je niet voldoet wanneer je voor jezelf opkomt.’ Oververantwoordelijken Net als de Florence Nightingales zijn er ook mensen die alle leed van de wereld op zich nemen. ‘Dan vergeet je je eigen behoeftes en grenzen. Je wordt er veel te veel ingezogen. Ook daarbij ontbreekt de vrije wil. Ze geven alles, waardoor je het contact verliest met je eigen wensen en grenzen. Een zeker afstand is altijd belangrijk.’ Zoom af en toe even uit, kijk naar hoe je bezig bent. Is dit nog gezond? Doe je dit vrijwillig? Kun je en mag je grenzen aangeven? Ook dan heb je nog vakantie nodig, neem die tijd. Lees ook: Op naar de teambarbecue voor de zomer: waarom het doel niet moet zijn om alle medewerkers gelukkig te maken 

Is Gen Z activistischer? Sam (26) moest kiezen en betaalde de prijs

gen-z-activisme-extinction-rebellion-demonstreren-protest-sam-schwencke

 Foto: Sam Schwencke in de podcast &#039;Hoe overleef ik werken met Gen Z&#039; (BusinessWise) In de podcast ‘Lekker werken met Gen Z’ van BusinessWise blikt ze terug op die periode en bespreekt ze hoe Gen Z activisme wél kan combineren met een kantoorbaan. Activisme, wat is dat precies? En wanneer noem je jezelf een activist? Volgens Sam Schwencke gaat het niet om met een spandoek en een megafoon de straat op gaan. Een activist is volgens haar iemand die zich inzet tegen onrecht. ‘Dat kan op heel veel verschillende thema&#039;s.’ Voor Schwencke is dat het milieu. Schwencke studeerde Ruimtelijke Ontwikkeling Climate &amp; Management aan de Haagse Hogeschool, waar ze werd geconfronteerd met de staat van het klimaat. ‘We kregen daar les over klimaatverandering van een meteoroloog die ook voor het IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change, red.) heeft geschreven. Sindsdien maak ik me ontzettend veel zorgen erover.’ Daarom wilde ze via haar werk bijdragen aan het milieu en ging ze aan de slag als stagiair bij de gemeente Den Haag. Richtlijnen voor ambtenaren Ook op persoonlijk vlak wilde Schwencke zich inzetten. Het was haar moeder die de eerste stap maakte richting Extinction Rebellion. ‘En ik zei: “Mam, doe niet zo gek. Wat een extreme groep is dat.”’ De groep stond bekend om het breken van de wet en Schwencke moest er niets van weten, tot ze een keer meeging naar een protestactie. ‘Toen zag ik daar de energie van zo&#039;n groep. En allemaal mensen die zich ook zorgen maakten om de dingen waar ik me zorgen om maakte. Daar werd ik zo enthousiast van.’ Ze sloot zich aan. Tekst gaat verder onder de vacatures. Schwencke kreeg kort daarna een baan als klimaatadviseur aangeboden bij de gemeente. ‘Toen heb ik meteen tijdens dat gesprek gezegd: “Ik ben ook actief bij Extinction Rebellion en weet dat ik zo nu en dan gearresteerd kan worden.”’ Er volgde een overleg bij de gemeente, omdat een ambtenaar de wet niet mag overtreden. ‘Soms gebeurt het dat een ambtenaar door rood fietst of bij een voetbalwedstrijd als hooligan aanwezig is. Dat soort dingen gebeuren en daarvoor bestaan bepaalde richtlijnen.’ In de gedragscode voor ambtenaren wordt omschreven dat je als ambtenaar niet je politieke mening moet delen. ‘De ambtenarij spreekt met de mond van de minister of wethouder. Op persoonlijke titel kun je wel je politieke mening uiten, bijvoorbeeld op LinkedIn, maar dan moet het duidelijk zijn dat dit je persoonlijke mening is.’ Schwencke kreeg de baan en mocht blijven demonstreren, als het haar werk maar niet zou verhinderen. ‘Ik heb daar een paar jaar gewerkt met tegelijkertijd acties.’ Haar collega&#039;s en leidinggevende waren op de hoogte van haar weekenden op de barricades. Vastgeketend voor het VVD partijkantoor Eind goed al goed, tot 23 februari 2023. Schwencke was aanwezig bij een demonstratie bij het partijkantoor van de VVD. Een dag later verschenen er foto&#039;s van een vastgeketende Schwencke online. ‘Daar stond ik best wel duidelijk op en iemand heeft mij daar herkend.’ Een gemeenteraadslid van de VVD tweette dat de actie van Schwencke reden zou moeten zijn voor ontslag. ‘Mijn leidinggevende was niet verrast. Die wist dat ik dit deed, maar omdat het zo in het nieuws was moesten ze reageren. Dus toen ben ik op non-actief gezet, totdat de integriteitscommissie een oordeel had geveld.’ Lees ook: Politiek activisme goed voor je carrière? Demonstreren als ambtenaar was - en is - niet verboden, maar de activiste werd beschuldigd van het creëren van imagoschade voor de gemeente Den Haag. Uiteindelijk werden er voor Schwencke voorwaarden opgesteld: niet meer meedoen aan onaangekondigde acties en niet meedoen aan acties waar arrestaties worden verricht. ‘Wat zo wrang was, was dat ik uiteindelijk minder demonstratierecht had dan andere ambtenaren, laat staan dan andere burgers.’ Schwencke besloot toch akkoord te gaan met de voorwaarden, omdat ze haar baan niet wilde verliezen. ‘Ik had gewoon een heel fijn team, wat ik niet zomaar wilde weggooien. Dus heb ik het ondertekend en ben ik teruggegaan naar kantoor.’ Maar al snel bleek dat het op het werk anders was dan vóór de ophef. Andere collega&#039;s durfden bijvoorbeeld niet meer mee te gaan naar de klimaatmars in Amsterdam, een aangekondigde protestmars die wel was toegestaan. ‘Dus er ontstond een angstcultuur die een drempel voor het demonstratierecht vormde bij alle collega&#039;s. En dat vond ik zo naar.’ Ook voelde Schwencke zich niet meer serieus genomen als ambtenaar. ‘Ik heb gewoon de juiste achtergrond voor het advieswerk wat ik deed en ik adviseerde gewoon in lijn met de klimaatwetenschap. Maar wanneer ik dat deed, werd ik bestempeld als politiek of activistisch.’ Na een aantal maanden besloot ze dan toch om te vertrekken bij de gemeente. ‘Ik kies mijn demonstratierecht boven mijn inkomen.’ In aflevering 8 van de podcast ‘Hoe overleef ik werken met Gen Z’ (hieronder) hoor je nog uitgebreider hoe Schwencke terugblikt op deze periode en wat ze anders zou doen. Tekst gaat verder onder de embed. Is Gen Z activistischer? Het aantal demonstraties is de afgelopen jaren flink toegenomen, van tweeduizend demonstraties in 2013 naar vijfduizend in 2022. Volgens onderzoek van het CBS doen jongvolwassenen steeds vaker mee aan politieke acties. In de periode 2020 tot en met 2023 deed 44 procent van de 18 tot 25 jarigen mee aan politieke acties. Dat percentage lag tussen 2012 en 2019 nog op 38 procent. Gen Z&#039;ers namen vooral vaker deel aan onconventionele acties, zoals protestmarsen en demonstraties. Dat deden ze twee keer zo vaak als 25-plussers. Jongeren die een HBO of WO opleiding volgden hebben aanzienlijk vaker meegedaan aan acties dan leeftijdsgenoten met basis, voortgezet of mbo-onderwijs. Daarnaast namen jonge vrouwen vaker deel aan politieke acties dan jonge mannen. Lees en luister ook: Gen Z&#039;ers en salariseisen: voor welk bedrag komen ze het bed uit en hoe belangrijk is transparantie? Een mogelijke verklaring voor de actieve rol van jongeren in protesten ligt in het gebruik van sociale media. Volgens een onderzoek van Harvard zijn jongeren wereldwijd steeds vaker de initiatiefnemers van protestbewegingen. Sociale media maken het mogelijk om zonder hiërarchie snel en flexibel te organiseren. En jongeren weten zo kloven tussen verschillende groepen te overbruggen. Mediawetenschapper Thomas Pool verklaart dit succes door te wijzen op het vermogen van sociale media om een collectieve identiteit te creëren. Mensen kunnen zich identificeren met een actie en verbinden hun eigen verhaal daaraan. En dat zonder tussenkomst van traditionele organisatiestructuren. Geef Gen Z&#039;ers ruimte Hoe ga je als werkgever om met activistische, jonge werknemers? We vroegen het Schwencke. ‘Geef een werknemer alle ruimte om grondrechten te kunnen uitoefenen. Het is een grondrecht. Alles wat je daar tegenin brengt is een drempel. Wees daar terughoudend in. Een werkgever mag bepaalde grenzen stellen. Die staan dan ook zo omschreven in allerlei documenten. Het is vooral belangrijk dat er een gevoel heerst dat protesteren in principe altijd mag.’ 

Hoe kan ik eerder stoppen met werken? 

Hoe kan ik eerder stoppen met werken

 De AOW-leeftijd is in Nederland momenteel 67 jaar, maar als het aan werkenden zelf ligt, zouden ze het liefste op hun 61ste stoppen met werken, meldde het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) in 2020. Wie eerder wil stoppen met werken, moet zich goed verdiepen in de financiële gevolgen daarvan, waarschuwt het Nibud . Belangrijk is om vroeg te beginnen met sparen, want met dat spaargeld &#039;zorg je ervoor dat de laatste jaren tot je AOW-leeftijd zonder of met minder inkomen uit werk door kunt komen&#039;. Lijfrenteverzekering Hoeveel geld heb je nodig als je bijvoorbeeld 20 jaar eerder wilt stoppen met werken? Op de website Betering legt journalist en auteur Vincent Kouters uit dat er veel websites zijn om te berekenen hoeveel je in moet leggen voor een fatsoenlijke lijfrente-uitkering die 20 jaar lang maandelijks uitkeert. Als je 500.000 euro bij elkaar weet te sparen, krijg je 20 jaar lang een maandelijkse uitkering van 2521 euro, berekende Kouters. &#039;Daar moet je nog wel inkomensbelasting over betalen.&#039; Zo&#039;n lijfrente-uitkering kan dus een manier zijn om eerder te stoppen met werken en daarnaast ook een je pensioen aan te vullen, maar je hebt er wel een flinke spaarpot voor nodig. Geld sparen voor vroeger pensioen Geld op een spaarrekening opzij zetten is ook een manier om eerder te kunnen stoppen met werken. Als je bijvoorbeeld op je 63ste wilt stoppen, en maandelijks 3000 euro nodig hebt om rond te komen, heb je tussen de 63ste en je 67ste 144.000 euro nodig. Vanaf je 67ste kun je dan pensioen opnemen. Eerder stoppen met werken kan wel effect hebben op sociale premies en belastingen. Na de AOW-leeftijd hou je netto meer over van het bruto-inkomen, maar toeslagen kunnen mogelijk vervallen of juist worden aangevraagd als je eerder stopt met werken. Verdiep je daar dus in als je niet tot je pensioenleeftijd wil doorwerken. De tekst gaat verder onder de vacatures. Vroegpensioen Voor mensen met zware beroepen kan ook de Regeling Vervroegd Uittreden een manier zijn om eerder te stoppen met werken. De RVU houdt in principe in dat je – in overleg met jet werkgever – 36 maanden voor het bereik van je pensioengerechtigde leeftijd mag stoppen met werken, maar de voorwaarden hiervoor verschillen per cao. Er zijn inmiddels in zo ’ n 300 cao ’ s afspraken gemaakt over zo ’ n overbruggingsregeling. De werkgever hoeft over de uitkering geen belasting te betalen (althans tot 2025 en tot een bedrag van € 2.037 bruto per maand), maar moet wel akkoord gaan met de aanvraag. Nog eerder stoppen met werken? Al voor je 40ste e stoppen met werken, kan met de Amerikaanse beweging Financial Independence, Retire Early (FIRE). Wie FIRE wil worden, kijkt niet naar de AOW-leeftijd, maar naar een leeftijd waarop hij of zij zélf wil stoppen met werken. Dan heb je dus helemaal ‘een bak geld’ nodig . Een veelgehoord bedrag dat bij elkaar gespaard moet worden is 600.000 euro. Op websites van beleggers wordt uitgelegd dat wie dat bedrag belegt in een portefeuille met een matig risico en er maandelijks 2000 euro uithaalt, dertig jaar lang vooruit zou moeten kunnen. Wie FIRE wil worden, moet dus een groot deel van zijn of haar inkomsten sparen en beleggen. Daar is wel een ijzeren discipline voor nodig. 

Werken vanuit een camper: kan fantastisch zijn, maar niet makkelijk

 Vorig jaar werkten ruim 5 miljoen mensen soms of meestal thuis; meer dan de helft van alle werkenden. Nederland is hierin koploper: in geen enkel ander Europees land is dit percentage hoger. Sommige mensen gaan nog een stap verder en besluiten werken te combineren met reizen in een camper. Het klinkt idyllisch, maar is dat het ook? Sara van Geloven is met haar elektrische bus in De Cotswolds, Engeland. Ze reist nu twee jaar fulltime en werkt onder andere als freelance projectmanager bij Polarsteps: ‘Ik ben lang in loondienst geweest in de printmedia. Dat was leuk, maar ik had behoefte aan vrijheid. Vijf jaar geleden begon ik bij Polarsteps, in eerste instantie ‘gewoon’ op kantoor. Mijn werkgever wist van mijn reisplannen, dus we zijn in gesprek gegaan over hoe ik mijn baan onderweg vorm zou geven.’ Meer mogelijk dan je denkt Van Geloven benadrukt dat er bij werkgevers vaak meer mogelijk is dan je denkt: ‘Als je de wens hebt om dit te gaan doen, ga er dan niet van uit dat het vast niet kan, maar bespreek wat er mogelijk is. Ik koos er zelf voor om minder uren per week te gaan werken omdat ik vrijheid in mijn uren belangrijk vind. Ook spraken we wekelijkse, vaste vergadermomenten af.’ Oprichter van het magazine en platform Vanlife Magazine Florine van der Vlies zegt dat steeds meer jonge mensen voor deze levensstijl kiezen: ‘We zien een sterke trend dat mensen zich steeds vaker afvragen of ze leven om te werken of werken om te leven. Een groot voordeel van fulltime wonen in een camper is dat je vaste lasten laag zijn. Als je dan door een land reist waar de prijzen lager liggen dan in Nederland, kun je reizen en sparen tegelijk. Het is een misvatting dat je voor dit leven zzp’er moet zijn, ook in dienst is er van alles mogelijk. En het hoeft niet meteen fulltime: vraag eens aan je baas of je na je vakantie van drie weken nog drie weken op afstand mag werken, dan kun je een reis van zes weken maken.’ Van Geloven is in haar camper productiever dan wanneer ze in Nederland op kantoor zit: ‘Ik krijg in kortere tijd veel meer gedaan. Op een prachtige plek ben ik supergemotiveerd om mijn werk af te maken, zodat ik daarna de omgeving kan gaan verkennen. Werken uitstellen is tijd verspillen en dat is zonde.’ Van der Vlies : ‘Je moet erg zelfstandig zijn en gefocust kunnen werken. Mensen bij wie een werkend leven onderweg minder goed uitpakt, hebben vaak moeite met het vinden van de juiste mindset.’ Normaal leven Het beste advies hoorde Van der Vlies van een fulltime vanlifer die ze interviewde. ‘Zij zei: beschouw het wonen en werken vanuit je camper als je normale leven. Je werkt ‘gewoon’ net als ieder ander en de bonus is de schitterende avondwandeling of in het weekend bergbeklimmen en tapas eten.’ Baal niet dat je moet werken omdat je liever op het strand ligt, maar wees blij dat je tijdens je pauze naar zee kunt wandelen in plaats van een blokje om je weinig inspirerende bedrijfsverzamelpand.’ Van Geloven werkt samen met haar partner in de bus, hij is fotograaf: ‘Dat gaat goed omdat ik de enige ben die moet videobellen. We hebben bij de bouw van onze camper twee ergonomisch verantwoorde werkplekken gecreëerd. De autostoelen zijn draaibaar en fungeren als bureaustoelen. We hebben twee bureaus, een vaste en een inklapbare. Ik werk altijd met een laptopstand, muis en los toetsenbord.’ Van der Vlies: ‘Zorg er ook voor dat je een plek hebt waar je niet afgeleid wordt, zodat je in een diepe focus kunt komen. Liggend met je laptop op bed gaat dat meestal minder goed.’ Naast een goede werkplek is stroomvoorziening onmisbaar en goed internet een must. Van Geloven: ‘Wij hebben satellietinternet van Starlink. Met onze draagbare modem hebben we overal perfect internet. Jaren geleden was dit nog prijzig, maar we betalen er nu zes tientjes per maand voor. Ik heb altijd een goede verbinding en heb dus nooit stress of ik wel goed geparkeerd sta om ontvangst te hebben. Ideaal.’ Duidelijkheid scheppen De werktijden van Van Geloven wisselen dagelijks: ‘Het belangrijkste is dat je collega’s weten of je aan het werk bent. Ik houd dat bij in Slack en Google Calender. Zo weten mijn collega’s op kantoor of ze een meeting kunnen inplannen of me kunnen bereiken. Jij bent als afwezige degene die verantwoordelijk is voor het scheppen van duidelijkheid.’ Van der Vlies: ‘Als je de mogelijkheid hebt, kun je qua werktijden het best meegaan in het ritme van het land waar je bent. Spanje heeft niet voor niets een rijke traditie van siësta’s: soms bepaalt de temperatuur je werktijden voor je.’ De grootste valkuil van wonen en werken vanuit een camper is het vinden van balans, zegt Van Geloven: ‘Je bent aan het reizen, werken én je moet je rust zien te vinden. Dit is voor mij na twee jaar nog steeds work in progress. ’ Wat je niet moet vergeten, is dat reizen veel energie kost, zegt Van der Vlies: ‘Een bestemming kiezen, de weg vinden en je een nieuwe plek eigen maken, vreet energie. Structuur en ritme ontbreken vaak in een leven onderweg. Onvermijdelijk vervaagt de grens tussen werk en privé enorm. Makkelijk is het zeker niet altijd.’ Om het te kunnen, moet je ondernemend zijn, probleemoplossend en zeker ook flexibel, denkt Van Geloven. Van der Vlies: ‘Het klinkt romantisch, maar in een camper is er vaak iets aan de hand. Je hebt minder gemakken en alles – voedsel, water, stroom – is gelimiteerd. Je moet dus wel opgewassen zijn tegen onverwachte ontberingen. Werken vanuit een camper is niet voor iedereen weggelegd, maar als je de discipline, rust en focus vindt, dan heb je de tijd van je leven. 

Ben je moe? Maak een energie-agenda

Hoe pak je als leidinggevende je eigen narcisme aan?

 Het jaar is net iets meer dan twee maanden oud en je bent nu al uitgeput. En dan moet je nog tot de zomer voordat je een (grote) vakantie hebt. Hoe houd je dat vol? Minder werken, meer pauzes? Meer sporten, minder snacken? Vaker nee zeggen, vakantie plannen? Allemaal een goed idee! Het gaat alleen niet werken. Al die goede plannen vragen om wilskracht, en daar ontbreekt het je nu net aan. Je draait op de automatische piloot en hoopt het nog even vol te houden. Om toch energiek de lente in te gaan, kun je het dit keer beter anders aanpakken. Bekommer je niet om het onderscheid tussen werk en vrije tijd, inspanning en ontspanning of gezond en ongezond. Dat is alleen maar getob, daar krijg je geen energie van. Richt je in plaats daarvan uitsluitend op dingen die je energie geven. Energie-agenda Dat is ook wat Arjen uit het slop haalde. Hij is 39 en geeft leiding aan een afdeling van 40 mensen. Hij zat er helemaal doorheen, maar wilde er kostte wat het kost niet aan onderdoor gaan. Het bedrijf kampt al met een tekort aan personeel en geld voor een interimmanager is er niet. Dus wat dan? Vergeet tijdmanagement en maak een energie-agenda, stelde ik voor. Een wat? Een agenda waarin alleen maar dingen staan die je energie geven. Of dat nu op het werk of thuis is, maakt niet uit. Als het maar energiebronnen zijn. Het liefst op verschillende gebieden. Niet alleen fysiek, zoals bijvoorbeeld de trap nemen op het werk of zondag in zee zwemmen, maar ook je emotie voeden: met wie op het werk voel je je verbonden, wie geeft je energie? En laad je brein op door je net even in iets anders te verdiepen dan normaal, iets waar je nieuwsgierig naar bent. Of sta voordat de dag begint even stil bij wat de dag voor jou zinvol maakt, waardoor je het gevoel krijgt op een goede manier te leven. Obstakels Arjen weet heel duidelijk waar hij energie van krijgt: muziek luisteren, een rondje lopen rond het meertje in de buurt en sociale contacten met zijn collega’s. Maar de meeste energie krijgt hij van kunnen nadenken, analyseren, ordenen en verdiepen. Met iets nieuws komen, dat trekt hem. Hij wil graag aan de slag met thema’s die de kwaliteit van het leidinggeven kunnen verbeteren. Een blog daarover schrijven, misschien een podcast. Als hij er alleen al over praat, voelt hij de energie toenemen. Ogenschijnlijk gaat het ten koste van je productiviteit als je bijvoorbeeld meer tijd neemt voor sociaal contact in je werk of reflectie. En natuurlijk zijn er obstakels, bijvoorbeeld de hoge eisen die je aan jezelf stelt en je plichtsgevoel. Je doet toch niet zomaar dingen die je leuk vindt! Maar het voordeel van het kiezen voor je eigen energie is dat je jezelf van je beste kant laat zien. Het maakt je sterker. Probeer het eens, maak er iedere dag tijd voor. Al is het maar 5 minuten. Ga de dingen doen die je energie geven en maak je even niet te druk of het werk dan wel afkomt. Juist door helemaal op te laden, kun je veel meer aan, en trek je jezelf uit de sleur van dingen doen waar je tegenop ziet. 

Vrije zondag? Daar is weinig meer van over –  en dat is jammer

 &#039;Een zondagse steek houdt geen week.&#039; Volgens dit gezegde moeten we de zondag als rustdag in ere houden. De ‘steek’ is volgens Onze Taal een naai- of breisteek, een activiteit die op de zondagen van weleer not done was. Wie het advies in de wind sloeg, zou daarvoor boeten, want volgens de Bijbel heeft God de zondag bij de schepping als wekelijkse rustdag ingesteld. We hebben er ons weinig van aangetrokken: in 2021 werkte 39,2 procent van de werknemers regelmatig of soms op zondag, zegt onderzoeksinstituut TNO . Ter vergelijking: in 2019 werkte gemiddeld 12,9 procent van de andere Europeanen op zondag. En als we niet werken dan gaan we wel shoppen, want tussen 1994 en 2002 is de Winkeltijdenwet steeds verder opgerekt. Heilzame verstoring Psycholoog en theoloog Hanneke Schaap-Jonker komt uit een religieus gezin waar men op zondag twee keer naar de kerk ging. Ze doet dat nog steeds, maar om zich heen heeft ze de zondagen snel zien veranderen. ‘We zijn met z’n allen veel gehaaster gaan leven, we staan gewoon altijd áán . Het onderscheid tussen de dagen is weggevallen, behalve dat je in veel banen nog wel extra betaald krijgt als je op zondag werkt.’ Schaap-Jonker is rector van het Kennisinstituut Christelijke GGZ Eleos/De Hoop en bijzonder hoogleraar klinische godsdienstpsychologie aan de Vrije Universiteit. Los van het religieuze aspect ziet zij ook andere nadelen van het verdwijnen van de vaste rustdag. ‘We moeten steeds vaker en sneller reageren en actie ondernemen op werkmail en apps. Zo’n vrije dag, waarop alles anders is, doorbreekt dat ritme. In die zin was de traditionele zondag een heilzame verstoring van de rat race. Je werd in positieve zin gedwongen dingen even anders te doen, de blik op oneindig te richten.’ Heet hangijzer Wat er in de praktijk nog van die zondagse rust rest? Scholen en overheidsinstellingen zijn dicht, veel kantoren ook, maar de meeste winkels zijn open en uiteraard werkt personeel in de zorg en de horeca gewoon door. Kijken we om ons heen, dan is de zondag een ‘gewone’ dag geworden. Toch is officieel de Zondagswet nog steeds van kracht. Lisanne Groen , universitair hoofddocent staatsrecht, publiceerde in 2015 (samen met Jon Schilder) het rapport De Zondagswet aan het Werk. Doel was om de gevolgen van een eventuele intrekking van de wet te onderzoeken. Volgens haar is dat in sommige plaatsen nog best een heet hangijzer. ‘Je ziet er op de meeste plekken weinig van terug, zeker in de grote steden, maar er zijn wel degelijk gemeenten die nog veel waarde hechten aan die Zondagswet. Oudejaarsdag viel vorig jaar op een zondag, en toen vroegen religieuze gemeenten zoals Putten zich af of je eigenlijk wel mocht carbidschieten . Want dat botste met de zondagsrust. Uiteindelijk werd het bij uitzondering toegestaan.’ Geen boodschap Schaap-Jonker verklaart de diepere betekenis van de collectieve rustdag. ‘Je onderbreekt het normale, je hebt ruimte voor de diepere zaken van het leven. Emoties ervaar je dan ook anders. Je hebt tijd voor elkaar, dat geeft verbondenheid. Dat kan natuurlijk ook zonder religie, bijvoorbeeld door een vaste familiedag te hebben.’ En die dag hoeft in onze multiculturele samenleving niet noodzakelijk meer een zondag te zijn. In de joodse cultuur is de rustdag de sabbat (van vrijdagavond tot zaterdagavond), voor moslims is er geen echte rustdag, al wordt er tijdens het vrijdaggebed niet gewerkt, in boeddhistische landen was vroeger de Uposatha (vollemaandag) de rustdag, en hindoes hebben geen specifieke heilige dag. De kerkelijke significantie van de zondag is steeds minder gaan leven in Nederland, beaamt Groen. ‘Voor de meesten is de zondag gewoon een dag om te sporten of samen iets leuks te doen. De religieuze betekenis bestaat alleen nog voor een minderheid, en die groep zal er denk ik niet groter op worden.’ De tekst gaat verder onder de banner. Zondag, the sequel Of die serene sfeer van lege straten en gesloten rolluiken ooit permanent terugkeert op een vaste dag is zeer de vraag. Er zijn wel organisaties die zich daarvoor inzetten. De Vereniging voor de Zondagsrust en Zondagsheiliging zou ‘uit eerbied voor Gods instellingen de rustdagviering graag op alle terreinen van het leven in ere hersteld zien’. Groen verwacht niet dat zulke initiatieven slagen. ‘Sinds ons onderzoek in 2015 is er eigenlijk niets veranderd in de discussie.’ Paradoxaal genoeg observeerde zij destijds dat afschaffing van de Zondagswet in sommige plaatsen juist zal leiden tot meer (verplichte) zondagsrust. ‘Toen de mogelijkheid bestond dat de wet werd ingetrokken, waren sommige christelijke gemeenten daar blij mee. De wet geldt nu landelijk en dus mag je op gemeentelijk niveau de zondagsrust niet ook nog eens strenger vastleggen. Maar als de wet wordt afgeschaft, dan mogen ze dat wel.’ Recht op rust Voor Groen is de zondag vooral een prettige werkdag omdat ze minder berichten krijgt en daar ook niet noodzakelijk op moet reageren. ‘Het helpt wel heel erg als je weet dat er gewoon niets gebeurt op zondag. Je weet dan dat je niets hóéft, en dat zou een zekere rust voor je kunnen creëren. Maar die rust zou je ook zelf kunnen pakken.’ Of een herwaardering van de zondag het forse aantal burn-outs zou helpen terugdringen, daarover heeft Schaap-Jonker zo haar twijfels. ‘Wij zeggen in de ggz dat mentale problemen te maken hebben met allerlei interacties, bijvoorbeeld ook zorgen over financiën of het klimaat. Aan de andere kant zie je initiatieven zoals in Frankrijk , waar werknemers volgens de wet het recht hebben om helemaal offline te zijn in hun vrije tijd. Vanuit die denkwijze zou het zomaar kunnen dat er ooit wel weer een gezamenlijke vrije dag komt. Je weet maar nooit…’ 

Zo geniet je tussen 18.00 en 20.00 uur écht van je gezin

 In theorie zouden de uren tussen je werk en de bedtijd van de kinderen een rust- en geluksmoment met het gezin moeten zijn. In de praktijk probeer ik alle taken zo snel mogelijk af te werken en snak ik naar een opgeruimd huis en rust. Het Circus, noem ik het dan ook. ‘Did you process the kids, or did you have fun with them?’, zou bedrijfspsycholoog Tony Crabbe vragen. Ik snap de gedachte, maar het blijft lastig om direct na een werkdag goed af te schakelen zodat je ontspannen aan het diner zit. Afschakelen Plat gezegd kun je je lichaam aan- en uitzetten. Aan met koffie, door te werken en te sporten. Uit door een boek te lezen, met je kind te spelen, te wandelen of muziek te luisteren. De fase tussen aan en uit noemen we ook wel afschakelen. Je kunt die fase vergelijken met een coolingdown na het sporten. Afschakelen na een flinke work-out kost het lichaam gemiddeld twee uur. Logisch dat je niet direct in slaap kunt vallen als je net gesport hebt. Mentaal en emotioneel werkt dat ook zo. Als je overdag flink op die aan-knop hebt gedrukt, dan duurt je coolingdown na een dag werken langer, soms ook wel twee uur. Niet zo gek dat je er tijdens Het Circus nog niet helemaal bij bent met je hoofd. Eerst ‘processen’ voordat de ‘fun’ kan beginnen. Gesprekken van de dag komen voorbij, ‘had ik dat maar gezegd of gedaan’ en (vergeten) actiepunten passeren de revue. Afschakelen kan een gevoel van onrust geven, de reactie op dit gevoel is heel persoonlijk. Sommige mensen laten zich toch weer verleiden om de mailbox te checken, anderen trekken de wijnfles open, gaan snacken of gaan toch éérst de boel opruimen. Hoe dan ook, het ontwikkelen van een gezonde coolingdown is ontzettend nuttig als je lekker wilt slapen, grip wilt krijgen op ongezonde gewoonten en om met je hoofd écht thuis te zijn. Trainen van aandacht Tony Crabbe vertelt in zijn boek Nooit meer te druk dat je tijdens Het Circus ook kunt genieten door je aandacht te trainen. Zit je aan tafel met je partner of gezin en brengen je gedachten je weer naar het werk? Breng de focus terug naar het moment. Zijn de borden leeg en wil je direct beginnen met opruimen? Tien minuten natafelen kan best. Het beste is om jouw coolingdown vóór Het Circus te plannen. Eerst met aandacht de dag verwerken en dan naar huis. Luister tijdens de autorit je favoriete playlist, wandel een rondje, noteer actiepunten voor de volgende dag of bij begin als je thuiswerkt alvast met het koken voordat de kinderen thuiskomen. Maar de werkelijkheid is: daar is niet altijd tijd voor. En tijdens Het Circus moet er nu eenmaal veel gebeuren. Daarom kan het ook rustgevend zijn om een eindsprint te trekken tussen 18.00 en 20.00 uur. Even ‘knallen’ en de boel opruimen of wegwerken en dan rust pakken. Maar élke dag een eindsprint trekken tot 20.00 of 21.00 uur is niet goed voor relatie en gezondheid. Top drie Heb je moeite met afschakelen, of soms een schuldgevoel omdat je kribbig en ongeduldig bent tegen je partner en kind? Zit je thuis vaak met je hoofd bij je werk? Maak een coolingdown-top 3. Bijvoorbeeld: even spelen met de kinderen, bewegen (wandelen/sporten), samen koken of een glas wijn drinken, wat afhalen bij de Thai of een ergens een hapje eten en de boel de boel laten. En wissel je top 3 af per dag. Het doorbreekt sleur, je bouwt op een leuke manier ontspanningsmomenten voor jezelf en gezin in en het werkt écht. Dan rest mij nog één vraag: Do you process the kids, or do you have fun with them? 

Snel je bruto of netto salaris berekenen? Gebruik onze handige tool en weet wat je kunt verwachten! 

Bruto netto calculator

Vraag jij je af of je wel genoeg verdient? Check je salaris in de salariswijzer. Vul een aantal vragen in en krijg direct resultaat.

Salariswijzer

Double Cards NVB B2C

Ontvang wekelijks carrière-inspiratie en nieuws over arbeidsmarktontwikkelingen.

Newsletter Signup IOL B2C

Je ontvangt van ons om de week: handige tips over solliciteren en interessant nieuws over werk.

Vrijetijdsbesteding