Wat mag je werkgever bepalen over jouw vakantiedagen? Zes veelgehoorde mythes ontkracht

Mag je werkgever zomaar collectieve vrije dagen opleggen?

‘Collectief verplichte vrije dagen, zoals een bedrijfssluiting tussen kerst en oud en nieuw, moeten van tevoren zijn vastgelegd in je contract, cao of bedrijfsreglement. Ook als het gaat om maar een dag, zoals de vrijdag na Hemelvaartsdag. Soms krijg je dat soort dagen cadeau van je werkgever.’

En mag je worden verplicht om bijvoorbeeld alleen in de zomerperiode op vakantie te laten gaan?

‘Alleen maar in de zomervakantie op vakantie mogen gaan, omdat het dan rustiger is, mag niet. Er is nergens bepaald dat je de langere vakantie in bijvoorbeeld de zomer moet opnemen. Er is daarop één uitzondering: wanneer dat in de arbeidsovereenkomst is bepaald. Soms is er sprake van een jaarlijkse collectieve bedrijfssluiting, in de zomer of kerstperiode. Dat moet van tevoren zijn vastgelegd, zoals in het onderwijs. Ook als het gaat om één of een paar dagen.’

Mag je als werknemer tijdens je vakantie ‘bijverdienen’ bij een andere werkgever?

‘Tijdens je vakantie bij een andere bedrijf werken mag meestal, tenzij je contract een nevenwerkzaamhedenverbod bevat. Zo’n verbod is alleen toegestaan als daar een goede reden voor is, zoals concurrentie of overtreding van de arbeidstijden. Als het verbod ontbreekt, mag je elders werken op vakantiedagen.’

‘Maar, vakantie is bedoeld om uit te rusten. Als je dat doel niet bereikt, bijvoorbeeld omdat je op vakantiedagen ergens anders fulltime werkt, kan dit zorgen voor uitval en arbeidsongeschiktheid. Daarom kan het een reden zijn voor je werkgever om het te verbieden. Dit speelt vooral bij parttimers die ergens anders willen bijverdienen. Daarom mag een verbod op ander werk niet zomaar: zij moeten de kans krijgen om hun inkomen aan te vullen als dat nodig is. En fulltimers werken niet zo snel nog ergens anders.’

Tekst gaat verder onder de vacatures.

Wanneer mogen je vakantiedagen vervallen?

‘Je moet onderscheid maken tussen wettelijke en bovenwettelijke vakantiedagen. De wettelijke vakantiedagen zijn vier keer je arbeidsomvang; als je vijf dagen per week werkt, heb je dus recht op twintig wettelijke vakantiedagen per jaar. Bovenop deze wettelijke dagen bieden cao’s of arbeidsovereenkomsten vaak extra vrije dagen, bijvoorbeeld vijf, maar dat aantal kan verschillen.’

‘Voor de wettelijke vakantiedagen geldt dat je ze uiterlijk op 1 juli van het jaar na het opbouwjaar moet opnemen. Doe je dat niet, dan vervallen deze dagen. Stel: je hebt in 2024 recht op twintig wettelijke vakantiedagen en je hebt er vijftien opgenomen. Gebruik je in dat geval de overige vijf niet voor 1 juli 2025, dan mogen deze vervallen. De werkgever moet de werknemer wel tijdig schriftelijk informeren over het nog openstaande tegoed en de werknemer in de gelegenheid stellen die dagen dan nog voor 1 juli op te nemen. Ook moet de werkgever de werknemer er op wijzen dat die dagen vervallen als ze niet worden opgenomen. Medewerkers hebben bovendien recht op een duidelijk overzicht van alle vakantiedagen.’

Vervallen deze vakantiedagen altijd automatisch?

‘Nee, voor het vervallen van niet-opgenomen wettelijke vakantiedagen gelden voorwaarden:

• Je werkgever moet je schriftelijk of per e-mail laten weten dat er nog wettelijke vakantiedagen openstaan. Daarbij moet je als werknemer de kans krijgen om die dagen voor 1 juli alsnog op te nemen. In die brief moet ook staan dat de dagen anders vervallen. Als je leidinggevende dat niet op tijd en schriftelijk doet, vervallen de openstaande dagen niet automatisch. 

• Hierop bestaat één belangrijke uitzondering: als je bijvoorbeeld door ziekte niet in staat bent vakantiedagen op te nemen, dan vervallen ze niet automatisch op 1 juli het jaar erop. Je moet daadwerkelijk de kans hebben om de dagen op te nemen.’

En de bovenwettelijke?

‘Voor bovenwettelijke vakantiedagen geldt een langere termijn: deze verjaren pas na vijf jaar. Dit betekent dat bovenwettelijke dagen uit 2024 pas in 2030 verjaren. Je werkgever moet je ook regelmatig informeren over het aantal openstaande bovenwettelijke dagen en de vervaldatum.’