Kinderen ziek? Dit zijn je rechten en risico’s als werkende ouder

Afbeelding boven artikel ter illustratie. Bron: Getty Images.

Snotneuzen, koorts en hoestaanvallen: ze kunnen werkende ouders een hoop stress bezorgen. Gelukkig heb je op zulke momenten meerdere opties. Dolstra: ‘Nederland kent verschillende, in de wet vastgelegde, verlofregelingen waar je gebruik van kunt maken wanneer je onverwacht voor je kind(eren) moet zorgen: het calamiteitenverlof, het kortdurende zorgverlof en het langdurig zorgverlof.’

Wettelijke verlofregelingen voor zorgtaken

‘Het calamiteitenverlof kun je opnemen bij dringende, persoonlijke situaties waardoor je tijdelijk niet kunt werken’, legt Dolstra uit. 'Neem je calamiteitenverlof op, dan heb je recht op volledige doorbetaling van je loon.’ Daarnaast kun je gebruik maken van twee soorten zorgverlof. ‘Het kortdurende zorgverlof bedraagt per periode van 12 maanden maximaal 2 keer jouw wekelijkse arbeidsduur. Je hebt dan recht op 70 procent van je salaris. Dit verlof mag je inzetten wanneer je moet zorgen voor een familielid in de eerste graad: een ouder, partner of kind. Het langdurig zorgverlof bedraagt per periode van 12 maanden maximaal 6 keer je wekelijkse arbeidsduur, en is onbetaald. Beide mogen verspreid worden opgenomen.’

Naast alle wettelijke regelingen, bieden cao’s soms ook nog aanvullingen op de huidige regelingen, vertelt Dolstra. ‘Je ziet de laatste jaren dat steeds meer cao’s rekening houden met de veranderende arbeidsmarkt. Tegenwoordig werken vaak beide ouders, daar moeten voorzieningen voor getroffen worden.’

Hoeveel mensen de wettelijke verlofregelingen daadwerkelijk gebruiken, vindt Dolstra lastig in te schatten. Wel valt het haar op dat maar weinig werknemers van het bestaan weten. Hoewel werkgevers sinds 2022 verplicht zijn om werknemers te informeren over de bijzondere verlofregelingen, gebeurt dat in de praktijk meestal niet, ziet Dolstra. ‘Personeelshandboeken tellen vaak tientallen pagina’s. Die worden zelden allemaal doorgenomen en ook werknemers kijken daar vaak niet naar.’ Dat leidt ertoe dat werkende ouders meestal een vakantiedag opnemen wanneer ze niet kunnen werken vanwege zieke kinderen.

‘Ook zien we vaak dat ouders vragen of ze thuis kunnen werken, of bijvoorbeeld een halve werkdag afwisselen met hun partner.’ De cijfers van de Monitor Arbeid, zorg en kinderopvang 2023 van het CBS bevestigen dat. Van de werknemers die te maken kregen met een kortdurende zorgsituatie, nam 36 procent verlof op. Het overgrote deel daarvan zette hiervoor vakantiedagen in.

De risico's van onjuiste ziekmeldingen en fraude

Als de verlofregelingen wel gebruikt worden, gaat dat vaak op basis van goed vertrouwen. ‘Een werkgever zou een vorm van bewijs kunnen vragen, zoals een afspraakbevestiging in het ziekenhuis, maar dat heb ik in de praktijk nog niet meegemaakt.’ Misbruik van de bestaande regelingen wordt er volgens Dolstra zelden gemaakt. Toch gebeurt het wel regelmatig dat ouders hun werkgever niet volledig of zelfs fout informeren. Ze melden zich bijvoorbeeld zelf ziek, of werken thuis zonder hun werkgever te informeren over zorgtaken. ‘Bij lichte zorg kan dat prima, maar bij jongere kinderen is de zorg veel intensiever. Als je daardoor thuis niet volledig aan het werk bent, ben je niet eerlijk tegenover je werkgever. Jezelf ziek melden klopt natuurlijk ook niet. Een werkgever zal er vaak niet achterkomen, aar arbeidsrechtelijk is het wel degelijk een risico en ook onwenselijk.’ 

Zulke situaties kunnen leiden tot arbeidsrechtelijke sancties, legt Dolstra uit. ‘Denk bijvoorbeeld aan een officiële waarschuwing, of bij herhaling misschien zelfs verdergaande sancties en uiteindelijk een beëindiging van de arbeidsovereenkomst.’ In de praktijk wordt de soep vaak niet zo heet gegeten, zegt ze. ‘Werkgevers hebben eigenlijk altijd veel begrip voor de situatie.’ Een uitzondering is volgens Dolstra wanneer er al meer aan de hand is tussen werkgever en werknemer. Onenigheid over dit onderwerp kan dan soms de druppel zijn.

Advies bij een ziek kind en werkdruk

Krijg je een telefoontje van de opvang of school of is je kind al langere tijd ziek? Ga dan vooral in overleg met HR of je leidinggevende, adviseert Dolstra. ‘Wees open over de situatie en ga niets verzinnen. Als het niet iedere week gebeurt, is mijn ervaring dat werkgevers echt begrip hebben voor de situatie.’ Maar laat je ook goed informeren over alle verlofregelingen die er zijn. ‘Die zijn er niet voor niets en ik denk dat veel mensen ze niet gebruiken.’ Tot slot adviseert ze om samen te kijken naar wat er wel kan. ‘Om het vertrouwen van je werkgever te krijgen, helpt het als je zelf proactief meedenkt over werkzaamheden die je wel kunt uitvoeren.’