Help, de kinderen hebben zes weken zomervakantie, ik niet!

Voor werkende ouders zijn de vele schoolvakanties van kinderen vaak een kopzorg. De meeste scholen hanteren 40 schoolweken en twaalf weken vakantie. Daarnaast zijn er dan nog diverse vrije dagen zoals feest- en studiedagen.

Orthopedagoog Loes Waanders: ‘Die lange schoolvakantie komt voort uit de tijd dat Nederland een agrarische samenleving was. Kinderen hielpen toen in de zomermaanden mee op de boerderij. In de huidige maatschappij met tweeverdieners leidt deze lange vakantie in gezinnen tot veel druk, omdat het aantal vrije dagen van kinderen totaal niet aansluiten bij de vrije dagen van werkende ouders.’

Extra verlof opnemen

De gemiddelde werknemer redt het dan ook niet om alle vakantiedagen bij hun kinderen te zijn, vertelt hr- en ontslagexpert Linda Zwanenburg: ‘In Nederland is het zo dat je bij de wet vier weken van jouw contracturen per jaar aan verlof moet krijgen. Dit is je wettelijke verlof. Je kunt niet standaard alle schoolvakanties vrij zijn. Het is vaak wel mogelijk om extra verlof te krijgen of op te nemen. Zo zijn er werkgevers die een week extra – bovenwettelijk – verlof schenken aan hun werknemers. Daarnaast zijn er vaak diverse regelingen die het mogelijk maken om extra vrije uren op te nemen.’

Bij sommige werkgevers kun je extra vrije uren krijgen door over te werken. Zwanenburg: ‘Bijvoorbeeld door extra te werken in de vakanties van anderen, zodat jij in andere weken weer extra vrij kunt pakken.’ De verschillen per werknemer zijn groot, dus Zwanenburg raadt aan goed je cao door te lezen om te kijken wat er in jouw werk mogelijk is. Zo mogen haar eigen werknemers naast betaald verlof altijd onbetaald verlof opnemen om extra dagen bij de kinderen te kunnen zijn. In alle gevallen is het belangrijk om je verlof op tijd aan te vragen: een werkgever is verplicht hier binnen twee weken op te reageren.

Eveline Bosselaar is alleenstaand moeder en werkt als fysiotherapeut. Ze neemt in de zes weken zomervakantie drie weken verlof op. ‘Mijn dochter van zes en ik gaan tien dagen naar Frankrijk en een weekje kamperen in Zoutelande. In de weken die overblijven, gaat mijn dochter naar de buitenschoolse opvang en doet ze een week mee met jeugdvakantieweek in het dorp. In die weken werk ik net als alle andere weken van het jaar in de praktijk. Mijn dochter kan de dagen op de BSO wel als lang ervaren, maar ik merk dat als we samen kwalitatief goede tijd hebben, er een juiste balans ontstaat. Bovendien kan ik als zzp’er niet meer vrije dagen opnemen, omdat we anders niet op vakantie kunnen gaan. Dat leg ik haar ook uit, waardoor ze beter snapt waarom ik niet zes weken lang elke dag bij haar ben.’

Onderling regelen

Volgens Waanders is een lange break voor kinderen in de zomer erg prettig: ‘Onderzoeken laten zien dat een onderbreking van het dagelijks schoolritme voor kinderen fijn is. Een lange periode biedt meer mogelijkheden voor herstel en spel,  doordat het kind even niet cognitief wordt belast en even niets ‘hoeft’. De vraag is wel of dat zes weken moet duren. Voor kinderen is vooral de kwaliteit van vrije dagen belangrijk. En dat kan lastig zijn wanneer het werk van ouders niet flexibel is of wanneer ouders een beperkt netwerk hebben.’

Naast oplossingen zoals de BSO, zomervakantieweken en jeugdkampen lossen sommige ouders de opvang ook ‘zelf’ op. Een goed netwerk met onder andere opa’s, oma’s, ooms en tantes die willen oppassen, kan ook een uitkomst zijn. Zwanenburg: ‘In mijn vriendengroep helpen ouders elkaar. Ze regelen dat de kinderen met z’n allen de ene dag bij de ene ouder zijn en de andere dag bij de ander. Zo proberen ze de opvang op te lossen zonder dat ze er extra dagen voor hoeven op te nemen.’

Hoe je die zes weken ook invult, luister goed naar de vragen die je kind stelt, zegt Waanders. ‘Als je kind vraagt waarom je moet werken, leg dan uit dat je werkt om geld te verdienen, zoals Bosselaar ook doet bij haar dochter.’ Veel ouders kampen met een schuldgevoel wanneer ze niet zelf voor hun kinderen zorgen.

Overcompenseren helpt niet

Waanders: ‘Als je kind zegt dat hij je mist of dat hij het ‘stom’ vindt dat je werkt, trek je je dat als ouder vaak persoonlijk aan. Je voelt dan: ik ben er te weinig voor mijn kind. Als je dit zo voelt, ben je geneigd om te reageren vanuit het gevoel dat je tekortschiet. Naar je kind toe, maar net zo goed op je werk. Dit kan leiden tot overcompenseren of jezelf verdedigen. Dat is niet de meest helpende manier voor jezelf en je kind, maar ook niet voor je werkgever en collega’s.’

Zwanenburg denkt dat veel negatieve gevoelens overboord kunnen wanneer je in gesprek blijft gaan: ‘Wettelijk gezien hoeft een werkgever niet veel meer te doen dan je verlofaanvraag goedkeuren, maar op het moment dat je op een goede manier het gesprek met elkaar aangaat, is er vaak veel meer te regelen.’

Waanders: ‘Zaken worden altijd groter als ze alleen in ons hoofd zitten. Benoem in een gesprek met je leidinggevende waarmee je worstelt. Maak het concreet. Je leidinggevende kan niet uit zichzelf aanvoelen wat jouw behoefte is. Soms zit de oplossing niet in kwantiteit (hoeveelheid uren) maar in flexibiliteit. Dan geven oplossingen als meer thuiswerken of ouderschapsverlof opnemen misschien al lucht.’