Hoe blijf je overeind als je partner omvalt?

Twijfels over je baan

 ‘Slechte timing’, noemt Ramon (de naam is gefingeerd om privacy-redenen, red.) de samenloop van omstandigheden achteraf. Hij is twee jaar geleden net begonnen als projectmanager in de facilitaire dienstverlening als zijn vriendin depressieve klachten krijgt. ‘Ze vond veel stom, ook van mij. Daardoor moest ik op eieren lopen. Dat kwam me weleens slecht uit. Ik moest ruimte maken voor haar depressie, terwijl ik zelf net ging leidinggeven.’ Op zijn werk mist Ramon begeleiding bij zijn nieuwe rol. Hij voelt zich in het diepe gegooid. Tel daar de werkdagen van negen uur ’s ochtends tot diep in de avond bij op en je weet: dat móét wel misgaan. Ramon heeft zo veel aan zijn hoofd dat hij begint te piekeren. Daar kan hij weer niet van slapen. ‘Ik wist op een gegeven moment niet meer welk brandje ik eerst moest blussen’, herinnert hij zich. Intens moe gaat Ramon naar zijn huisarts. Op zijn advies meldt hij zich ziek. Rustig aan Ramon is niet eens zo rouwig om de vertrekregeling die zijn werkgever met hem afsluit. Met een aantal collega’s moet hij eruit, omdat er minder werk is. Met mij bespreekt hij hoe hij verder wil. Voorlopig niet meer leidinggeven, in elk geval. Met zijn vriendin gaat het dan al beter en hij doet nog rustig aan. We kijken tijdens de loopbaangesprekken meer voor- dan achteruit. Maar het pas verschenen boek De burn-out reset brengt me op het idee hem een half jaar later nog eens te bellen. Tekst gaat verder onder de vacatures. In deze gids van stressexpert Carolien Hamming en psycholoog Rebecca Vandenabeele staat een hoofdstuk voor partners en vrienden van mensen met een ontregeld stresssysteem. Goed dat de auteurs daar aandacht aan besteden. Tot nu toe is er nog weinig oog voor hun situatie, terwijl ze soms zelfs jarenlang samenleven met iemand die allesbehalve gelukkig is. Ramons vriendin heeft andere klachten, maar een aantal adviezen had hem ook kunnen helpen toen hij overbelast was: Tips voor partners en vrienden - Zorg goed voor jezelf. Skip tijdelijk activiteiten die niet noodzakelijk zijn. Neem de ander serieus én geef jouw grenzen aan. De ander wil misschien veel praten, maar ga daar niet eindeloos in mee. Doorbreek het door samen iets te doen. Til niet te zwaar aan emotionele veranderingen. Klachten verdwijnen als het herstel vordert. Stimuleer professionele hulp. Jij bent niet je partners therapeut. Zoek zo nodig zelf ook hulp. Ga samen de natuur in. Dit bevordert het herstel en jij knapt er ook van op. Van mij had erbij mogen staan: ga regelmatig sporten. Dat is meteen een manier om je hoofd leeg te maken en fit te blijven. Ramon vertelt dat hij in die periode kilo’s aankwam, omdat hij een zittende baan kreeg, maar nog het eetpatroon van een actieve baan had. Op zijn werk stond een snacktafel die hij niet kon passeren zonder iets zoets te pakken. De projectmanager stimuleerde zijn vriendin om professionele hulp te zoeken, maar zelf modderde hij door. Op zijn werk liet hij niet merken dat hij het zwaar had. ‘Achteraf vind ik dat ik eerder het gesprek had moeten aangaan met mijn leidinggevenden. Ik weet niet of het had geholpen, want ondersteuning was niet hun sterkste kant. Maar ik heb mezelf ook te lang voor de gek gehouden.’ Roofbouw Tijdig erkennen dat je roofbouw op jezelf pleegt – dat is misschien nog wel het moeilijkst in zo’n situatie. Zeker wanneer je het gevoel hebt dat je er moet zijn voor je partner en op je werk wilt bewijzen dat je het kunt. Hulp inschakelen helpt. Dat kan op praktisch gebied zijn, bijvoorbeeld door de boodschappen te laten brengen en een schoonmaakhulp in te schakelen (als je dat kunt betalen). Maar ook gesprekken met een mentor, een praktijkondersteuner of een coach kunnen opluchten. Ramon is weer enthousiast aan het werk, dit keer als freelancer. Hij maakt nog steeds veel uren, maar thuis kan hij bijtanken, en dat scheelt. ‘Ik ben het roerend eens met tip vier’, zegt hij nog. ‘Ga niet de psycholoog uithangen bij je partner. Je kunt beter samen uitwaaien op het strand.’ 

Verlof rond een scheiding? Liever niet, zeggen deze deskundigen

 ‘Ik raakte tijdens mijn scheiding op mijn werk aan het wankelen’, zegt Yorick Saeijs. Hij werkte destijds, een jaar of tien geleden, in het onderwijs. ‘Het was helemaal geen vechtscheiding, maar er kwam gewoon te veel tegelijk op me af. Je moet de scheiding zelf regelen, met alle papierwerk en afspraken. Er moet een woning komen. Gesprekken met een mediator. Mentaal ben je bezig met de financiële gevolgen. Emoties gieren door je heen… De impact van al die dingen bij elkaar is enorm. De stress en de slapeloze nachten tikken intussen aan.’ In de praktijk proberen de meeste werknemers ‘maar gewoon door te zetten’, zegt hij. ‘Je hoopt er maar het beste van. Hoopt dat je niet instort. Maar de focus verdwijnt, de foutenmarge stijgt. Je capaciteit om te plannen daalt.’ Verzuim 45 procent hoger Die periode maakte zoveel indruk op hem, dat hij zijn baan in het onderwijs opzegde om het bureau Werk &amp; Scheiding te beginnen. Hij begeleidt werknemers rond een scheiding en helpt hen aan het werk te blijven of te re-integreren. En dat is maar al te vaak nodig, zegt hij: ‘20 procent van de werkenden heeft binnen een jaar na het begin van de scheidingsprocedure last van burn-outklachten.’ Esther Kluwer werkt aan de Universiteit Utrecht en is bijzonder hoogleraar duurzame relaties en welzijn aan de Radboud Universiteit. Zij ziet dat een scheiding doorwerkt in de inzetbaarheid. ‘Het verzuim bij mensen in scheiding ligt 45 procent hoger dan bij mensen die niet gescheiden zijn. Dat vertaalt zich in gemiddeld 5 dagen extra verzuim.’ Problemen bij vrouwen vaak groter Verbaasd is ze daar niet over, zegt Kluwer, want een scheiding is ‘een life event met een enorme impact op je welzijn’. Een emotionele achtbaan, vergelijkbaar met een rouwproces, noemt ze het. ‘Dat raakt onherroepelijk je welbevinden, vooral wanneer er kinderen bij betrokken zijn. Het is zodanig belastend dat je langdurig kunt uitvallen. Dit geldt overigens net zo goed voor mensen die zelf het initiatief voor de scheiding nemen. Scheiden doe je nooit voor je plezier.’ Kluwer benadrukt dat de mensen die doorwerken vaak toch ‘verminderd inzetbaar en aanwezig’ zijn. ‘Het doet iets met je, met iedereen, of je wilt of niet.’ Volgens de hoogleraar komen vrouwen vaker in de problemen tijdens een breuk. Dat komt omdat zij in veel gevallen de zorg hebben over kinderen, wat enerzijds fysiek iets vergt (brengen en ophalen, eten koken, et cetera) en anderzijds geestelijk doorwerkt, vaak vanwege financiële zorgen en zorgen om het welzijn van de kinderen. ‘Vrouwen hebben vaker een lager inkomen en hebben minder pensioen opgebouwd.’ ‘Werk is een bron van herstel’ Toch vindt Saeijs een vaste vrije periode in de cao opnemen voor een scheiding niet nodig. Hij legt het zo uit: ‘Uit onderzoek blijkt dat vrije tijd rond een scheiding niet helpt om het te verwerken. Je gaat thuis zitten piekeren. Daar kom je niet frisser uit. Bovendien ligt er dan een extra grote stapel werk op je te wachten als je weer begint. Het is juist zaak om aan het werk te blijven. Maar dan natuurlijk wel op zo’n manier dat je er niet van onderuitgaat.’ Esther Kluwer vult aan: ‘Werken is een belangrijke bron van herstel. Het geeft houvast en structuur, en daarnaast sociale contacten en een inkomen. Dat helpt bij het vinden van een nieuwe weg en je leven op orde te houden.’ Tekst gaat verder onder de banner. De hoogleraar plaatst wel een kanttekening over een afspraak in de cao: volgens haar zou die in sommige gevallen wel degelijk behulpzaam kunnen zijn: ‘Het gaat er vooral om dat werknemers wel de mogelijkheid krijgen om rond een scheiding hun zaken te regelen en alle emoties te verwerken. Als je dat kunt organiseren door flexibel te zijn in zo’n periode, is dat heel fijn. Maar in organisaties waar het werk minder flexibiliteit toestaat, zou het wel goed zijn om vast te leggen dat mensen die tijd kunnen nemen. Dat hoeft geen vaste periode te zijn, maar een mogelijkheid waar je een beroep op kunt doen als het nodig is.’ Werkgevers moeten zich kortom vooral flexibel opstellen, zeggen beiden, en de werknemer ‘ruimte geven’, bijvoorbeeld om de taken uit te smeren over meer dagen. Saeijs: ‘Als je tijdens werktijd naar een mediator kunt of een huis kunt bekijken, neemt dat al veel stress weg.’ Daarmee help je zowel de werknemer als de organisatie, want het voorkomt (kostbare) langdurige uitval. Saeijs becijfert de kosten van uitval gemiddeld op 400 euro per dag. ‘Je hebt direct productieverlies. Daarnaast de inzet van een hr-afdeling, een bedrijfsarts, een leidinggevende en eventueel vervanging van de medewerker. Vaak moet je aan minimaal zes weken denken, dus reken maar uit.’ Eigen verantwoordelijkheid bij scheiding Die ruimte wordt volgens Saeijs ‘steeds vaker’ gegeven, ‘al kan er nog veel verbeteren’. Hij benadrukt dat er twee onmisbare schakels zijn: openheid vanuit de medewerker en een welwillende bedrijfscultuur. ‘Het begint bij de medewerker. Die brengt een privésituatie naar de werkvloer. Je hebt een eigen verantwoordelijkheid, je moet er zelf mee komen. Dat is al lastig genoeg: vaak overschat men zichzelf en wordt de situatie onderschat. Mensen die gaan wankelen hebben het zelf vaak als laatste door – dat gold voor mijzelf ook. Vervolgens kun je niet achteroverleunen en afwachten wat er voor je geregeld wordt. Daarnaast helpt het uiteraard als er een bedrijfscultuur heerst waarin men zich vrij voelt om erover te beginnen.’ Grootste kans op succes geeft ‘een goede communicatie’ tussen werknemer en leidinggevende, zegt Saeijs. ‘Je moet samen kijken wat de situatie nodig heeft om samen productief te blijven. En blijf in gesprek om te kijken wat werkt en wat er bijgesteld moet worden.’ ‘Het vraagt iets van beide partijen’ Dat is ook wat Anouk Snoeren, hr-adviseur bij de West-Brabantse onderwijsorganisatie Koraal Onderwijs, die valt onder Stichting Het Driespan, erover zegt. ‘Voor ons is het belangrijk dat medewerkers werkgeluk ervaren en vitaal blijven. Toen een van onze medewerkers het lastig had vanwege een moeilijke scheiding, hebben we geholpen door de ruimte te geven om dingen te regelen. Tegelijk heeft die persoon begeleiding van Werk &amp; Scheiding gekregen. Die hebben we aan boord kunnen houden.’ Ook zij zegt dat het mes aan twee kanten snijdt: ‘Je doet het voor de medewerker én voor de organisatie. Als iemand uitvalt, ben je allebei verder van huis.’ Ze zegt dat de investering in tijd en geld loont, zowel vanuit een menselijk als een zakelijk oogpunt bekeken. Snoeren noemt ‘transparant met elkaar in gesprek gaan’ een voorwaarde voor succes. ‘Het is soms lastig een oplossing te vinden voor een praktische situatie. Het is maatwerk. Dat vraagt iets van beide partijen. Open met elkaar communiceren is essentieel.’ 

Aan het werk na een sterfgeval? Dit adviseren deskundigen

 Dit artikel verscheen al eerder op Intermediair Overlijdt een vader, moeder, kind of echtgenoot? Dan is de kans groot dat je na de uitvaart weer aan het werk moet. Slechts in 20 procent van de Nederlandse cao’s is een rouwverlof afgesproken dat ruimer is dan de periode tussen het overlijden en de uitvaart. Dat concludeerde onderzoeksbureau Panteia, in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, na een steekproef van 105 cao’s. Het advies van het onderzoeksbureau: stel rouwverlof wettelijk vast. Werknemers kunnen dan leren omgaan met hun verlies zonder vakantiedagen op te nemen en zonder verlies van inkomen. Minister Karien van Gennip van Sociale Zaken is echter niet overtuigd. Werknemers moeten zelf afspraken maken met hun werkgever of leidinggevende, vindt zij. Hoe pak je dat aan? Dit zeggen de experts Werknemers die een dierbare hebben verloren, krijgen niet alleen te maken met emotionele momenten, maar ook met concentratieproblemen en vermoeidheid, zegt Mariken Spuij, klinisch psycholoog en universitair docent aan de Universiteit Utrecht. ‘Ik hoor vaak van mensen dat ze niets kunnen onthouden en er niet bij zijn met hun hoofd als ze aan het werk zijn.’ Die vermoeidheid ontstaat doordat je er eigenlijk een tweede baan bij krijgt als iemand in je omgeving overlijdt, legt Manu Keirse uit. Hij is klinisch psycholoog, emeritus hoogleraar aan de Katholieke Universiteit Leuven en auteur van meerdere boeken over rouwen. ‘Rouwarbeid’, noemt hij die extra baan. En daar horen verschillende taken bij. De eerste: het onder ogen komen van het verlies. Hiervoor kan het nodig zijn om keer op keer te vertellen wat er is gebeurd. Een andere rouwtaak is het aanpassen aan de nieuwe situatie. Keirse: ‘Je gaat je leven herinrichten zonder de ander. Tijdens dat proces kunnen emoties als verdriet, boosheid en eenzaamheid je overvallen. Ook op het werk.’ Wat doe je in de praktijk? Ga zo snel mogelijk terug naar het werk. Keirse: ‘Een sociale omgeving is belangrijk als je rouwt. Ook helpt het om je plek in de samenleving weer in te nemen. Maar zorg wel dat er op het werk een plek is om je terug te trekken. En ook dat er iemand is bij wie je terechtkunt op moeilijke momenten.’ Hoewel snel weer aan het werk gaan slim is, zou rouwverlof wél kunnen helpen, meent hij. Omdat dit niet wettelijk is geregeld, adviseert hij rouwende werknemers om met hun werkgever te bespreken of het mogelijk is om extra vakantiedagen te krijgen. Kan dat? ‘Neem die dagen dan niet allemaal in één keer op. Verspreid liever zo’n tien dagen over de komende drie jaar. Zo hoef je op de sterf- of geboortedag van de overledenen niet gezellig te doen bij de koffieautomaat of een ingewikkeld vraagstuk op te lossen’, zegt Keirse. Wie opziet tegen de eerste werkdag na het overlijden, kan een collega vragen om samen naar binnen te gaan. Bang voor ongemakkelijke blikken van collega’s die niet weten of ze het verlies ter sprake moeten brengen? Keirse raadt rouwende werknemers aan om zelf te beginnen met praten. ‘Je kunt bijvoorbeeld zeggen: ‘Als het je interesseert ben ik bereid er iets over te vertellen.’ Zo verdwijnt het ongemak. Ook helpt vertellen over je verdriet jou om het verdriet onder ogen te komen.’ Het is logisch dat je sommige taken even niet wilt of kunt doen. Spuij: ‘Routineklusjes lukken vaak wel. Maar ben je luchtverkeersleider dan is het zaak dat je erbij bent met je hoofd en kun je beter tijdelijk iets anders doen. Ook wil je misschien liever niet werken op een kinderdagverblijf als je kind pas is verongelukt, maar kun je wel administratieve taken doen. Het is echt maatwerk.’ Bespreek dit dus met je leidinggevende. En denk niet dat je na één gesprek klaar bent. Spuij: ‘Veel mensen vinden het lastig in te schatten wat ze wel en niet aankunnen. Je moet dat ervaren. Ook is het onmogelijk van tevoren te zeggen hoe lang je je taken moet aanpassen, want iedereen rouwt anders.’ Zowel Spuij als Keirse benadrukt dat rouw geen lineair proces is. Het is dus niet erg als als een taak die eerst prima ging de dag erna opeens lastig is. Spuij: ‘Geef niet op, maar probeer het overmorgen weer.’ 

Het gevoel dat je geleefd wordt: hoe kom je daarvan af?

 Voor wie dit gevoel heeft, is er goed nieuws: je hoeft niet een maand op vakantie om op te laden (al zou dat waarschijnlijk ook helpen). Een paar minuten per dag kunnen al verschil maken, zeggen psychotherapeut Carien Karsten en psycholoog voor arbeid en vitaliteit Susanne de Jong . En ze leggen ook uit waar je die minuten vandaan kunt halen. Karsten herinnert zich nog goed hoe het voelt om geleefd te worden. ‘Een akelig, machteloos gevoel dat je geen controle hebt over je eigen leven.’ Zij had dat in de tijd dat ze zelf kleine kinderen had, een periode waarin volgens haar veel mensen daar tegenaan lopen. ‘Ik zei weleens tegen mijn man: ik heb een hondenleven. Het gevoel dat je continu dingen móét, is echt slopend.’ Ook De Jong kent het gevoel uit de tijd dat haar kinderen – inmiddels tieners – wat jonger waren. Volgens haar komt dat vooral doordat we niet genoeg naar ons hart luisteren. Waarom vind je bijvoorbeeld dat je huis altijd perfect opgeruimd moet zijn? Dat je de perfecte traktatie moet maken als je kind jarig is? Of waarom wil je die carrièrestap maken? Wil je dat wel echt zelf, of is dat omdat je denkt dat het zo hoort omdat je dat hebt meegekregen van je ouders of uit je omgeving? ‘Veel mensen zijn aan het jagen en worden meer geleefd door wat ze denken dat hun omgeving van hen verwacht, dan door wat ze zelf belangrijk vinden. Als ze bij mij komen, vraag ik wie ze zelf willen zijn, om zo te kijken welke aanpassingen ze kunnen doorvoeren in hun leven.’ Eerder opstaan Wat je het best kunt doen tegen het gevoel dat je geleefd wordt, is volgens beide psychologen iets eerder opstaan en die tijd ook echt voor jezelf nemen. ‘Dus niet meteen op je telefoon kijken, de afwasmachine uitruimen of het nieuws checken’, waarschuwt De Jong. Maar maak eens een korte ochtendwandeling of doe een meditatieoefening. Karsten: ‘Of neem die tijd om bijvoorbeeld rustig make-up op te doen, als dat is waar jij gelukkig van wordt.’ Maar nog eerder opstaan, als je al zo moe bent? ‘Mensen denken vaak: ik heb ’s avonds eindelijk wat tijd voor mezelf. Maar dan hangen ze uitgeput op de bank te Netflixen. Waarom ga je dan niet een half uurtje eerder naar bed, zodat je die tijd ’s morgens hebt als je fit bent?’ Natuurlijk is vroeg opstaan de eerste minuten pijnlijk, maar daar ben je zo doorheen, zegt De Jong. En op dit gebied zijn juist de dingen waarin je geen zin hebt, goed voor je. ‘Mensen zeggen altijd dat je moet luisteren naar je gevoel. Maar ik denk dat je dat niet altijd moet doen. Zeker als je moe bent, dan zegt je gevoel dat je op de bank moet liggen en chocola moet eten. Terwijl we allemaal weten dat je van sporten en gezond eten juist fitter wordt. Dus ik zou zeggen: doe juist dingen die schuren. Zo ga ik elke ochtend zwemmen in de zee, ook in de winter. Ik was er altijd van uitgegaan dat ik geen ochtendmens ben, en mijn gevoel zegt nooit: leuk, daar heb ik zin in! Maar als ik dat heb gedaan, dan voel ik me de rest van de dag beter.’ Vind je een half uur eerder opstaan – of elke ochtend in de zee zwemmen – toch een iets te grote stap? Dan zijn er ook kleine dingen die je kunt doen om het gevoel te hebben dat je zelf de regie over je leven hebt. Karsten: ‘Ik adviseer mensen vaak om een klein ritueel in te bouwen dat puur voor jezelf is. Dat kan al een ademhalingsoefening zijn die je een paar keer per dag doet, bijvoorbeeld als je koffie of thee aan het zetten bent.’ De Jong vult aan: ‘Doe dan alsof je 50 kaarsjes moet uitblazen op een verjaardagstaart. Dus kort inademen, maar vooral focussen op lang uitademen. Daardoor ontspant je lichaam en krijg je een gevoel van veiligheid.’ Stellen van prioriteiten Andere kleine dingen die volgens Karsten helpen: koud afdouchen, een ‘fuck-itlijstje’ maken (‘Veel mensen maken een to-dolijstje, maar schrijf ook eens op wat je vandaag níét gaat doen, ook al stond het misschien op de planning. Dat helpt bij het stellen van prioriteiten.’ De Jong vult aan: een 30 day-challenge doen, ’s morgens een paar minuten nemen om op te schrijven waar je dankbaar voor bent en waar je die dag op wil focussen (bijvoorbeeld door het 6 minuten dagboek in te vullen) en mediteren. Karsten: ‘De valkuil voor veel mensen is dat ze te grote doelen stellen. Ze nemen zich dan bijvoorbeeld voor elke dag minstens een uur te wandelen. Daar beginnen ze heel enthousiast aan, maar zodra er iets tussenkomt, zijn ze compleet gedemotiveerd en geven het op. Aan kleinere, haalbare doelen heb je veel meer.’ Voelen ook bovenstaande ‘kleine’ doelen op dit moment al als te veel gevraagd? Begin dan met iets waar jij je comfortabel bij voelt en breid dat langzaam uit, stelt Karsten voor, bijvoorbeeld elke week met 1 procent in tijd. ‘Ik ben zelf bijvoorbeeld een tijdje geleden begonnen met planken. Voor het douchen 1 minuut. Inmiddels heb ik dat uitgebreid met andere oefeningen en besteed ik daar ’s morgens 3 tot 4 minuten aan. Dat is nog niet om over naar huis te schrijven, maar ik voel dat ik daardoor meer energie heb. Ik boek al voordat ik de dag écht begin elke keer een klein succesje. Niet omdat iemand mij vraagt om dat te doen, maar omdat ík dat wil.’ 

Hoe voorkom dat je overwerkt raakt?

 Wat is surmenage? Je bent de term surmenage vast wel eens tegengekomen. En je was echt niet de enige die dacht: wat betekent dit? Surmenage (je mag zelf weten of je een accent op de ‘é’ plaatst) is letterlijk het Franse woord voor ‘overwerkt’. Interpreteren we het iets ruimer, dan kun je er ook ‘ overspannenheid ’ van maken. Het is een stap verder dan stress , maar het is nog geen burn-out . Overspannen of overwerkt raken, willen we allemaal vermijden. Niet voor niets worden er al decennialang complete studies aan stress en burn-outs gewijd. Volgens Burn Out Poli ervaart 16 procent van de Nederlandse beroepsbevolking (1,4 miljoen mensen) jaarlijks burn-outklachten en -symptomen. Hoe ontstaat het? Werk brengt bepaalde spanningen met zich mee. Je moet deadlines halen, schakelen met veel mensen (soms met moeilijke managers), projecten tot een succes maken, salestargets halen; allemaal taken die druk met zich meebrengen. Daarbij kan de spanning dermate oplopen dat je het niet meer kunt verwerken. Dat kan zijn vanwege onredelijke targets van een werkgever, maar ook omdat jij simpelweg niet goed met druk om kunt gaan. Surmenage ontstaat ook niet alleen door werk, er kan recent iets in je privéleven zijn geweest dat je balans verstoorde, zoals een echtscheiding, verhuizing, verlies van een naaste of een ongeluk. Kortom, het kan veel oorzaken hebben. En als je er niet tijdig bij bent, kun je thuis komen te zitten met een burn-out . Surmenageklachten Hoe weet je of je surmenageklachten hebt? Het geniepige van dit soort problemen is dat je ze niet noodzakelijk snel herkent, ze hebben de neiging om stiekem onderhuids te broeien en dan plots toe te slaan. Om het identificeren ervan nog lastiger te maken, komt overwerktheid soms pas maanden na een gebeurtenis. Je raakt dan overspannen, voelt je misschien opgejaagd, slaapt slecht, kunt je niet concentreren, bent snel geïrriteerd of twijfelt aan je eigen functioneren. Bij sommigen uit een surmenage zich in huilbuien of in fysieke klachten, zoals hoofdpijn, hardkloppingen of huiduitslag. Professionele hulp Omdat er veel zin en onzin wordt geschreven over surmenage en aanverwante problemen , is het belangrijk dat je je goed laat voorlichten bij klachten. Zelf te rade gaan bij dokter Google kan je op het goede spoor zetten, maar zoek vooral ook professionele hulp van een arts in de geestelijke gezondheidszorg of een goede burn-outcoach. Zorg dat je onmiddellijk een doorlopende behandeling krijgt, je moet dit immers serieus nemen. Tijdelijk uit balans Eenmaal professionele hulp gevonden, kun je het probleem aanpakken en voorkomen dat de overspannenheid ontaardt in een heftige burn-out. Daar moet je wel rustig de tijd voor nemen. Volgens Thuisarts.nl , de site van het Nederlands Huisartsen Genootschap, moet je rekening houden met enkele maanden. Daarin verloopt je herstel in drie fasen: 1. Je accepteert dat je overspannen bent en neemt rust, 2. Je zet de oorzaken op een rij en bedenkt oplossingen, en 3. Je voert de bedachte oplossingen uit. De experts van Psychologie van Succes beschrijven surmenage als ‘tijdelijk uit balans zijn’. Ze raden aan om een pas op de plaats te maken en de oorzaken aan te pakken, zodat je na maximaal een half jaar weer goed in je vel zit. 

Bizar dat alles moet gebeuren terwijl je nog in de 30 bent

 In mijn omgeving vallen de mannen en vrouwen bij bosjes. Overspannen, opgebrand, out geburnd. Hoe je het ook wilt noemen. Het is op. Ikzelf ben 34 jaar, met twee kleine kinderen. Veel mensen om me heen zitten ook in die levensfase. Het is een vol leven. Minimensjes vragen veel van je. Niet alleen overdag, maar ook ’s nachts. Wanneer enge dromen en kleine en grote pijntjes ze wakker houden. En jou indirect ook. Overdag voel je je weer verantwoordelijk voor andere dingen. Het werk dat op je bordje ligt. Het werk van je collega die overspannen thuis zit, waarvan je baas verwacht dat jij het uit collegialiteit even erbij neemt. Daarna is er de verantwoordelijkheid voor gezonde boodschappen en een warme maaltijd. Zo gaat de dag door, tot het rond half acht eindelijk stil is thuis. Dan zijn lichaam en geest op en kun je alleen nog maar met een open mond (van vermoeidheid, niet van verbazing) kijken naar een aflevering van De Wereld Draait Door met weer diezelfde gezichten. Misschien doen Matthijs en collega’s dat wel omdat ze weten dat we nieuwe gezichten na zo’n dag amper nog kunnen verwerken. Ik verbaas me er steeds meer over. Dat er in je dertiger jaren zoveel lijkt te moeten gebeuren. Je moet carrière maken, flink meer gaan verdienen , je moet kinderen krijgen, misschien nog trouwen en vooral ook lekker sociaal en maatschappelijk actief zijn. Zo proberen we dag in dag uit 36 uur aan taken in 24 uur te proppen. Niet zo gek dat mijn leeftijdsgenoten massaal bij de dokter aankloppen omdat ze moeten huilen wanneer de telefoon gaat. Het vat met energie is leeg. Wie heeft ooit bedacht dat we tussen ons 30ste en 40ste moeten klimmen op de carrièreladder, in de drukste en meest hectische fase van ons leven? Dat is wanneer je je baas moet laten zien hoe goed je bent. Dan moet je je toewijding laten zien? Waarom kan dat niet na de 40, wanneer je kinderen hun eigen billen hopelijk kunnen afvegen. Leggen we onszelf deze druk op? Of zijn werknemers op de arbeidsmarkt tegenwoordig alleen maar wat waard tussen hun 28ste en 42ste jaar? Daarvoor zijn we te jong en te onervaren. Daarna alweer razendsnel te oud. Daar in 2020 eens verandering in brengen, lijkt me een geweldig idee. 

9 tips om van een bore-out te herstellen

 &quot;Waarom ben ik na een dag nietsdoen hondsmoe als ik thuiskom? Waarom kan ik mij niet concentreren? Heb ik misschien ADHD? Ik vroeg het mijzelf af, maar nu weet ik dat ik een bore-out had.&quot; Patrick Kloosterman (32) had al jaren te weinig te doen bij de bank waar hij software ontwikkelde voor websites. Het werk dat hij deed, vond hij routineus en niet uitdagend. Een filmpje op YouTube, gebaseerd op de bestseller Who Moved My Cheese , opende zijn ogen. Twee muizen en twee mannen gaan in een doolhof op zoek naar kaas. De vier vinden een cheese station en terwijl de mannen zich wentelen in de luxe van overdaad, gaan de muizen alvast op zoek naar nieuwe kaas. Als de voorraad op is, weigert een van de mannen zich aan te passen aan de veranderde situatie en op zoek te gaan naar nieuwe voorraad: stampvoetend roept hij om zijn oude kaas. Kloosterman: &quot;Die man dat was ik: ik hield vast aan wat ik had, omdat ik de stap naar het onbekende niet durfde te zetten.&quot; Bore-out door angst en onzekerheid Mensen met een bore-out zitten vast in hun baan. Ze accepteren verveling en lamlendigheid als consequentie van het hebben van zekerheid. Dit bevestigt het idee van management- en loopbaancoach Ian van Lidth de Jeude dat verveling met angst en onzekerheid te maken heeft. Werknemers die vatbaar zijn voor een burn-out hebben volgens hem meer zelfvertrouwen, en zijn perfectionistisch waardoor ze zichzelf kunnen overschatten en te veel hooi op hun vork nemen. Degenen bij wie een bore-out dreigt, hebben juist een laag zelfbeeld; ze onderschatten zichzelf en zijn bang voor uitdagingen omdat ze niet willen falen. Edger Gubbels, coach en organisatieadviseur, ziet dat mensen zich vaak gevangen houden in een situatie waarin ze niet gelukkig zijn, de zogenoemde gouden kooi. &quot;Als het salaris, de voorwaarden en de collega&#039;s leuk zijn, is het moeilijk daarvan afstand te nemen.&quot; Wie een bore-out heeft, kampt met een extra probleem. Eindeloze verveling eist zijn tol: werknemers voelen zich moe en lamlendig, hebben een schuldgevoel - de baas betaalt iedere maand salaris en ze doen er niets voor - en zijn onzeker (ligt het aan mij dat ik niets te doen heb?). Niet de juiste uitgangspositie om op zoek te gaan naar een oplossing. Overspannen door bore-out? Meteen actie ondernemen! Hoe langer de verveling duurt, hoe moeilijker het is jezelf weer te activeren, zegt Gubbels. Hij raadt aan bij de eerste tekenen van verveling meteen actie te ondernemen. &quot;Je zit in de gevarenzone als je steeds vaker onder werktijd op internet zit, je gedachten afdwalen en je het werk uitsmeert over de dag.&quot; De zoektocht naar spannender werk begint met jezelf vragen te stellen als: Wat is er aan de hand? Is er een bepaald aspect van het werk dat zich te vaak herhaalt? Zijn de collega&#039;s saai? Of ligt het aan de manier waarop het werk is georganiseerd? Is het een tijdelijke situatie of een continu proces? Wat is er wel leuk aan het werk? Het helpt om een moment te creëren om de situatie en jezelf te onderzoeken, zegt Van Lidth de Jeude. &quot;Op hoger niveau zie je dat mensen er een sabbatical voor gebruiken, maar je kunt er ook een paar dagen voor vrijnemen.&quot; Nieuwe activiteiten opzoeken in je privéleven kan helpen weer in beweging te komen. De energie die een toneelcursus, vrijwilligerswerk, hardlopen of spelen in een bandje oplevert, kan worden gebruikt om de situatie op het werk te veranderen. Arbeids- en organisatiepsycholoog Mieke Meulmeester: &quot;Als je een bore-out hebt, kom je na het werk vaak niet verder dan de bank en de televisie en als je er moeite mee hebt daarin zelf verandering te brengen, maak dan een afspraak met een vriend of een vriendin. Een stok achter de deur werkt altijd beter dan een afspraak met jezelf.&quot; Negen tips om van je bore-out te herstellen Stel je voor dat je niets verandert. Hoe zit je er dan over tien jaar bij? En wil je dat? Doe ook het tegenovergestelde: stel je voor wat je kunt bereiken als je wel iets verandert. Laat je inspireren. Zoek mensen op die goede ideeën hebben, ga naar seminars, trainingen, lees inspirerende boeken. Stel kleine doelen: als het lukt, motiveert het je verder te gaan. Maak een succesboek en lees het iedere avond voor het slapengaan. Het verhoogt je zelfvertrouwen en motiveert je meer succeservaringen na te streven. Let op: het gaat niet alleen om successen op werk, denk ook aan prestaties op het gebied van sport, vrijwilligerswerk, gezondheid. Zoek een rolmodel: succesvolle mensen hebben vaak een voorbeeld. Kijk hoe hij of zij dingen aanpakt en vraag hem of haar desnoods als mentor. Blijf leren. Telkens als je iets nieuws leert, word je geprikkeld ermee aan de slag te gaan. Een cursus of training hoeft niet per se in het eigen vakgebied te zijn, maar het moet er wel aan raken. Zoek gewoonten die je vooruit helpen. Luister naar je lievelingsmuziek, drink je favoriete drank of ga vaker naar de sportschool. Bewegen is een grote remedie tegen down zijn. Zet de eerste stap. Nu. Als je langer wacht dan 24 uur met het uitvoeren van een idee, gebeurt het nooit. 

Snel je bruto of netto salaris berekenen? Gebruik onze handige tool en weet wat je kunt verwachten! 

Bruto netto calculator

Vraag jij je af of je wel genoeg verdient? Check je salaris in de salariswijzer. Vul een aantal vragen in en krijg direct resultaat.

Salariswijzer

Double Cards NVB B2C

Ontvang wekelijks carrière-inspiratie en nieuws over arbeidsmarktontwikkelingen.

Newsletter Signup IOL B2C

Je ontvangt van ons om de week: handige tips over solliciteren en interessant nieuws over werk.