Neem je tijd: waarom jij langzamer moet lopen om effectiever te werken

Een lachende vrouw ligt ontspannen op de grond tussen gele stoelen.

 Of ik aan het musterberen was, vroeg iemand laatst aan me. Nadat ik bekomen was van de lach, vroeg ik wat het betekende. Musterberen is een term voor mensen die alles van zichzelf moeten, zelfs het ontspannen moet gebeuren en wordt ingepland . Ik ben er zo één, oeps! Podcasts op dubbele snelheid, sporten in blokken, ‘even snel’ bijkletsen met een collega of koffie pakken, en er zijn zelfs dagen dat ik mijn toiletbezoeken inplan. Herkenbaar? Juist daarom triggert deze vraag: hoe schakel je terug zónder af te haken (of achter te lopen) op je ambities? “ Langzamer bewegen is geen tijdverlies, maar een signaal aan je zenuwstelsel dat het veilig is om te ontspannen.” , dat is de verrassend simpele kernboodschap van Denise Hulst (64), meervoudig bestsellerauteur en stressreversalcoach. “Je zenuwstelsel kent een gaspedaal en een rempedaal. We leven vaak met het gaspedaal continu ingedrukt. Je brein kan dan wel ‘ontspannen!’ roepen, maar je lijf gelooft je pas als je het consequent een rustiger tempo laat ervaren.” Eerst je zenuwstelsel, dan je to-do-lijst In werkmodus staat je sympathische zenuwstelsel aan: handig voor deadlines, onhandig als het aan blijft. Ontspanning vraagt om de tegenhanger, de parasympathicus, en die activeer je niet met wílskracht, maar met gedrag: trager lopen, trager ademen, echte micro-pauzes. Hulst: “Ontspanning laat zich niet forceren. Je traint je lichaam door meerdere keren per dag bewust terug te schakelen. Geen drie snelle zuchten, maar een paar minuten het tempo eruit.” Het confronterende voor velen: hoe harder je ontspanning nastreeft, hoe minder het lukt. Omdat het lichaam op patronen vertrouwt, niet op voornemens. Gedrag → effect → herhalen. Dus als je de kunst van het langzamer bewegen wilt leren, dan zul je het eerst veel moeten oefenen. Dus neem gerust 10 minuten de tijd om even rustig naar een collega te wandelen en daar even een praatje te maken in plaats van ‘even snel’ een Teams-berichtje te sturen naar diezelfde collega. Waarom vertragen op de werkvloer zo lastig blijft Druk zijn lijkt wel een statussymbool te zijn in Nederland . “Hoe gaat het?” “Druk!” Het klinkt belangrijk. Voeg er wat Calvinistische arbeidsethos aan toe en je krijgt de cocktail waarin altijd meer gelijkstaat aan beter. Tot je fout op fout stapelt, ’s nachts ligt te stuiteren en je creativiteit opdroogt. “Ik ben zelf letterlijk versnellingen kwijtgeraakt,” vertelt Hulst openhartig. “Jarenlang volle kracht vooruit, en dan dwingt je lichaam je tot stilstand. Sindsdien kies ik bewust voor het leven in z’n twee of drie. Niet omdat ik minder wil, maar omdat ik anders niets meer kan.” Vertragen zonder dat je output keldert Je wilt als ambitieuze professional natuurlijk resultaat. En terecht! Paradoxaal genoeg kom je veel verder als je af en toe vertraagt, dan wanneer je blijft rennen. Uit onderzoek (maar ook uit ervaring) blijkt dat je veel productiever bent als je genoeg rust neemt om te herstellen. Hoe kan je dat dan het beste aanpakken? Nou zo dus: Stap 1 - Maak je vertraging zichtbaar (tussen taken) Loop rustig: Kies bewust voor een trage wandelsnelheid op de werkvloer en op de gang. Bouw een rustmoment in voordat je een vergaderruimte ingaat: laat je schouders zakken, sta 5 seconden stil voor de deur van de vergaderruimte en haal één keer rustig adem. Koffie halen is een ritueel: Sta stevig met beide voeten op de grond, schenk aandachtig, ruik bewust en maak drie rustige ademcycli (4 seconden in, 6 seconden uit) terwijl je telefoon in je tas blijft. Toiletbezoek kun je gebruiken als een korte reset: Ga met beide voeten plat op de vloer zitten, adem zes keer langzaam (4 seconden in, 6 seconden uit), ontspan kaak en schouders en sluit af met vijf seconden koud water op je polsen. Mini-wandeling na intensief schermwerk: Loop ongeveer 2 tot 5 minuten zonder telefoon in rustig, gelijkmatig tempo naar buiten of een lange gang, richt je blik regelmatig op de verte (meer dan 6 meter) om je ogen en aandacht te resetten, voel het ritme van je stappen, en noteer bij terugkomst in één korte zin wat je als eerste gaat doen. Hulst: “Je beweging is communicatie naar je zenuwstelsel. Trager lopen zegt: ‘het is veilig’. Je veilig voelen is een voorwaarde voor focus.” Stap 2 - Adem langzamer, niet dieper 4 tellen in, 6 tellen uit, doe dit 3 tot 5 minuten. Tip: Gebruik hiervoor apps zoals Headspace of Insight Timer . Doe bovenstaande ademhalingsoefening 2 tot 4 keer per dag. Zet desnoods een stille reminder. Bonustip: doe dit als je op het toilet zit. Iedereen heeft tijd om te ademen. Stap 3 - Plan lucht tussen afspraken Standaard 5 tot 10 minuten ruimte tussen meetings om je brein de eerste meeting af te laten sluiten en je mentaal voor te bereiden op de volgende meeting. Back-to-back-meetings kunnen écht niet meer! Gebruik die minuten níét om achterstand in te halen, wél om mentaal en lichamelijk te schakelen: staan, rekken, uit het raam kijken, en haal adem. Stap 4 - Werk met marges in je agenda Reserveer 20–30% leegte voor ad-hoc-zaken en herstel. Nee, je kunt niet elk uur van de 8 uur op een werkdag productief zijn, dus probeer dat ook niet. Zet niet alleen in je agenda ‘wat’ je moet doen, maar label taken op duur (hoelang doe ik over deze taak? - Schat ruim in!) en zwaarte (hoe belangrijk of waardevol is dit?), en als het lukt ook op urgentie (moet dit wel echt nu?). Stop met “even snel nog dit en even snel nog dat” . Dat is namelijk uitgestelde chaos. Stap 5 - Herformuleer je taal Vervang “ik moet” door “ik kies ervoor om” of “het is belangrijk dat” . Klinkt klein, voelt groot: je zet de regie terug bij jezelf. Stap 6 - Leg de lat ergens Vraag vóór je begint: Wanneer ben ik tevreden? Wanneer is het genoeg? Lukt het even niet? Relativeer dan met de vraag: Wat gebeurt er als dit niet vandaag af is? Hoe erg is dat? Soms is “morgen” beter dan “nu” , en soms wordt “ooit” wel “nooit” , en dat is ook helemaal niet erg! “Maar ik héb geen tijd om te vertragen” Hulst: “Je hóeft geen extra tijd te maken. Je verwisselt tijd: van onrustige versnippering naar kort herstel. Ga op het toilet even zitten, adem tien keer rustig. Haal koffie zonder haast. Dat kwartier dat je zogenaamd ‘verliest’, win je terug doordat je brein weer scherp en fris is.” De paradox is dat juist het tragere tempo je productiever maakt. Minder ruis, betere keuzes, minder fouten. Je werkdag wordt niet korter; hij wordt behapbaar. Trager bewegen is geen zwakte, maar een professionaliseringsslag voor je zenuwstelsel. Wanneer is “genoeg” genoeg? Musterberen draait zelden om targets; het gaat over bestaansrecht willen verdienen met doen. Daar is geen KPI tegen opgewassen. “Schrijf jezelf desnoods een toestemming,” zegt Hulst. “ Ik mag nietsdoen zonder schuldgevoel. Oefen elke dag een moment zelfcompassie. Je hoeft je plek niet te verdienen. Je bent al helemaal oké en goed zoals je bent, óók als je die taak vandaag niet af krijgt.” Begin klein, begin nu Probeer na het lezen van dit artikel langzaam te bewegen of te lopen naar je volgende activiteit. Plan vanmiddag vijf minuten ruimte in na elke meeting. Kies vanavond één langzaam moment of activiteit waarin je langzaam beweegt (koken, vaatwasser inruimen, douchen, een wandeling maken of de was opvouwen) en adem 4 seconden in en 6 seconden uit. Houd deze week 20% agenda-marge vrij (dus plan niet je volle 40 uur in). Bescherm het alsof het een afspraak met je belangrijkste klant is. En als je vandaag één zin meeneemt, laat het dan deze zijn: Neem je tijd voor dingen en geef jezelf toestemming om langzamer te bewegen om je lichaam te vertellen dat het mag ontspannen. 

Mag ik onder werktijd naar de Olympische Spelen kijken? ‘Dat kan gevolgen hebben’

Schaatser Kjeld Nuis in actie op de Olympische Winterspelen 2026.

 Ben je niet aan het werk terwijl je wel wordt betaald, dan kan dat consequenties hebben. Andere dingen doen, zoals televisie kijken onder werktijd, kan worden gezien als ‘dagdieverij’, oftewel het stelen van uren van de baas, aldus het AD . „Het komt voor dat mensen vanwege dagdieverij worden ontslagen, maar we moeten het vooral niet groter maken dan het is”, zegt Besselink. „Als jij even de Nederlandse schaatsers wilt zien op de 1000 meter, dan zal dat niet meteen tot allerlei consequenties leiden.” Eén kanttekening: het hangt wel af van het type werk dat je doet. Werk is niet altijd van 9 tot 5 Veel Nederlanders doen computerwerk. Wil je de kinderen uit school halen, boodschappen doen of een tafeltje reserveren, dan kan dat prima. Als je je werk daardoor niet afkrijgt, werk je ’s avonds even door of begin je de volgende dag wat eerder. Besselink: „In de basis wordt iedereen betaald voor de uren die hij of zij werkt en mag een werkgever verwachten dat er tijdens die uren wordt gewerkt. Maar veel banen laten zich niet exact vastleggen in werken van 9 tot 5. Doe je computerwerk, dan kun je best even achter de laptop vandaan komen om een wedstrijd te kijken.” Vaak is zoiets helemaal geen probleem, zegt de arbeidsrechtadvocaat, omdat veel werknemers regelmatig iets voor de baas doen in hun privétijd, zoals een telefoontje plegen, nog wat mailtjes beantwoorden of even werken in de avonduren of in het weekend. Anders voor docenten en kassamedewerkers Het is een heel ander verhaal voor mensen met ‘afgebakend’ werk, zegt Besselink. „Een voorbeeld is callcenterwerk. Je wordt ingezet in een bepaald tijdslot en moet er dan echt zitten om de telefoon aan te nemen. Dan mag en kun je niet even van je werkplek weggaan om de Olympische Spelen te kijken.’’ Hetzelfde geldt voor productiemedewerkers in een fabriek of kassamedewerkers. Ook een docent kan niet tussen het lesgeven door de sprint van de Nederlandse schaatsers volgen. Voor mensen met een kantoorbaan is het dus een stuk makkelijker om wat vrijer met werktijden om te gaan, zegt Besselink. Dat betekent niet dat mensen met een kantoorbaan recht hebben op privétijd tijdens kantooruren; daarover staat niets in de wet. Een werkgever kan je erop aanspreken als je onder werktijd naar het curlen kijkt. „Als je er heel formeel naar kijkt, kun je niet naar de Winterspelen kijken in de tijd van de baas. Je bent dan niet iets aan het doen waarvoor je wordt betaald.” Aan de andere kant: is een half uurtje schaatsen of snowboarden volgen echt zo erg? „Waarschijnlijk niet. Je kunt het ook altijd oplossen door tegelijkertijd even een boterham te eten.” Flexibiliteit werkt twee kanten op Waar het volgens Besselink uiteindelijk om draait, is goed werkgeverschap en goed werknemerschap. „Het gaat om het plezierig omgaan met elkaar. Het is niet fijn als een werkgever heel streng bijhoudt of je wel aan het werk bent; dan gaat een werknemer ook sneller op zijn strepen staan.” „Mag iemand niet eens onder werktijd kort wat anders doen, dan kun je ook niet van diegene verwachten dat hij of zij buiten werktijd iets voor jou doet. Flexibiliteit werkt twee kanten op: als je iets geeft, krijg je ook makkelijker wat terug.’’ 

Geef nooit je 'kaarsvet' weg: de simpele regel die jouw stress op het werk direct oplost

Efficient werken expert Jennefer Boskeljon op archiefbeeld

 Waarom we pauzes overslaan We weten allemaal dat rust nemen goed is, maar toch doen we het niet. Er is altijd wel iets of iemand dat onze aandacht vraagt. En voor je het weet, begin je gestrest en opgejaagd aan een inhaalslag. Je probeert dwangmatig je to-dolijst af te werken, met steeds minder voldoening. Pauze voelt voor veel mensen als iets dat je moet verdienen: “Pas als deze klus af is, mag ik rusten.” Maar er komt altijd weer iets dat ook écht nu gedaan moet worden. En zo blijf je rennen, vliegen, doorgaan. Die pauze? Die komt er, net als bij Paul, bijna nooit. De prijs van altijd doorgaan Wat doet dat met jou en met de kwaliteit van je werk? Meestal niet veel goeds. Volgens de ‘wet van de verminderde meeropbrengst’ neemt de kwaliteit van je werk af naarmate je ergens langer onafgebroken mee bezig bent. Je concentratie verslapt, je maakt meer fouten en je wordt minder efficiënt. Kortom: hoe harder je doorgaat, hoe minder effectief je wordt. Tijd voor een andere mindset Het vraagt om een andere manier van denken. Pauze is niet iets dat je moet verdienen. Het is juist cruciaal voor het waarborgen van de kwaliteit van je werk. Draai het eens om: Niet “Heb ik genoeg gewerkt om te mogen rusten?”, maar “Heb ik genoeg gerust om mijn belangrijkste werk goed te kunnen doen?” Denk als een sprinter Werk in ritmes van inspanning en herstel. Denk, werk en handel als een sprinter. Of beter nog: loop je marathon in kleine sprints. Zo houd je het langer vol én blijf je scherp. Pauzes zijn geen tijdverlies, maar juist een investering in focus, energie en kwaliteit. Dat is niet alleen goed voor jezelf, maar ook voor je collega’s, je team en het grotere geheel. Regelmatig pauze nemen is misschien wel het meest productieve dat je kunt doen. Zo geef je pauze weer een plek Plan je lunchpauze als een echte afspraak met jezelf in je agenda. Laat je niet verleiden om die tijd te gebruiken voor een overleg of om ‘nog even iets af te maken’. Je hoeft je ook niet te verantwoorden voor het feit dat je pauze neemt. Probeer de verleiding te weerstaan om tóch die afspraak aan te nemen en dan maar tijdens de vergadering je boterham op te eten. Stel eventueel een reminder in via je agenda of telefoon, zodat je jezelf eraan herinnert écht te stoppen. Spreek ook met collega’s af om pauze te nemen. Samen lukt het vaak beter om die tijd echt te pakken. Als iemand vraagt of je meegaat, doe dat. Zelfs als je denkt: “Ik moet dit eigenlijk nog afmaken.” Je zult merken dat je daarna met hernieuwde energie en inspiratie terugkeert. Micro pauze, groot effect Plan ook kleine micropauzes gedurende de dag: werk in sprints van 30 tot 45 minuten en neem dan een paar minuten afstand. Ga tijdens de wat langere pauzes even weg van je werkplek. Loop een rondje, ga naar buiten of drink rustig koffie in de kantine. En vermijd schermen tijdens je rustmoment! Even scrollen op social media lijkt ontspannend, maar het houdt je brein actief en overprikkeld. Gun je ogen en je zenuwstelsel echte rust. Geef nooit je eigen kaarsvet weg Een mooie gedachte om mee af te sluiten: geef nooit je eigen kaarsvet weg. Je kunt pas licht geven aan anderen als je zelf brandstof hebt. Pauze nemen is dus geen luxe, maar zelfzorg. En dat heeft niet alleen een positief effect op de kwaliteit van je werk, maar ook op je energie, humeur en veerkracht. Gun jezelf dus vaker pauze. Het is win-win: voor jou én voor iedereen om je heen. Zo ook Paul, aan het einde van de training heeft hij met zichzelf en twee collega’s afgesproken om dagelijks om 12.30 uur naar buiten te gaan voor een korte wandeling. Ik ben benieuwd of het hem gaat lukken, maar het is in ieder geval een eerste positieve stap in de goede richting. 

Je baas appt je om 21:30. Moet je nu reageren? Dit is wat de wet zegt

Welke rechten heb je als je werkgever je vaak in de avond berichten over werk stuurt

 In tegenstelling tot landen als België en Frankrijk kent Nederland geen wettelijk recht op onbereikbaarheid. Wel is in 2022 een initiatiefwetsvoorstel ingediend op dit onderwerp, namelijk de Wet op het recht op onbereikbaarheid. Dit initiatiefwetsvoorstel zou werkgever en werknemer verplicht stellen het gesprek aan te gaan over bereikbaarheid buiten werktijd, als onderdeel van het beleid ter voorkoming van psychosociale arbeidsbelasting (PSA), zoals stress en burn-outklachten. ‘Het is echter zeer de vraag of dit ooit wordt ingevoerd’, zegt arbeidsrechtadvocaat Harold Willems (Lexence) Willems. ‘Er is veel kritiek op dit voorstel en ook de Raad van State heeft negatief geadviseerd. Ik verwacht eerlijk gezegd niet dat dit voorstel het ooit zal halen. Wel is er ook Europese wetgeving in de maak die voorziet in het recht op onbereikbaarheid, dus wie weet dat via deze weg iets dergelijks wordt ingevoerd in Nederland.’ Geen wet, wel waarborgen Voorlopig heeft de Nederlandse werknemer dus geen recht op onbereikbaarheid. Dat betekent echter niet dat een werkgever volledige vrijheid heeft. De belangrijkste bescherming komt uit de Arbeidstijdenwet . Willems: ‘De wet gaat uit van een onderscheid tussen arbeidstijd en rusttijd. In iedere periode van 24 uur heeft een werknemer recht op minimaal 11 uur onafgebroken rust.’ Die rusttijd mag slechts beperkt worden verkort, en slechts een paar keer per week. ‘Werkgevers moeten redelijke maatregelen treffen om die rusttijd te waarborgen. Dat is geen vrijblijvende inspanningsplicht — de Arbeidsinspectie kan hier daadwerkelijk op handhaven.’ Uitzonderingen in bepaalde functies ‘Een werkgever kan niet zomaar verlangen dat een werknemer altijd beschikbaar is,’ benadrukt Willems. ‘In de praktijk geldt hier het redelijkheid- en billijkheidscriterium.’ Er zijn uitzonderingen: ‘In bepaalde functies, zoals bij hulpdiensten, crisiscoördinatie of technische storingsdiensten, kan bereikbaarheid onderdeel zijn van het werk. Ook van leidinggevenden mag soms meer beschikbaarheid worden verwacht dan van uitvoerende functies. Maar dat moet dan wel duidelijk afgesproken zijn in contract , cao of personeelsregeling, en vaak ook worden gecompenseerd.’ Groepsdruk Als werknemers verplicht bereikbaar moeten zijn én moeten handelen bij een oproep, spreken we van een consignatiedienst of bereikbaarheidsdienst . ‘Dat wordt in de regel vergoed, al is dat niet wettelijk verplicht,’ zegt Willems. ‘Maar zodra iemand daadwerkelijk wordt opgeroepen om te werken, moet die arbeidstijd wél worden uitbetaald.’ Het onderscheid tussen vrijwillige betrokkenheid en werkdruk door groepsnormen is echter lastig. ‘Veel werknemers voelen de sociale druk: iedereen reageert ’s avonds, dus jij ook. Dat maakt de grens tussen echte keuze en feitelijke verwachting dun.’ Wat als je voortdurend wordt gestoord? Volgens Willems ligt de sleutel opnieuw in de Arbeidstijdenwet. ‘De rusttijd moet worden gegarandeerd. Als je structureel wordt gestoord en dat leidt ertoe dat rusttijd wordt onderbroken of in de knel komt, moet de werkgever dat oplossen.’ Daarnaast speelt de Arbeidsomstandighedenwet een rol, waar de werkgever verplicht is psychosociale arbeidsbelasting – zoals stress , overbelasting en burn-out – te voorkomen. ‘Als werknemers ‘altijd aan’ staan, loopt een werkgever een reëel risico op een overtreding van die zorgplicht.’ Hoever mag een werkgever gaan in controle? Een werkgever mag je bereikbaarheid niet zomaar monitoren. ‘Op grond van de AVG moet er een duidelijke juridische grondslag zijn, en de controle moet noodzakelijk en proportioneel zijn,’ zegt Willems. ‘Algemeen meekijken of iemand ’s avonds is ingelogd voldoet daar meestal niet aan. Alleen bij concrete verdenking van misbruik kan gerichtere controle worden toegestaan – en zelfs dan moet die zorgvuldig worden uitgevoerd.’ Gesprek als startpunt Wat je kunt doen als de werkdruk buiten werktijd structureel wordt, is in de eerste plaats: praten. ‘Het gesprek is het startpunt. Leg rustig uit dat bereikbaarheid invloed heeft op herstel en werkdruk.’ Werknemers kunnen dit ook bespreekbaar maken in de ondernemingsraad. En als dat niets oplevert? ‘In uiterste gevallen kan een werknemer melding doen bij de Arbeidsinspectie. Die kan de werkgever aanspreken op een schending van de rusttijden.’ Wat als jouw werkgever verwacht dat je altijd bereikbaar bent? Verwijs naar de Arbeidstijdenwet: recht op minimaal 11 uur aaneengesloten rust per 24 uur. Spreek verwachtingen uit: vraag concreet wanneer je wél en níet bereikbaar hoeft te zijn. Leg afspraken vast: in een e-mail of in het teamoverleg, zodat er geen informele druk ontstaat. Signaleer stress of overbelasting: dit valt onder de zorgplicht van de werkgever (Arbowet). Schakel zo nodig de OR of bedrijfsarts in: zij kunnen helpen bij structurele werkdrukproblemen. 

Als ontspannen ook al een moetje wordt

 Mick is geen uitzondering. Het ziekteverzuim door overspannenheid en burn-out is sinds 2014 met 44 procent gestegen. Bij werknemers onder de 45 zelfs met 58 tot 98 procent. En dat zijn niet alleen ‘vage klachten’: wie mentaal vastloopt, loopt ook 40 procent meer kans op hart- en vaatziekten of stofwisselingsproblemen. Stress zit niet alleen in je hoofd, maar ook in je lijf. Hypernerveuze samenleving De Raad voor Volksgezondheid &amp; Samenleving (RVS) noemt dit de hypernerveuze samenleving . Een wereld waarin prestatiedruk, versnelling en doorgeschoten individualisme elkaar versterken. Studenten die al vroeg moeten pieken, jonge professionals die altijd “aan” moeten staan, organisaties die medewerkers op ieder detail meten en vergelijken. De reflex is vaak: leer er maar mee omgaan. Cursusje mindfulness erbij, een ademhalingsapp, een workshop ‘grip op stress’. Allemaal goedbedoeld, maar het maakt de stapel to-do’s alleen maar hoger. Ontspanning als KPI – wie verzint het? De RVS stelt iets anders voor: pak het probleem bij de wortel aan. De cultuur op school, werk en in de samenleving moet veranderen. Niet studenten trainen om tegen stress te kunnen, maar de prestatiedruk verminderen. Geen individuele veerkrachtprogramma’s, maar een collectieve cultuurverandering. Niet zozeer de nadruk leggen op individualisme, autonomie, zelfontplooiing, maar meer op verbinding, verscheidenheid en vertraging. Er moet ruimte komen voor een maatschappelijk debat over werkdruk, meer ruimte voor medewerkers die op een eigen manier meedoen en meer lege tijd gedurende de werkdag, een soort speelkwartier voor volwassenen. Klinkt mooi. Maar in de praktijk blijft de vraag: wie durft als eerste op de rem te trappen? Mick zeker niet. In zijn wereld is het up or out. Wie gas terugneemt, verliest zijn toppositie. Ziekmelden? Dat wordt gezien als zwakte. En werkgevers? Die hebben het liefst fitte, aangepaste medewerkers die zonder mokken een tandje bijzetten. In vertraagd tempo naar een oplossing De idealen in het rapport klinken geweldig, maar gaan tegelijkertijd uit van de maakbaarheid van de samenleving en leggen daardoor op hun manier druk op. Je moet vertragen, zoals je ook moet ontspannen. Misschien is de sleutel om niet te groot te denken. In Spanje kregen vrouwen recent recht op betaald menstruatieverlof. Geen wereldschokkende oplossing, wel een signaal: sommige vormen van druk en pijn hoef je niet in stilte te dragen. Ja, je moet bij de huisarts langs en de dagen moeten worden ingehaald, maar het doorbreekt een taboe. Zoiets kleins kan ook bij werkdruk helpen. Niet nóg een verplicht ‘ontspan-kwartier’ met een yogamat naast je bureau. Maar eens experimenteren met een werkdruk verlofregeling die laat zien: we zien je, en we nemen jouw grenzen serieus. Met evaluatie van hoe dit werkt. Verandering is nodig, maar zolang ontspanning zelf een verplicht nummer blijft, lopen we allemaal als Mick rond: krom van de spanning, tanden keurig geflost, maar volledig uitgeput. 

Vakantiestress? Met deze makkelijke stap kun je het gevoel van stress overwinnen

Maak je laatste week voor de vakantie weer voorpret met deze makkelijke stap

 We doen aan huizenruil en straks komen er anderen in ons huis. Ik wil het allemaal een beetje op orde hebben. Ik was al begonnen met ramen lappen. Dertien dubbele ramen, van vloer tot plafond. Dat vreet tijd. Ieder raam kost me een half uur. En er moet nog zoveel meer gebeuren. Opruimen, kruimels uit de kasten, overbodige spullen naar de kringloop. Uitstellen is niet meer mogelijk. Voorpret door de koffer klaar te zetten En dan moet ik ook nog naar de kapper. Die is ook al zo gestrest voor de vakantie. Hij gaat met zijn man naar Italië waar ze een huisje hebben. Veel gedoe met mede-eigenaren die ze hebben uitgekocht, maar die nu over van alles lopen te zeuren. Om niet ten onder te gaan aan zijn stress, heeft mijn kapper midden in zijn woonkamer zijn vakantiekoffer neergezet. &#039;Moet dat nu al?!&#039;, zei zijn partner. &#039;We gaan pas over drie weken!&#039; Ja, dat moest nu al. Het ging niet om het inpakken, maar om de voorpret. Door de koffer alleen maar te zien, beleeft hij al het plezier van het verblijf in Italië. Een prima remedie tegen de stress. Lees ook: Loop je vaak achter op je inbox? Dit is waarom het zo ongezond is Wat een goed idee dacht ik. Wat zou mijn koffer in de kamer kunnen zijn? Meteen doemt het beeld bij me op van mijn roze broek met gele smiley’s, die ik onlangs kocht voor een workshop over Flow. Ik zag al voor me hoe heerlijk die zou zitten in de trein op weg naar Italië. De broek zit niet alleen lekker, ik krijg er ook leuke reacties op. Veel mensen moeten erom lachen. Tekst gaat verder onder de vacatures. ‘s Avonds komt een vriend op bezoek. Ook al gestrest voor de vakantie. Hij is een beetje hetzelfde stresstype als ik ben: alles uitstellen tot het laatste moment en er dan vol voor gaan. Maar dan moet er ook niets misgaan. De vriend wil zijn werkbusje ombouwen tot camper. Van zwerfhout heeft hij een passend bed gebouwd. Maar nu is het de vraag of de matrassen die hij had besteld wel op tijd bezorgd worden. En de bezorging van de campingstoeltjes is ook al vertraagd. Van vakantiestress naar voorpret Wijs geworden vraag ik hem wat zijn ‘koffer in de kamer’ zou kunnen zijn. Met andere woorden: waar verheugt hij zich op in de vakantie? Zonder aarzelen begint hij over het laagje crème boven op de espresso zoals je dat alleen in Italië krijgt. Niets heerlijker dan dat. &#039;Ach ja&#039;, zegt hij, &#039;als die spullen niet op tijd komen kan ik het ook onderweg nog kopen. Maar de espresso krijg je nergens anders zo lekker. En daar ben ik zeker van.&#039; Lees ook: &#039;Terug naar kantoor? Prima, Boomer. Maar fix eerst dat het daar geen giftig sociaal moeras is&#039; Mocht je ook op een of andere manier last hebben van stress voor de vakantie, bedenk dan wat jou ‘koffer in de kamer’ is. Waar kijk je vooral naar uit? Of wat heeft je in het verleden veel plezier gegeven? Zoom even uit, knipper bij de flowmomenten drie keer snel met je ogen en laat de stress van je wegdrijven, op een bootje, richting zee, en richt je daarna vooral op jouw koffer in de kamer. 

Op vakantie of tijdens weekend gebeld door werk? Dit zijn je 'rechten op onbereikbaarheid'

Welke rechten je hebt om op vakantie werk te weigeren

 In Nederland is de wettelijke regeling van vakantie te vinden in het Burgerlijk Wetboek, waarin staat dat werknemers recht hebben op vakantie, minimaal vier keer het aantal uren dat de werknemer wekelijks werkt. Bij een fulltime baan is dit 160 uur. Ook bij ziekte bouwt een werknemer vakantiedagen op. De werkgever is verplicht om de werknemer zelf vakantiedagen op te laten nemen, eventueel kan hierover een afspraak worden gemaakt. Een werkgever mag niet zomaar vakantiedagen inhouden. In de CAO of een arbeidsovereenkomsten kunnen aanvullende afspraken staan. Lees ook: Arbeidsrechtadvocaat over verkeerde aannames bij vakantiedagen: &#039;Wie het eerst komt, het eerst maalt geldt niet&#039; Dit is dwingend recht, wat wil zeggen dat de werkgever hier niet ten nadele van de werknemer van mag afwijken. Ook binnen het Europese recht bestaat een richtlijn over vakantiedagen, waarin het belang van rust en herstel voor werknemers nadrukkelijk wordt onderstreept. Werknemers moeten tijdens hun vakantie daadwerkelijk de mogelijkheid krijgen om te herstellen en tot rust te komen, wat betekent dat de werkgever hen in die periode met rust moet laten. Recht op onbereikbaarheid De wetten in veel Europese landen over het recht op onbereikbaarheid, gaan verder. Hierin staat dat werknemers ook buiten kantoortijd en in het weekend niet verplicht zijn om te reageren op telefoontjes, berichten en mails van de werkgever. Zover zijn we in Nederland nog niet. Dat was wel bijna zo. In 2020 nam toenmalig Kamerlid Gijs van Dijk het initiatief tot zo’n wet, maar die is blijven steken tot het plenaire debat. Dat is er nooit van gekomen. ‘De strekking van onze huidige wetgeving wijst wel op het recht op onbereikbaarheid, in ieder geval tijdens vakantie. Dit geldt des te sterker bij wettelijke vakantiedagen’, zegt Berghuis, hij is advocaat arbeidsrecht. ‘Bij bovenwettelijke vakantiedagen of in specifieke functies kan contractueel iets anders gelden, al blijft ook daar het beginsel van effectieve rust leidend.’ Uitzondering zwaarwegend bedrijfsbelang Er zijn uitzonderingen, wanneer het om een zwaarwegend bedrijfsbelang gaat en sprake is van een calamiteit die voortkomt uit onvoorziene omstandigheden. Bijvoorbeeld als een security officer van een IT-bedrijf met vakantie is en op vrijdagmiddag blijkt dat er een ernstig datalek is ontstaan waarbij de persoonsgegevens van klanten zijn vrijgekomen. Als alleen de security officer toegang heeft tot encryptiesleutels of meldingsdocumentatie, dan mag hij gebeld worden. Bij hem is het incidentenprotocol bekend, dan is het terecht dat diegene ingeschakeld wordt. ‘Dat is een goed voorbeeld van een zwaarwegend belang waarbij contact onvermijdbaar is’. Tekst gaat verder onder de vacatures. Precedentwerking bij bereikbaarheid op vakantie Als werknemer hoef je dus niet bereikbaar te zijn tijdens je vakantie, je hebt het recht om niet te reageren op e-mails, telefoontjes of berichten. Het is heel persoonlijk of je dat wel of niet doet tijdens je vakantie. ‘Als je dat wel vaak doet, dan schep je daarmee verwachtingen en een precedent. De werkgever gaat er dan vanuit dat je toch wel bereikbaar bent.’ Als je dan opeens niet meer reageert, is dat onduidelijk voor de werkgever, ook al heb je dat recht wel. Daarom is het beter om terughoudend te zijn in reacties op werkberichten. Die werkgever mag je namelijk wel berichten sturen, ook al hoef jij daar niet op te reageren. Lees ook: Check jij tijdens je vakantie om de dag je mail? Dat is geen probleem, als het om deze reden is In die bereikbaarheid gaan andere West-Europese landen verder, daar bestaat ofwel een wettelijk recht op onbereikbaarheid ofwel de verplichting om afspraken vast te leggen over onbereikbaarheid buiten werktijd. Mag een werkgever een werknemer verplichten om bereikbaar te zijn tijdens zijn of haar vakantie? Daarover is Berghuis heel duidelijk: ‘Nee, dat mag in beginsel niet. Vakantie is bedoeld als periode van rust en herstel, en daar hoort bij dat de werknemer niet beschikbaar of inzetbaar is voor werk of werkgerelateerde verplichtingen.’ 

Op naar de teambarbecue voor de zomer: waarom het doel niet moet zijn om alle medewerkers gelukkig te maken

Waarom bedrijfsuitjes vaak mislukken volgens deze wetenschapper

 Volgens Ballieux zijn teamuitjes net kerstpakketten: ‘Iedereen vindt er wat van. Je kunt niet zeggen dat alle teamuitjes goed of stom zijn. Als er honderd medewerkers zijn, vinden veel mensen het uitje fantastisch, een aantal helemaal niks en van alles daartussenin.’ Naast organisatiewetenschapper is Ballieux ook veranderkundige. Vanuit die rol helpt hij met zijn bedrijf de Veranderbrigade organisaties bij complexe “verandervraagstukken”. Hij schreef in 2018 het boek ‘Durf het verschil te maken’ en medio juli komt zijn nieuwe boek The Smell of the Place uit, dat gaat over het bouwen aan een gezonde organisatiecultuur. Inzoomen Als je verder inzoomt ‘zie je dat mensen zich gezien en gehoord willen voelen’, legt de wetenschapper uit. ‘Een uitje moet dus niet een jaarlijks ritueel zijn, omdat het nou eenmaal op de kalender staat. Het is beter om in te spelen op de behoeftes van de groep. Als bijvoorbeeld elk bedrijf als activiteit kiest voor bowlen met bier en bitterballen, is maar een klein deel van al die werknemers daar tevreden over. De behoeftes zijn bij elk bedrijf anders.’ Dat er een uitje komt waar het hele bedrijf tevreden over is, dat is dan ook niet realistisch volgens Ballieux, zelf vindt hij 80 procent tevreden medewerkers een mooi streefgetal. Tekst gaat verder onder de vacatures. Want sommige collega’s zitten elke dag met elkaar opgescheept, anderen werken veel stand-alone wat zeker na corona meer mensen doen in de vorm van thuiswerken. ‘Voor die laatste groep is een uitje een moment om weer bij te praten.&#039; Vooral voor nieuwe medewerkers is dat belangrijk om te binden met de groep. De waardering voor het uitje van de deelnemers is dan groot, en dat is belangrijk, reageert Ballieux. En hoe zit het met teams waarin iedereen elkaar elke werkdag ziet? ‘Daarbij spelen positieve maar soms ook negatieve gevoelens naar elkaar. Wanneer een sterke onderstroom aanwezig is, kan dit ook voelbaar worden op een niet fijne manier bij het teamuitje. Daarnaast kan het beladen worden en onderling gedoe juist versterken.’ Lees ook: Is je collega een hork van een man/vrouw? Zo ga je het gesprek aan Generatieverschil Ook spelen generatieverschillen mee, stelt de wetenschapper. ‘De een wilt niet sociaal doen met collega’s buiten werktijd om, of bijvoorbeeld sporten met teamleden tijdens werktijd. De ander vindt dat juist hartstikke leuk. Daarbij heeft Gen Z veel minder behoefte om collega’s buiten de kantoorsetting zien. “Ik maak zelf wel uit welke sport ik uitoefen, dat doe ik niet met collega’s”, heb ik voorbij horen komen.’ Hoe ga je om met al die verschillende behoeftes? ‘De kunst is het dan bespreekbaar maken. Dat hoeft niet met iedereen, een klein groepje is voldoende.’ Doel Ook is het goed om na te denken over het doel van het uitje. Dit kan namelijk erg variëren. ‘Kies je ervoor om elkaar beter te leren kennen op persoonlijk vlak? Of wil je als werkgever waardering uiten door het team mee uit eten te nemen, wetende dat ze dat fijn vinden?’, meent Ballieux. Sterker team Een ander doel van een bedrijfsevenement kan zijn om medewerkers met elkaar te binden. Volgens de wetenschapper is iets als een heidag daar geschikt voor. ‘Lekker de hei op! Dat helpt om verhoudingen onderling te verbeteren en het team sterker te maken. Mijn basisregel is dat onderling vertrouwen voortkomt uit handelen met elkaar. Dat kun je niet afspreken door enkel vier nieuwe kernwaarden op te stellen.’ Lees ook: Het nut van collega’s zien: ‘Nodig voor de groei van het team’ ‘Op het moment dat je met een collega werkt aan een lastige uitdaging, waar je allebei verschillend over denkt, en je komt daar samen uit door respect te tonen en nieuwsgierig te zijn naar elkaars invalshoeken, groeit het vertrouwen.’ Een teamuitje waarbij al die elementen langskomen, is dus goed voor het onderling vertrouwen? ‘Zeker, en voor het teamgevoel’, aldus Ballieux. Gouden regel Een gouden regel voor een uitje is uit de mond van de wetenschapper: ‘Je moet zichtbaar moeite doen om in te spelen op de behoeften van de groep. Daarbij kan iemand denken: “Ik had hier zelf niet voor gekozen, maar ik zie wel dat ze hun best hebben gedaan om het leuk te maken en aan te laten sluiten op ons.” Dat zorgt voor meer waardering dan wat er feitelijk wordt gedaan. Daar slaat men vaak een flater.’ Doel voorbijschieten Als voorbeeld uit de praktijk noemt Ballieux een festival binnen een onderwijsorganisatie waar hij onlangs over hoorde: ‘Het had overduidelijk heel veel geld gekost. In de setting waar mensen een hoge werkdruk ervaren en soms te maken hebben met bezuinigingen of hele ingewikkelde vraagstukken als: “Hoe geef ik les aan jongeren, wanneer de straatcultuur steeds dominanter in de klas aanwezig is?” Dan hoor je medewerkers tegen elkaar zeggen: “Hadden ze dit geld maar gestoken in beter onderwijs, in airco’s in onze te warme klaslokalen of aan het aannemen van meer ondersteunend personeel.” Als dit soort gesprekken plaatsvinden, dan weet je dat het goedbedoelde bedrijfsuitje de plank misslaat. En als je wel flink investeert in een bedrijfsuitje in moeilijke tijden? ‘Zet er dan goede ondertiteling bij: “We zitten in zwaar weer, en we snappen dat jullie daarmee zitten, maar we hebben hier geld voor kunnen reserveren omdat we het belangrijk vinden om samen iets leuks te doen.” Al gebeurt dat volgens de wetenschapper echter ‘vaak niet’. 

Snel je bruto of netto salaris berekenen? Gebruik onze handige tool en weet wat je kunt verwachten! 

Bruto netto calculator

Vraag jij je af of je wel genoeg verdient? Check je salaris in de salariswijzer. Vul een aantal vragen in en krijg direct resultaat.

Salariswijzer

Double Cards NVB B2C

Ontvang wekelijks carrière-inspiratie en nieuws over arbeidsmarktontwikkelingen.

Newsletter Signup IOL B2C

Je ontvangt van ons om de week: handige tips over solliciteren en interessant nieuws over werk.