Arts Renee start petitie voor rouwverlof na miskraam: nu ben je afhankelijk van de goede wil van je baas

Renee Out werkte jaren als arts in de geboortezorg en begeleidt nu als rouwcoach vrouwen en hun partners die een miskraam of een andere vorm van verlies in de zwangerschap meemaken. Samen met journalist Fidessa van Rietschoten startte zij begin dit jaar een petitie voor de invoering van een wettelijk rouwverlof van twee weken bij verlies vóór 24 weken voor zowel de vrouw als de partner. 

Nieuw-Zeeland en het VK kennen al een wettelijk verlof bij vroeg zwangerschapsverlies en ook België werkt aan soortgelijke wetgeving. Nederland loopt achter op die landen, maar er zijn wel steeds meer werkgevers die op eigen initiatief een bredere verlofregeling aanbieden. Zo was de Gemeente Amsterdam deze zomer de eerste werkgever die betaald rouwverlof invoerde bij verlies in de zwangerschap vóór 24 weken. De huidige verlofregeling betekent in de praktijk dat de meeste vrouwen (en hun partners) bij een miskraam gewoon door (moeten) werken. Ja, je kunt je ziek melden. Maar dat voelt volgens Renee Out voor veel vrouwen niet passend. “Je bent niet ziek, je bent aan het rouwen. Dat zijn twee hele verschillende dingen.”

Een ander soort rouw

Binnen de huidige verlofregeling heeft een vrouw bij verlies in de zwangerschap na 24 weken, recht op de volledige 16 weken zwangerschapsverlof, ongeacht of je van een levend of overleden kindje bevalt. Beval je de dag daarvoor, dan krijg je niets. “Daarmee zeggen we eigenlijk, dat het daarvoor nog niets was.” 

Maar zo werkt het niet, zegt Renee. “Een vrouw is moeder vanaf het moment dat ze een positieve test in haar hand heeft. Ik durf zelfs te zeggen vanaf het moment dat ze besluit dat ze een kindje wil. Je start met fantaseren over hoe het zal zijn. Mensen denken soms dat een kinderwens iets rationeels is, maar dat is het niet. Het is een gevoel. En als het dan niet lukt, is dat een ander soort rouw; je rouwt niet om iets dat is geweest, maar om iets dat had kunnen zijn.”

De zwangerschap als geheim

Wat verlof bij een vroege miskraam extra lastig maakt, is dat veel mensen pas rond 12 weken vertellen dat ze zwanger zijn. “Als een vrouw haar kindje verliest na 24 weken, weet vaak de hele omgeving van de zwangerschap. Mensen vinden het dan heel logisch dat een vrouw verlof opneemt of zich ziek meldt.” 

Daar komt nog bij dat je, wanneer je je miskraam deelt met collega’s of je leidinggevende, je ook gelijk je kinderwens bekend maakt. “Iedere vrouw in haar vruchtbare fase herkent wel dat gevoel dat mensen vissen naar je kinderwens. Als het dan ook nog eens niet lukt, is dat extra kwetsbaar.” 

We hebben het nu vooral over de vrouw, maar een kind krijgen doe je (meestal) met z’n tweeën. Daarom pleiten Renee en Fidessa in hun petitie voor verlof dat zowel voor de zwangere vrouw als de partner geldt. De man hoeft niet fysiek te herstellen, maar ook voor hem is het belangrijk om de ruimte te krijgen om stil te staan bij het verlies. 

“Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat mannen anders rouwen dan vrouwen. Vrouwen hebben vaak de behoefte om te praten. Ze willen herinneringen ophalen of een altaartje maken. Mannen zijn eerder geneigd in de actiemodus te gaan. Zij vinden het vaak juist fijn om weer aan het werk te gaan.” 

De actiemodus kan ook een valkuil zijn, waarschuwt Renee. “Uiteindelijk is het wel iets waar je als stel samen doorheen gaat. Het is heel invoelbaar dat je je vrouw niet alleen thuis wil laten als ze bijvoorbeeld veel bloedverlies heeft. Een wettelijk verlof geeft mensen de optie zelf te kiezen wat passend voelt.”

Dit kun je doen als collega

“Ik sprak ooit een vrouw die na een miskraam alle ruimte kreeg van haar werkgever. Op haar eerste werkdag na haar verlof lag er een kaart klaar voor een collega met een gebroken been, door iedereen ondertekend. Ze dacht alleen maar: waarom heb ik geen kaart gekregen?” 

Rouw is heel persoonlijk, maar Renee gelooft dat erkenning van je gevoelens voor iedereen helpt. “Stel je voor dat je na een miskraam terugkomt op je werk en niemand vraagt ernaar. Dat voelt ontzettend eenzaam. Als je je kniebanden scheurt, vraagt iedereen hoe het gaat, maar rouw vinden mensen vaak spannend.” 

Wat werkgevers of leidinggevenden kunnen doen, is mensen op beladen momenten de ruimte geven, zegt Renee. “Geef een vrouw op de dag dat ze eigenlijk zou bevallen betaald verlof. Dat kan al een groot verschil maken in of iemand zich gezien voelt.”

Zet je eigen ongemak opzij

Renee heeft nog meer tips voor collega’s. “Hoe gaat het? Is een hele grote vraag. Als mensen door een moeilijke periode gaan, kun je die vraag beter klein maken. Vraag bijvoorbeeld: Hoe was je ochtend? Veel mensen vinden het überhaupt lastig om iets te zeggen en zeggen daarom maar niets. Benoem dat dan: Ik vind het vreselijk voor je. Ik weet niet zo goed wat ik moet zeggen. En denk niet: Het komt nu vast niet uit. We moeten zo de vergadering in en dan maak ik die persoon misschien verdrietig. Die persoon denkt toch wel aan het kindje waar afscheid van genomen moest worden. Ongeacht of jij er wel of niet er iets over zegt.”

Ook op kraambezoek gaan kan fijn zijn, wanneer de ouders daarvoor open staan. “Als je het kindje, dat misschien thuis ligt opgebaard, even hebt gezien, word je onderdeel van de herinnering en is het makkelijker om er later weer over te beginnen. En neem ook gewoon iets mee, zoals je bij een levend kindje zou doen, bijvoorbeeld een lekkere kom soep.” Naast een uitbreiding van het wettelijke verlof hoopt Renee vooral dat we het gesprek vaker en opener gaan voeren. “Mensen voelen zich gedragen wanneer ze de ruimte krijgen om te rouwen en over hun verlies mogen praten.”