Vakbond CNV Vakmensen gaat weer onderhandelen over arbeidsduurverkorting, maar werkgevers pleiten juist voor een hoger totaal-aantal uren.

‘De tijd lijkt rijp om over kortere werkweken te gaan onderhandelen. We zullen in bijvoorbeeld metaal, banken en verzekeringen dat weer aankaarten met nieuwe CAO’s.’ Dat zegt Piet Fortuin, voorzitter van CNV Vakmensen. ‘Wel in kleine stappen, bijvoorbeeld van 38 naar 36 uur en van 36 naar 34. En geen grote stap ineens naar 30 of zelfs 28 uur, want dat is niet betaalbaar.’

Fortuin zegt dat desgevraagd in een reactie op een pleidooi voor een 6-urige werkdag in het FD van Jan de Leede, universitair docent hrm aan de Universiteit Twente en arbeidsadviseur. Hij bepleit de 6-urige werkdag onder meer om stress en burn-out te voorkomen. Deugt zijn redenering?

John Maynard Keynes, de grote econoom van overheidsingrijpen, schreef in 1928 dat welvaartsstijging in 2028 de 15-urige werkweek ging brengen. Het principe: je zet welvaartsstijging om in meer vrije tijd. Een Amerikaanse parlementscommissie voorzag in 1965 de 14-urige werkweek al voor 2000.

Ook Rutger Bregman, het orakel van van gratis geld en (dus) een gevierd idealist, bepleit het korter werken in een mooi historisch overzicht: ‘Ruim een eeuw lang werd onze werkweek steeds korter. Maar sinds de jaren tachtig werken we alleen maar meer. Een raadsel, want een kortere werkweek is de oplossing voor bijna alle grote problemen van deze tijd.’

5 sprints van 45 minuten

In de praktijk komt er niet veel van terecht. We werken ons te pletter voor meer welvaart, de vruchtbaarste bodem voor het voortwoekerende burn-outvirus, zo wees het Nationaal Salaris Onderzoek van Intermediair en Nyenrode uit. In de VS is bedrijf Basecamp eenoog in het land der werkende blinden. Een Zweeds experiment met 6 uur per dag werken in een verzorgingshuis liep stuk op de meerkosten.

Toch beroept De Leede zich op de Zweedse resultaten, na een rondreis langs Zweedse onderzoekers van ideale arbeidsduur: ‘Alles was positiever: minder vermoeidheid, 5 procent minder verzuim en meer cliënttevredenheid.’ Dus gaan de pogingen door, bijvoorbeeld in een Toyota-onderhoudscentrum met shifts van tweemaal 6 uur.

En steeds weer keert het voorbeeld van een Schots marketingbureau terug met de 6-urige werkdag. Met daarbinnen strak gereguleerd vijf sprints van 45 minuten en twee overlegrondes. Productiviteit noch kwaliteit lijdt eronder.

Averechts effect

De Leede refereert aan een Nederlandse proef met TNO bij industrieel bedrijf Corbis met zowel korte als lange werkdagen: 6,5 uur en 9,5 uur. ‘De reductie in output was niet 19 procent conform het minder aantal uren, maar slechts 11 procent.’

Kortom, bijna de helft van de hogere kosten kwam terug door hogere productiviteit, en een deel van de rest met minder verzuim en verloop. ‘Dan komen we dicht bij een sluitende businesscase. Werknemers moeten dan wel wat inleveren, hooguit 10 procent.’

Daar denkt Alfred van Delft van MKB-Nederland en VNO-NCW heel anders over: ‘Korter werken klinkt misschien leuk, maar zal gezien de groei en vergrijzing vooral averechts werken. Nu al voelen veel sectoren de krapte.’

Hoe dan ook kost het extra geld terwijl de lonen al stijgen: ‘Ergo, met dit soort plannen raken we van de regen in de drup, en het zet de welvaart op het spel en is buitengewoon onverantwoord vanuit de brede samenleving bekeken’, vindt Van Delft.

Werkgevers zien veel meer in uitbreiding van het totaal aan gewerkte uren. ‘Experimenten met meer uren zijn vele malen noodzakelijker als je het mij vraagt. Daarmee nemen druk en stress misschien eerder af. Kan mijnheer De Leede dat eens onderzoeken?’

De Leede wil juist het ‘anderhalfverdienersmodel’ – man fulltime, vrouw halftime – omvormen naar een 30-urige werkweek voor iedereen. Zijn langere werkdagen, bijvoorbeeld drie keer 10 uur, wellicht geschikt om stress en burn-out te verminderen? Fortuin: ‘Dat kan voor een groep mensen met bijvoorbeeld kinder- en mantelzorg effectief zijn. Ook het stressvolle reizen in spitsuren vermindert dan. We moeten heel veel opties in ogenschouw durven nemen, ook gezien de robotisering.’

Peter Olsthoorn

Meest gelezen

  • Werk en Carrière

    Van de showsteler tot de micromanager: zo ga je om met jouw baas

    Van de showsteler tot de micromanager: zo ga je om met jouw baas
  • Emancipatie en Diversiteit

    Act your age: ‘Geforceerd jong doen leidt alleen maar af’

    Act your age: ‘Geforceerd jong doen leidt alleen maar af’
  • Personal finance

    Verhuizende Amsterdammers: er is meer dan Haarlem

    Verhuizende Amsterdammers: er is meer dan Haarlem
  • Emancipatie en Diversiteit

    Het Queen Bee-effect speelt niet alleen bij vrouwen

    Het Queen Bee-effect speelt niet alleen bij vrouwen

Relevante vacatures