Oudere werknemer wordt richting uitgang geduwd, vakbond slaat alarm

Vakbond De Unie komt onder meer op voor werknemers van grote banken en heeft het druk sinds ABN Amro een grote ontslaggolf heeft aangekondigd. Ook bij ASML zorgt een reorganisatie voor onrust. De juristen van de bond krijgen veel vragen over vaststellingsovereenkomsten (VSO’s), vooral van bankmedewerkers, zo meldt het AD.

Via een VSO tekenen werkgever en werknemer voor het ontbinden van het contract met wederzijds goedvinden.

Minder verzet onder personeel

Voordat er ontslagen vallen, bieden organisaties werknemers vaak de mogelijkheid om vrijwillig te vertrekken. Voor de één is dat fijn, zeker als je toch al weg wilde. Hetzelfde geldt voor veel werkenden die net voor hun pensioen zitten. Maar als je tekent, heb je geen recht meer op een wettelijke transitievergoeding, omdat het ontslag met wederzijds goedvinden plaatsvindt. Vaak krijg je wel een passende ontslagvergoeding aangeboden.

Vooral veel oudere werknemers krijgen op dit moment een VSO aangeboden, ziet De Unie. „Onze juridische afdeling behandelt zo’n tweehonderd zaken per maand. Zeker de helft daarvan betreft vragen over een VSO, die opvallend vaak aan oudere werknemers wordt aangeboden”, zegt Karin Oosterveld, jurist bij de vakbond.

Een vrijwillige vertrekregeling wordt volgens de vakbond door werkgevers gezien als een makkelijkere manier om af te komen van mensen die toch ontslagen zouden moeten worden. Er is minder verzet en de rust op de werkvloer wordt behouden.

Bedrijven willen ‘verjongen’

Daarnaast gaat de ontslagwet gepaard met veel voorwaarden. Werkgevers moeten een wettelijke transitievergoeding aanbieden van een derde van het bruto maandsalaris per dienstjaar. Het maximale bedrag is 102.000 euro bruto. Bovendien moet bij een massaontslag de verdeling naar leeftijd binnen teams hetzelfde blijven, om te voorkomen dat alleen werknemers van een bepaalde leeftijd worden ontslagen.

Dat is waarom bedrijven zo graag naar de VSO grijpen, stelt vakbond De Unie. Oosterveld komt bedrijven tegen die oudere medewerkers vragen om te vertrekken, met als argument dat zij willen ‘verjongen’. „Er wordt letterlijk tegen hen gezegd: ‘Wij verwachten dat je in de toekomst niet meer mee kunt komen.’ Ik ben juist heel blij met de senioren in ons team. Jong en oud versterken elkaar. Maar dit soort uitspraken komen we helaas steeds vaker tegen.”

Oosterveld heeft ook medewerkers aan de lijn in wier ontwikkeling niet eens meer wordt geïnvesteerd. „Ik hoor verhalen van 60-plussers die geen opleiding meer mogen doen van de baas en als reactie krijgen: ‘Wat heb jij nou nog aan een studie?’ Dat vind ik een zorgwekkende ontwikkeling.”

Vakbond zegt: nooit tekenen

Overigens zien FNV en CNV geen toename in het aantal aangeboden VSO’s aan specifiek oudere medewerkers. Maar FNV adviseert ongeruste leden altijd om niet te tekenen. „Wij vinden het aanbieden van VSO’s vóór een ontslagronde een heel slecht idee”, zegt een woordvoerder.

De vakbond ziet veel liever dat bedrijven met een sociaal plan komen. „Daarin kunnen afspraken worden gemaakt waarmee gedwongen ontslagen kunnen worden voorkomen.”

In zo’n plan staat bijvoorbeeld dat ontslagen werknemers op een andere afdeling of plek aan de slag kunnen, begeleiding krijgen naar ander werk of uiteindelijk een schadevergoeding ontvangen. De Unie meldt dat in de gesprekken met ASML nog onderhandeld moet worden over een sociaal plan.

Zorgen om het nieuwe regeerakkoord

Vakbond CNV maakt zich wel zorgen om oudere werknemers die mogelijk thuis komen te zitten. „We zien het aantal ontslagen flink toenemen en ondertussen neemt het aantal vacatures af’’, zegt voorzitter Piet Fortuin. „Juist werkenden van boven de 55 jaar komen moeilijker weer aan het werk, weten we uit cijfers.’’

Daarom maakt Fortuin zich zorgen om de plannen van het volgende kabinet. „Als de WW-uitkering wordt teruggebracht naar een jaar, komen werkzoekenden sneller in de bijstand terecht met alle gevolgen van dien.’’

Daarbij: het merendeel van de 55-plussers en zestigers wil gewoon graag aan het werk blijven. Om nog maar te zwijgen over de grote arbeidstekorten. Een VSO? Daar bedanken ze voor. Maar dat wordt niet iedereen in dank afgenomen, ziet Oosterveld. „Ik ken een zaak waarin een oudere werknemer niet wilde tekenen, maar dat het daarna ineens op het functioneren van diegene werd gegooid, terwijl er jarenlang niets aan de hand was.’’