Heb jij het gevoel dat er 'niets meer mag op werk'? Henny legt uit waarom dat juist goed is

In haar boek Ongewenst gedrag stoppen. Een gids naar sociaal veilig werken laat de voormalige vertrouwenspersoon zien hoe ongewenst gedrag ontstaat en vooral waarom leidinggevenden het vaak laten voortbestaan, zo schrijft PZC.

Volgens Schrauwers denken veel mensen bij grensoverschrijdend gedrag meteen aan grote zaken, zoals seksueel misbruik. Maar in de praktijk gaat het vaak om subtieler gedrag: een collega die structureel niet wordt gegroet, een manager die een ongemakkelijke situatie laat voor wat het is, of een opmerking die ‘grappig bedoeld’ zou zijn. „Juist dat soort momenten kunnen een werkplek onveilig maken”, zegt Schrauwers.

Leidinggevenden moeten problemen aanpakken

Schrauwers werkte jarenlang als vertrouwenspersoon, trainer en adviseur voor organisaties. In die rol zag ze talloze situaties waarin werknemers zich onveilig voelden. „Heel veel leidinggevenden zeggen: het zijn volwassen mensen, die moeten het zelf oplossen. Maar dat klopt niet”, zegt ze. „Als leidinggevende heb je de verantwoordelijkheid om een probleem aan te pakken.”

Vermijdingsgedrag speelt een grote rol

In haar ervaring zijn leidinggevenden opvallend vaak onderdeel van het probleem. „In ruim de helft van de gevallen waarin geen sprake is van seksuele intimidatie, is de vermeende dader de leidinggevende zelf, of kijkt die weg.” Volgens Schrauwers speelt vermijdingsgedrag daarin een grote rol. „Veel managers hopen dat het probleem vanzelf verdwijnt als ze niets doen, maar dat gebeurt nooit.”

In een organisatie voelde een groep medewerkers zich geïntimideerd door een aantal collega’s die anderen negeerden. De manager vond het allemaal overdreven. „Hij zei: mensen die mij niet groeten, het zal mij een zorg zijn”, vertelt Schrauwers. „Maar als leidinggevende kun je niet serieus menen dat je het normaal vindt dat mensen je niet groeten. Als jij dat laat gebeuren, geef je het signaal dat dat gedrag acceptabel is.”

Vaker ziek door werksfeer

Juist zulke ogenschijnlijk kleine dingen kunnen volgens haar een hele organisatie ontwrichten. „Als je ongewenst gedrag laat voortbestaan, tast dat het hele productieproces aan. De sfeer wordt slechter. Mensen gaan minder goed werken en melden zich vaker ziek.”

Organisaties reageren dan vaak met grote cultuurprogramma’s, maar volgens Schrauwers is dat lang niet altijd nodig. „Dat kost veel geld en levert weinig op. Begin gewoon met gesprekken voeren en duidelijk maken welk gedrag je verwacht.”

Leidinggeven is iets wat je moet ontwikkelen

Volgens haar onderschatten leidinggevenden vaak hun eigen invloed. „Medewerkers ‘lezen’ hun manager. Ze weten precies of iemand betrouwbaar is en durft op te treden, of dat het een labbekak is die conflicten uit de weg gaat.”

Met haar boek hoopt ze dat leidinggevenden anders naar hun rol gaan kijken. „Heel veel gaan toch voor de schaal en het geld”, zegt ze. „Maar leidinggeven is iets dat je moet ontwikkelen. Er zijn maar weinig mensen die vanaf dag één een natuurtalent zijn.”

Dat er tegenwoordig vaker aandacht wordt besteed aan ongewenst gedrag op de werkvloer vindt Schrauwers een goede ontwikkeling. Soms hoort ze mensen zeggen dat ‘tegenwoordig niks meer mag’. „Ik denk dat het eigenlijk heel goed is dat dat gevoel er is. Want veel dingen horen inderdaad gewoon niet thuis op de werkvloer.”

Ook interessant voor werknemers

Hoewel het boek vooral is gericht op leidinggevenden, kunnen ook werknemers er volgens haar iets aan hebben. „Ik hoor van mensen dat ze dingen herkennen en denken: als ik dit eerder had geweten, had ik misschien eerder iets durven zeggen.”