Een kijkje achter de schermen bij cao-onderhandelingen: irritaties, spanningen en somberheid

Het is dinsdag 27 januari rond 20.30 uur als het bereikte akkoord vanuit de vakbonden FNV, CNV en De Unie en werkgeversorganisatie FWT naar buiten komt. Peter Reniers (FNV), die namens de vakbonden de onderhandelingen voorzit, klinkt opgelucht terwijl hij vanuit Den Haag op weg is naar zijn huis in Veldhoven, meldt het ED.

„Het zijn lange dagen en we hebben er maar liefst vijf nodig gehad. Maar ik ben heel tevreden met wat we hebben kunnen bereiken voor de werknemers.” Hij doelt onder meer op de loonsverhoging waarmee de werknemers hun koopkracht behouden. Ze krijgen er per 1 maart 3 procent salaris bij. Vanaf maart volgend jaar krijgen ze er structureel 115 euro bruto per maand bij.

„Maar ik vind het vooral mooi dat jongeren straks na het succesvol afronden van hun BBL-opleiding (een soort leer-werktraject) vanaf hun 18de een volwassen salaris krijgen”, voegt de FNV-onderhandelaar toe. „Zij vallen dan niet meer onder de BBL-schalen die normaal tot 21 jaar gelden, maar krijgen een volwassen loon. Dat scheelt al gauw 600 tot 700 euro per maand voor ze.”

Voor deze punten en nog veel meer is gestreden tijdens de onderhandelingen die op 18 november begonnen. Op onderhandelingsdagen zitten de vertegenwoordigers van de vakbonden en werkgevers in een vergaderruimte in Den Haag.

Aan de onderhandelingstafel zijn vanuit elke vakbond en werkgeversorganisatie FWT meerdere vertegenwoordigers aanwezig, maar alleen Reniers en Ron Follon van FWT voeren het woord. Met de andere aanwezigen wordt af en toe overlegd tijdens een schorsing.

Start met ludieke acties

Follon en Reniers wisselen de voorstellenbrieven uit en geven elk nog een toelichting op de voorstellen. De kaderleden van FNV bieden op een ludieke manier hun voorstellen aan, met een VVV-bon. De drie V’s staan voor ‘Vakmanschap verdient vooruitgang’. Op de bon staan ook de belangrijkste voorstellen van FNV.

Kaderleden zijn vakbondsleden die zich extra inzetten als schakel tussen de werkvloer en de vakbondsorganisatie.

De vakbonden stellen nog enkele vragen aan FWT over hun voorstellen, maar daar komen nog geen antwoorden op. Ook komt de organisatie pas bij de volgende onderhandeling, twee weken later, met de eerste vragen over de voorstellen van de vakbonden.

De cao Metaal en Techniek heeft naast een overkoepelend deel namelijk ook aparte afspraken voor vijf specifieke sectoren: het carrosseriebedrijf, de goud- en zilvernijverheid, het isolatiebedrijf, het metaalbewerkingsbedrijf en het technisch installatiebedrijf, legt Follon uit. „Dat vraagt om een goede voorbereiding en afstemming met alle aangesloten brancheorganisaties en werkgevers.”

Achterban bijpraten

Na een onderhandelingsdag zijn de partijen nog niet klaar. Reniers en zijn medeonderhandelaar Albert Kuiper praten ’s avonds via een onlinevergadering de FNV-kaderleden bij. Daarnaast stellen ze ook meteen een nieuwsbrief op voor alle vakbondsleden en een flyer die leden kunnen verspreiden in hun bedrijf.

Vakbonden CNV en De Unie zorgen ook voor een terugkoppeling naar hun eigen achterban. Werkgeversorganisatie FWT schrijft een bericht voor de aangesloten brancheorganisaties. Dat gebruiken zij weer om de bedrijven te informeren die onder de verschillende branches vallen.

Alle daaropvolgende onderhandelingsdagen verlopen volgens eenzelfde soort patroon. De onderhandelaars komen eerst met hun reacties op wat er tijdens de vorige onderhandelingen is besproken. Soms stelt Reniers of Follon een vraag aan de ander, maar een antwoord volgt dan meestal niet direct. Tussendoor moeten de onderhandelaars namelijk steeds overleggen met hun achterban. Er wordt dan vaak meerdere keren per dag geschorst om dit te kunnen doen.

Onvrede over laat loonbod

Na de derde onderhandelingsdag, op 13 januari, ontstaat bij de vakbonden steeds meer irritatie over het uitblijven van een loonbod van FWT. Volgens Reniers komt het vaker voor dat een werkgeversorganisatie de kaarten lang tegen de borst houdt. Maar hij ergert zich er wel aan. „Natuurlijk gaat het om het totaalplaatje, maar loon is een heel basaal onderdeel. Pas als we een bod hebben, kunnen we ook goed naar de rest kijken.”

Dat loonbod volgt op de vierde en laatste officiële onderhandelingsdag. Maar de vakbonden zijn allerminst tevreden. FWT biedt vanaf mei 2,6 procent loonsverhoging en een jaar later nog eens 100 euro per maand. ‘Teleurstellend laag’, vond Reniers. „Dit ligt ver onder de inflatie.” Ook liggen de verslechteringen die FWT wil, nog steeds op tafel. „Die combinatie maakt het voor de bonden ‘onverteerbaar.”

Als de partijen uit elkaar gaan, zijn de gemoederen somber. Er kan nog wel een extra dag worden ingepland. ‘Maar heeft dat wel zin als de plannen van de werkgevers en de vakbonden nog zo ver uit elkaar liggen?’, vragen de bonden zich af. Er komen verkennende gesprekken om die vraag te beantwoorden.

Ondertussen voeren de bonden de druk op werkgevers op. „We hebben bij verschillende bedrijven poortacties georganiseerd. Dan staan medewerkers met een groot bord of spandoek voor de deur om te laten merken dat ze een goede cao willen”, vertelt Reniers.

„Die acties hebben geholpen, want sommige werkgevers worden zenuwachtig als ze die actiebereid zien en gaan aan de werkgeversorganisaties vragen wat er aan de hand is.”

Toch nog een akkoord

Uiteindelijk komt er op 27 januari nog een extra onderhandelingsdag. Al vrij snel krijgen de vakbonden te horen dat FWT nu meer ruimte biedt. „Vrijwel alle verslechteringen gingen meteen van tafel”, zegt Reniers. Dat stemt positief en uiteindelijk komt het dus tot een akkoord.

Het was nog wel even spannend rond de extra verlofdagen voor senioren. Nu bouwen medewerkers vanaf 55 jaar deze dagen op. Dat wilden de werkgevers verhogen naar 60 jaar, omdat dat volgens hen werknemers langer vitaal blijven.

„We hebben verschillende plannen besproken en uiteindelijk is afgesproken dat de dagen die je van 55 jaar tot 58 jaar opbouwt, omgezet worden in loon vanaf 1 januari 2027”, vertelt Reniers. „Dit kun je voorkomen als je acht weken voor de peildatum waarom op de dagen worden toegekend, aangeeft dat je ze niet wilt omzetten in geld. Zo ligt de keuze bij de werknemer. Daar konden we allemaal mee leven.”

De Unie heeft op het gebied van de seniorendagen ook een voor hen belangrijk punt binnengehaald. „In de huidige cao bouwde je extra dagen op van je 55ste tot je 65ste”, legt bestuurder Suat Koetloe uit. Hij onderhandelde samen met zijn collega Peter Wener. „Inmiddels werken veel mensen langer door en dan was je na je 65ste ineens die extra verlofdagen kwijt. We hebben nu dus afgesproken dat het doorloopt tot de AOW-leeftijd.”

Ook Johann Honders, onderhandelaar namens CNV, is tevreden. Voor hem is het belangrijk dat er een rouwverlofstudiegroep komt. Die buigt zich de komende tijd over de behoeften van medewerkers en wat hun werkgevers voor ze kunnen betekenen in een rouwperiode.

„We maken ons hier al tien jaar hard voor en zijn heel blij dat het nu aandacht krijgt en dat wordt ingezien dat rouwverlof maatwerk is. Je kunt je er niet op voorbereiden en wat er nodig is, kan voor iedereen anders zijn.”

Follon van FWT noemt het akkoord ‘toekomstgericht’. „Het houdt de sector aantrekkelijk voor de mensen die er werken. Daarnaast biedt het jongeren en zij-instromers een extra stimulans om te kiezen voor deze sectoren.”

Het lijkt een lang onderhandelingsproces, maar ergens is het ook bijzonder dat er zonder stakingen een akkoord is bereikt in de metaal en techniek. Eerdere jaren werd nog regelmatig maandenlang gestaakt.

Het akkoord is nog niet definitief, want de leden van de vakbonden en de werkgevers moeten er nog over stemmen. De vakbonden en FWT verwachten hier binnen zes tot acht weken uitsluitsel over te hebben. Als iedereen akkoord gaat, loopt de nieuwe cao van 1 februari 2026 tot en met 31 januari 2028.