Van hbo naar de steiger: John (37) over de harde realiteit van een overstap naar de techniek

Afbeelding boven artikel ter illustratie. Persoon is niet John. Bron: Getty Images.

Een jaar geleden zocht John (niet zijn echte naam) met me uit of hij van een baan in de communicatie kon overstappen naar de bouw of techniek. Van jongs af aan houdt hij van knutselen, timmeren, dingen uit elkaar halen en weer in elkaar zetten. Zijn hbo-opleiding Commerciële economie koos hij vooral omdat het een brede studie was die zijn vrienden ook gingen volgen. Maar hij merkte dat hij gelukkiger werd van klussen dan van webteksten schrijven. Op foto's liet hij trots zien hoe de uitbouw van zijn woning vorderde.

Grote vraag naar zij-instromers in de techniek

Aanpakkers zoals John zijn meer dan welkom, vertelde een woordvoerder van Techniek Nederland onlangs in De Telegraaf. Tot 2029 zijn er 121.000 nieuwe vakmensen nodig, mede vanwege de vergrijzing. Opmerkelijk is het hoge aantal starters met een andere werkervaring: 70 procent. De woordvoerder belooft hen een baangarantie 'voor het leven'. 

Toch vond John het spannend om een overstap te maken. Dat had ook financiële redenen - het instapsalaris zou lager zijn dan hij gewend was. Nadat hij zich had verdiept in technische opleidingen en leerwerkplekken, kreeg hij een kans. John kon aan de slag bij een installatiebedrijf dat een klus bij mij had gedaan. John was blij met zijn contract, waar het startsalaris meeviel. 

De realiteit van een carrièreswitch op de werkvloer

Toen ik hem onlangs vroeg hoe het ging, had hij verrassend nieuws: hij was weer weg bij het bedrijf. 'Het was een leerzame ervaring, maar vanwege de onderbezetting stond ik vaak in mijn eentje te werken. De collega's kwamen uit zo'n andere wereld dat we elkaar niet goed begrepen. En toen ik om een cursus Veilig werken vroeg, was het antwoord: als je die volgt, ga je vast de steiger niet meer op.' 

John verontschuldigt zich dat hij geen succesverhaal heeft. Dat hoeft ook niet, want euforische carrièreswitchers komen al genoeg in het nieuws. Waar John tegenaan loopt, klinkt realistisch. 'En herkenbaar', zegt Simone van der Graaf bij wie ik mijn indruk toets. Zij werkt bij het Servicepunt Techniek Groot-Amsterdam, een samenwerkingsverband van brancheorganisaties, onderwijs en overheid dat in negen regio's actief is. 

Herkenbaar klinkt bijvoorbeeld dat er weinig tijd is voor begeleiding: de personeelskrapte is groot, nu er alleen al in de bouw wel 28.500 vacatures zijn. 'Het kost tijd en geld als werkgevers een ervaren collega meesturen met iemand die het vak nog moet leren', zegt Van der Graaf. 'We zien zeker verandering, maar veel werkgevers in deze sector denken nog vrij traditioneel. Rendement is belangrijker dan een investering voor de lange termijn. Werkgevers moeten ook vaak wennen aan nieuwe collega's die andere eisen stellen; geen werktijden van 7 tot 4 uur, bijvoorbeeld, en ook buiten de bouwvak met vakantie willen.' 

Omgaan met cultuurverschillen in de sector

John is ook niet de enige die moet wennen aan een andere werkcultuur. Meer zij-instromers kunnen zich storen aan uitspraken of grappen die zij ongepast vinden. Of aan kalenders met blote vrouwen aan de muur  - hier en daar hangen ze nog steeds. Van der Graaf: 'De traditionele werkomgeving is wel aan het veranderen. Bouw en techniek zitten in een tussenfase.' Dan kan het juist helpen dat er meer mensen met verschillende achtergronden komen werken. Maar dan moeten gedragsregels wel van deze tijd zijn.

John gaat nu naar oriëntatie- en verdiepingsdagen, ook van het UWV, bedrijven en technische opleidingen. Hij solliciteert op banen als monteur, loodgieter of servicemedewerker. Voordat hij een nieuw contract tekent, wil hij een dag meelopen om te kijken of hij zich thuisvoelt. Dat lijkt me een goed idee. Samen met Simone van der Graaf heb ik nog een paar tips voor John en andere overstappers:

- Vraag door over opleidingsmogelijkheden, veiligheid en verwachtingen in de eerste maanden.

- Check vooraf hoe de begeleiding is geregeld en vraag een mentor of buddy.

- Bereid je voor op cultuurverschillen en bespreek met je loopbaancoach of vertrouwelingen hoe je daarop kunt reageren.

Zo vergroot je de kans dat je je plek vindt in een nieuwe sector. Bij John gaat dat vast lukken, want zijn motivatie is onverminderd hoog: 'Ik weet nog steeds zeker dat ik gelukkiger word van praktisch werk dan van een kantoorbaan.'