Door Iran-oorlog en inflatie steeds meer stress om geld: zo maak je het bespreekbaar op werk

Een gespleten afbeelding met links een sprekende Donald Trump en rechts een bezorgde vrouw achter een laptop met papierwerk.

 Afbeelding boven artikel: Links Amerikaans president Donald Trump, rechts illustratie van vrouw op werkvloer moet geldstress. Door de oorlog in Iran zijn energie- en brandstofprijzen sterk toegenomen en neemt de economische onzekerheid toe. Ipsos I&amp;O onderzocht vorige maand in hoeverre Nederlanders zich zorgen maken en of zij de gevolgen merken in hun portemonnee. Bijna een kwart blijkt inmiddels moeite te hebben om rond te komen of moet scherp op de uitgaven letten. Vier procent skipt zelfs maaltijden om geld te besparen. Financiële zorgen op de werkvloer In de praktijk stoppen zulke zorgen niet bij de voordeur van kantoor. ‘De druk van financiële zorgen neem je gewoon mee naar je werk,’ zegt Marijke Henst, directeur klant en ontwikkeling bij De Arbodienst . ‘We zien dat stress steeds vaker bespreekbaar wordt op organisatieniveau, maar financiële stress blijft nog onderbelicht.’ En dat terwijl de impact groot is. Volgens onderzoek zijn medewerkers met geldstress vaker afgeleid, melden zij zich sneller ziek en trekken ze zich soms terug uit sociale activiteiten. Tegelijkertijd vinden collega’s en leidinggevenden het lastig om er iets mee te doen. Waar gaat het mis? De valkuil van directe oplossingen Volgens Henst zit de belangrijkste valkuil in een heel menselijke reflex: het probleem direct willen oplossen. ‘Leidinggevenden willen helpen en komen dan bijvoorbeeld met een budgetcoach . Goedbedoeld, maar vaak niet effectief. Je pakt daarmee alleen de symptomen aan.’ Want geldstress gaat zelden alleen over geld, voegt ze toe. ‘Het zit vaak dieper: in hoe iemand is opgevoed, welke verwachtingen iemand heeft van het leven, het gevoel geen controle te hebben, et cetera. Als je die achterliggende problematiek niet begrijpt, sla je de plank mis.’ Signalen van geldstress herkennen De leidinggevende zou minder probleemoplosser moeten zijn, en meer iemand die probeert te begrijpen wat er speelt. Dat begint bij signalen, zegt Henst. ‘Denk aan iemand die vaker gaat thuiswerken of een collega die zich steeds afmeldt voor borrels of teamuitjes. Dat kan zijn om benzinekosten te besparen of omdat de drankjes tegenwoordig zo duur zijn, maar ze adviseert om niet te snel in te vullen wat er aan de hand is. ‘Spreek liever uit wat je ziet: “Ik merk dat je de laatste tijd vaker afzegt, hoe gaat het met je?” Dat is heel anders dan vragen: “ Heb je geldproblemen?” Die nuance maakt het verschil tussen een open gesprek en een dichtklappende collega.’ Wel is er een duidelijke grens. Niet iedereen wil praten over geld . Henst: ‘Dat moet je natuurlijk respecteren. Maar je kunt wél je zeggen dat je iets ziet veranderen en dat je er bent als diegene wil praten. Daarmee laat je de deur open, zonder te pushen. Het belang van een open cultuur Veel organisaties wachten tot iemand uitvalt of zich ziekmeldt. Maar dat is feitelijk te laat want vanwege privacy mogen werkgevers niet vragen naar de oorzaak van een ziekmelding. ‘Daarom is het zo belangrijk om dit soort onderwerpen al bespreekbaar te maken als er nog niets aan de hand is.’ Dat vraagt om een andere cultuur. Niet alleen vragen hoe iemands weekend was, maar ook durven praten over wat iemand bezighoudt. ‘Als je die gesprekken al voert in goede tijden, wordt de drempel lager als het minder goed gaat.’ Toch blijft het ongemakkelijk. Veel mensen zijn bang om het verkeerde te zeggen of te ver te gaan. ‘Er is maar één manier om doorheen te komen: benoem het. Zeg gewoon dat je het lastig vindt om het gesprek aan te gaan. Zo toon je je kwetsbaarheid en dat nodigt de ander uit om ook open te zijn.’ Dat geldt niet alleen voor managers, maar ook voor collega’s onderling. ‘Je hoeft geen leidinggevende te zijn om iets te signaleren. Juist collega’s zien vaak als eerste dat iemand verandert.’ Van schaamte naar bespreekbaarheid Geldstress kan ertoe leiden dat mensen geïsoleerd raken; medewerkers die niet meegaan naar borrels of uitjes , vallen eerder buiten de groep. ‘Je zou als team ook eens kunnen kijken naar alternatieven die voor iedereen toegankelijk zijn, zoals gewoon een drankje op de werkvloer organiseren.’ Die financiële druk lijkt voorlopig niet weg te gaan. De Nederlandsche Bank waarschuwde onlangs dat de oorlog in het Midden-Oosten de inflatie opnieuw kan opstuwen doordat hogere energieprijzen doorwerken in onder meer voedsel- en transportkosten. Daarmee is het geldstress voorlopig niet van de werkvloer verdwenen. Maar het blijft een gevoelig onderwerp, waarbij schaamte volgens Henst een grote rol speelt. ‘We zijn nu eenmaal weinig open over geld, terwijl we juist veel van elkaar kunnen leren als we er wel over zouden praten. Durf nieuwsgierig te zijn om elkaar beter te begrijpen.’ Zo ga je om met geldstress op de werkvloer Let op gedragsveranderingen Minder aanwezig, vaker thuiswerken of afzeggen voor sociale momenten kunnen signalen zijn Vul niets in Benoem wat je ziet, maar trek geen conclusies over iemands financiële situatie Stel open vragen Vraag hoe het gaat, niet wat er mis is Toon kwetsbaarheid Geef aan dat je het zelf ook lastig vindt om het onderwerp aan te snijden Respecteer grenzen Wil iemand niet praten? Laat dat zo, maar blijf beschikbaar Begin vóórdat het misgaat Maak geld en stress bespreekbaar in normale gesprekken, niet als er al problemen zijn Schiet niet meteen in oplossingen Een budgetcoach kan helpen, maar alleen als je eerst begrijpt wat er speelt Houd het klein en menselijk Een gesprek bij het koffieapparaat kan al genoeg zijn om de drempel te verlagen 

Waarom we massaal gaan beleggen uit paniek (en waarom dat vaak de verkeerde keuze is) 

Persoon met bril bekijkt grafieken van beleggingen op een smartphone en laptop.

 Afbeelding boven artikel ter illustratie. Persoon komt niet in het artikel terug. Bron: Getty Images. De rol van angst en marketing bij pensioenopbouw Financieel psycholoog Anne Abbenes, onderzoeker en gastprofessor aan de Universiteit Gent, herkent de strijd van banken en verzekeringsmaatschappijen om vooral die voor hen ongrijpbare jongere doelgroep aan te trekken. “Juist omdat daar een verdienmodel ligt, benadrukken ze onzekerheden door te benoemen dat de AOW-leeftijd stijgt, dat het pensioen voor jongeren niet goed geregeld is en dat de jongere generatie veel schulden heeft.” Volgens Abbenes wordt hierdoor een vorm van oerangst in ons brein getriggerd. “Het idee dat er schaarste is, zorgt voor paniek en dat je denkt: ik moet gaan beleggen”, aldus de financieel psycholoog. ‘Angstcultuur gecreëerd’ Het idee dat beleggen onmisbaar is voor een toekomst waarin je niet in de goot belandt, wordt versterkt door verschillende factoren, aldus Abbenes. “Deze generatie heeft alles volgens het boekje gedaan; ze hebben gestudeerd, zijn begonnen aan een ‘goede’ baan, maar alsnog kunnen ze geen huis kopen. De toekomst ziet er niet rooskleurig uit.” Wanneer instanties vervolgens inspelen op die angst van een onzekere toekomst, wordt volgens de financieel psycholoog niet altijd de beste keuze gemaakt als het aankomt op beleggen. “Mensen schieten in overlevingsstand en beginnen met beleggen zonder zich goed te verdiepen. Als je niet goed uitzoekt wat je moet doen, kan het gebeuren dat je een verkeerd product koopt of een onhandige keuze maakt.” Abbenes is kritisch op onder andere banken die inspelen op de onzekerheid voor de jongere generaties. “Die angstcultuur die eromheen hangt, daar moeten we echt vanaf.” De invloed van finfluencers op sociaal bewijs Een andere factor die het idee versterkt dat je moet beleggen is de confrontatie met zogenaamde finfluencers (financieel influencers) op sociale media. “Deze generatie ziet leeftijdsgenoten die heel succesvol zijn in het doen van beleggingen. Finfluencers prijzen allerlei financiële producten aan en voeren de druk op om ook in deze wereld te stappen.” Volgens Abbenes leren jongeren vooral door te kijken naar anderen: ‘Wat doen zij, wat werkt, wat past bij mij?’ “Finfluencers maken gedrag zichtbaar en concreet en dat geeft houvast in een onzekere en onvoorspelbare wereld.” Het gaat hierbij volgens de financieel psycholoog om het zoeken naar richting en identiteit, via deze online voorbeelden. “In een finfluencer zie je iemand die net als jij is, iemand op wie je lijkt of zou willen lijken.” Hierin zit volgens de financieel psycholoog ook een risico. “Als die oriëntatie vooral gebaseerd is op wat zichtbaar en snel toepasbaar is, zonder dat er voldoende inzicht is in eigen gedrag of situatie, dan kunnen keuzes ontstaan die niet goed aansluiten op de lange termijn.” Inzicht in persoonlijke geldscripts en gedragspatronen Of beleggen uiteindelijk een goed idee is voor jou, is volgens de financieel psycholoog afhankelijk van jouw persoonlijke situatie. &quot;Financiële keuzes komen niet uit het niets, maar worden gestuurd door diepgewortelde patronen in hoe we denken, voelen en ons gedragen rondom geld”, aldus Abbenes. Die patronen, zogenoemde geldscripts in de financiële psychologie, ontstaan al op jonge leeftijd, onder invloed van opvoeding, de maatschappij waarin je opgroeit en het gedrag van mensen om je heen. Er zijn honderden geldscripts, onderverdeeld in vijf hoofdcategorieën die vogelnamen hebben gekregen. Zo is er het geldscript ‘struisvogel’, voor mensen die geldvermijdende overtuigingen hebben en geld zien als ‘slecht’. Een ander voorbeeld is het geldscript ‘ekster’, voor mensen die geld juist als oplossing zien voor alle problemen. Deze mensen zien geld als middel om vrijheid te kopen en geloven dat meer geld gelukkig maakt. Jouw geldscript achterhaal je door een test te doen of via het beantwoorden van vragen over onder andere je herinneringen aan en vroege ervaringen met geld. Door stil te staan bij hoe je over geld denkt, hoe je ermee omgaat en welke gevoelens geld bij je oproept, krijg je inzicht in jouw financieel gedrag en of beleggen hierbij past. En past het niet of wil je er niet aan beginnen, laat je dan vooral niet bang maken door wat banken of finfluencers online beweren over beleggen, aldus de financieel psycholoog. “Je gaat echt niet ten onder als je niet belegt”, meent Abbenes. Doe dus vooral waar jij je zelf goed bij voelt. 

Jacqueline (40) verdient 4400 netto per maand: ‘die flinke investeringen betalen zich nu uit’

Illustratie van een vrouw voor een presentatiescherm met een banner waarop 4400 netto staat.

 Afbeelding boven het artikel is een door AI-gegenereerde weergave van Jacqueline. Wat verdien je elke maand? “Ik werk 36 uur per week als senior projectleider bij TNO, daarmee verdien ik 4250 euro netto. Mijn man heeft net iets minder salaris dan ik. Daarnaast verdien ik per maand gemiddeld 150 euro extra als budgetcoach.” Waar geven jullie dat allemaal aan uit? “Ik pas de 50-20-30 regel toe: 50 procent voor vaste lasten, 30 procent voor persoonlijke uitgaven en 20 procent voor sparen of schulden aflossen. Er gaat dan dus zo’n 2000 euro naar vaste lasten: de hypotheek, gastouder aan huis voor de kinderen en boodschappen. Onze gas- en energierekening is niet hoog, maximaal 50 tot 100 euro, omdat we ons huis hebben verduurzaamd. We hebben zonnepanelen, een warmtepomp en zijn van het gas af. Ook rijden we elektrisch. Dat waren flinke investeringen, maar die betalen zich nu uit. Voor sparen en beleggen gebruiken we 850 euro. En bijna 1000 euro voor persoonlijke uitgaven.” Waar sparen jullie voor? “We willen over een paar jaar een grote reis naar Japan maken met het gezin. Ik denk dat we daarvoor wel zo’n 20 duizend euro nodig hebben. Ons huis is onlangs flink verbouwd, daarom moeten we onze noodbuffer ook weer een beetje aanvullen tot 20 duizend euro, maar ik verwacht die buffer niet veel nodig te hebben vanwege alle verbouwingen.” Jullie beleggen ook? “Ja, dat doen we samen en voor de kinderen. De 850 euro spaar en beleg ik voor mezelf. Samen met mijn man spaar en beleg ik nog extra. Een financieel adviseur tipte me om het geld dat we maandelijks overhouden te beleggen en dat te laten staan voor 30 jaar. Het bedrag dat we dan hebben kunnen we gebruiken om ons huis af te betalen. Voor de kinderen sparen we ook. Ik wil zo’n 64 duizend euro per kind hebben gespaard voor als ze gaan studeren of een huis willen kopen.” Je bent je 2 jaar geleden gaan verdiepen in financiën en budgetcoach geworden. Hoe is dat gegaan? “Ik had een beheerde beleggersrekening voor de kids. Die groeide niet en ik moest alleen maar beheerskosten betalen. Toen ze bij de bank me niet konden vertellen waar het dan precies in belegd werd, werd ik boos. Ik ben daarom het zelf gaan uitzoeken en me erin gaan verdiepen. Voor mijn kinderen beleg ik sindsdien offensief in all world ETF’s. Dat vond ik in het begin spannend, maar nu niet meer. Mijn eigen portfolio bestaat uit crypto, losse aandelen en ETF’s. Ik adviseer andere mensen over beleggen met mijn bedrijf @Margotbelegt, inmiddels heb ik nu zo’n 70 mensen geholpen.” 

Thijs (28) verdient 4000 euro netto: ‘We hebben drie belangrijke potjes waar we voor sparen’ 

Illustratie van een glimlachende man met gekruiste armen en een bord met 4000 euro netto.

 Wat verdien je elke maand? “Ik werk 40 uur per week als project management officer (pmo’er) en verdien daarmee 4000 euro netto, dat is exclusief dertiende maand, bonus en vakantiegeld. Mijn vriendin Lotte heeft een gelijk salaris. We wonen samen in een nieuwbouwhuis en hebben geen kinderen.” Wat zijn jullie vaste lasten? “De grootste is onze hypotheek, dat kost ons 2000 euro per maand. Voor boodschappen betalen we 500 euro. We kiezen altijd voor onbewerkt eten, maar hoeven niet per se A-merken te kopen. De zorgverzekering is 125 euro, ik ga voor maximaal eigen risico en zoek naar de goedkoopste aanbieder; jaarlijks stap ik over. Voor de autoverzekering betalen we 100 euro en voor internet en tv 66 euro. De gas en elektra kosten zo’n 40 euro per maand, dat is een laag bedrag omdat we een warmtepomp hebben.” Sparen jullie? “We hebben drie belangrijke potjes waar we maandelijks voor sparen: de auto, vakantie en onderhoud voor de woning. Aan het begin van de maand, als ons salaris wordt gestort, gaat er automatisch geld naar deze potjes. Daarnaast heb ik een noodbuffer van 10 duizend euro, puur voor noodgevallen. Als de wasmachine bijvoorbeeld niet meer werkt of als we een lekkage hebben. Mocht ik er geld van gebruiken, dan vul ik het altijd weer aan. Verder spaar ik niet, op de bank doet je geld heel weinig, meer geld sparen vind ik nutteloos. Dan kun je beter beleggen.” Hoeveel beleggen jullie? “We beleggen elke maand 500 euro per persoon. En ik beleg zelf nog extra voor mijn pensioen, bij mijn vorige werkgever heb ik namelijk minder pensioen opgebouwd. We beleggen automatisch via de ING bank in ETF’s, dat geeft rust. Af en toe kijk ik ernaar. En ik koop maandelijks nog voor zo’n 100 euro aan crypto. Ik wil deze boot niet missen, maar weet er te weinig van om nog meer geld erin te investeren.” Waar beleg je voor? “Ik heb nu 41 duizend euro uitstaan in beleggingen, mijn vriendin 23 duizend euro. We beleggen voor later, mochten er kinderen komen. Het leven laat zich niet plannen. Misschien kunnen we minder gaan werken of we kopen een vakantiehuisje.” Je geeft mensen graag advies in vermogen opbouwen. “Klopt, naast mijn baan heb ik het account Gek op Grip op social media waarin ik tips geef over sparen, beleggen en vermogen opbouwen. De beste tip die ik mensen kan geven is: begin met beleggen. Het kan al met 50 euro per maand. Ik zie het als een vaste last en daardoor ‘voel’ ik er niks bij.” 

Krijg jij dit jaar minder vakantiegeld? Voor deze salarissen valt het bedrag lager uit

Persoon boekt vakantie met laptop en creditcard op tafel met paspoort en camera

 Het eerste loonstrookje van dit jaar viel voor veel medewerkers gunstig uit. Door een mix van belastingmaatregelen ging het nettosalaris voor veel werknemers erop vooruit, ook als het brutosalaris niet toenam. Ook in je vakantiegeld ken je die voordelen, maar bij allebei wordt de groei van je nettosalaris gedempt doordat de hogere salarissen in Nederland meer belasting betalen. Dit geldt ook voor je vakantiegeld. Daarnaast kan het ook zo zijn dat een salarisverhoging juist zorgt voor een afbouw van heffingskortingen, waardoor je juist minder vakantiegeld krijgt bijgeschreven op je bankrekening. Voor veruit de meeste werknemers geldt dat het salaris wel is toegenomen, maar dat het vakantiegeld ongeveer hetzelfde blijft of nét achteruit gaat ten opzichte van vorig jaar. Werknemers die 3.704 euro per maand verdienen en met dit modale inkomen dus precies in het midden zitten, kunnen dit jaar rekening houden met 5 euro minder vakantiegeld dan vorig jaar. Ook voor werknemers die boven modaal verdienen heeft ADP geen gouden bergen in de verwachting bij het vakantiegeld. Anderhalf keer modaal (5.556 euro per maand), levert naar verwachting 2.642 euro vakantiegeld op, exact 7 euro minder dan vorig jaar. De best bedeelden qua salarissen, 2 en 2,5 keer modaal hoeven helemaal geen verandering te verwachten. Zij krijgen volgens de salarisdienstverlener exact hetzelfde vakantiegeld op de bankrekening gestort als vorig jaar. Overzicht vakantiegeld per bruto maandloon 

Baas stelt salarisverlaging voor om ontslag te voorkomen? Dit zijn je rechten

Man aan tafel bestudeert papieren en gebruikt rekenmachine op telefoon bij laptop.

 Het korte antwoord op bovenstaande vraag: vrijwel nooit. Je loon is volgens arbeidsrechtadvocaat Milou Bosma een primaire arbeidsvoorwaarde die juridisch zeer sterk wordt beschermd. ‘Een werkgever mag je salaris niet zomaar verlagen. In de praktijk gebeurt dat dan ook nauwelijks.’ Salaris verlagen? De lat ligt hoog Het uitgangspunt in het arbeidsrecht is helder: je salaris ligt vast en kan niet eenzijdig worden aangepast. ‘Een salarisverlaging is in principe alleen mogelijk als de werknemer daarmee instemt. Zonder die instemming ligt de lat extreem hoog,’ aldus Bosma. ‘Zelfs bij bijzondere omstandigheden, zoals financiële problemen, mag een werkgever niet zomaar ingrijpen.’ Dat betekent dat werkgevers meestal zijn aangewezen op overleg. ‘In de praktijk zie je dat salarisverlaging vooral voorkomt als onderdeel van een bredere afspraak, bijvoorbeeld om ontslag te voorkomen. Dan gaat het vaak om tijdelijke maatregelen en regelingen met een afbouw.’ En wat als het in je contract staat? Er zijn wel arbeidsovereenkomsten die een zogenoemd eenzijdig wijzigingsbeding bevatten. Maar ook dat biedt geen vrijbrief en leidt in de praktijk tot weinig verschil. ‘Zelfs met zo’n beding moet een werkgever aantonen dat er sprake is van een zwaarwegend bedrijfsbelang dat zwaarder weegt dan het belang van de werknemer. Die toets is streng en rechters zijn daar zeer terughoudend in.’ Zonder een beding kan een werkgever weliswaar een wijziging voorstellen, maar de drempel blijft hoog. ‘Dan wordt gekeken naar redelijkheid en billijkheid. Ook daar geldt: het moet echt gaan om uitzonderlijke omstandigheden en een zorgvuldig onderbouwd voorstel.’ Wanneer kan salarisverlaging wél? Hoewel zeldzaam, zijn er volgens Bosma situaties waarin een salarisverlaging wél in beeld komt. ‘Denk aan ernstige financiële problemen waarbij het voortbestaan van de onderneming in gevaar is. Maar zelfs dan is salarisverlaging niet vanzelfsprekend en moet eerst worden gekeken naar alternatieven.’ Een andere situatie is functiewijziging. ‘Bij een echte demotie – dus een overstap naar een lagere functie met minder verantwoordelijkheden – kan een lager salaris passend zijn. Maar ook dat gebeurt doorgaans in overleg en met instemming van de werknemer.’ Salarisverlaging als alternatief voor ontslag? Werkgevers leggen soms een salarisverlaging op tafel als alternatief voor ontslag. Maar betekent dat dat je moet instemmen? ‘Nee, een dreigend ontslag betekent niet automatisch dat je een salarisverlaging moet accepteren,’ zegt Bosma. ‘Wel kan het meewegen bij de vraag of een voorstel redelijk is.’ Die redelijkheid wordt streng beoordeeld. ‘Het voorstel moet noodzakelijk en proportioneel zijn, goed onderbouwd en eerlijk verdeeld. Omdat salaris zo’n fundamentele arbeidsvoorwaarde is, wordt niet snel aangenomen dat je verplicht bent om een verlaging te accepteren.’ Salaris omlaag bij functiewijziging? Door reorganisatie of bijvoorbeeld AI kan je functie veranderen of ‘uitgekleed’ worden. Maar dat betekent niet automatisch dat je minder gaat verdienen. ‘Als de functie in de kern gelijk blijft, is er juridisch weinig ruimte voor salarisverlaging,’ legt Bosma uit. ‘Zelfs als taken veranderen, blijft het uitgangspunt dat loon niet zomaar wordt aangepast.’ Pas als er echt sprake is van een andere, lagere functie, kan een lager salaris aan de orde zijn. ‘Dan zie je vaak dat partijen afspraken maken over bijvoorbeeld een geleidelijke afbouw van het salaris.’ Wat als je salaris tóch wordt verlaagd? Gaat een werkgever toch over tot een salarisverlaging zonder jouw instemming, dan sta je juridisch sterk. Bosma adviseert: ‘Het is belangrijk om direct schriftelijk bezwaar te maken en duidelijk aan te geven dat je niet instemt. Je kunt ondertussen wel blijven werken ‘onder protest’, zodat je je rechten behoudt.’ Daarna kun je verdere stappen zetten. ‘In veel gevallen kan een werknemer een loonvordering instellen om het oorspronkelijke salaris op te eisen. Werkgevers die eenzijdig het salaris verlagen, lopen dan ook een aanzienlijk juridisch risico.’ Wat kun je doen als je werkgever je salaris wil verlagen? Ga niet direct akkoord, maar vraag om een duidelijke onderbouwing. Controleer je arbeidsovereenkomst op een wijzigingsbeding. Beoordeel of het voorstel echt noodzakelijk en redelijk is. Maak schriftelijk bezwaar als je het er niet mee eens bent. Blijf eventueel werken onder protest om je rechten te behouden. Win juridisch advies in bij twijfel of conflict. 

Wanneer krijg jij vakantiegeld en waarom het netto zo kan tegenvallen

Lachend koppel op terras geniet van vakantie bij het Colosseum in Rome.

 De kans is groot dat jij volgende maand extra loon krijgt: de meeste werkgevers keren het vakantiegeld namelijk uit in mei. Het AD zet vier vragen over dit extraatje op een rij. 1. Krijg ik ook vakantiegeld? In principe ontvangt iedere werknemer in loondienst vakantiegeld. Daar heb je recht op. Voor zzp’ers en ondernemers geldt dit niet. Hoewel het vakantiegeld meestal in mei wordt betaald, is hier geen vaste datum voor. Sommige werkgevers keren het maandelijks uit of geven een persoonlijk budget waarbij de werknemer zelf kan kiezen wanneer dit wordt uitbetaald. De precieze afspraken hierover vind je in je cao of arbeidsovereenkomst. 2. Hoeveel vakantiegeld krijg ik? Een extraatje is fijn, maar minstens zo belangrijk is te weten hoeveel je dan precies krijgt. Dat is afhankelijk van je salaris. Wettelijk is vastgelegd dat je altijd minimaal 8 procent van je bruto jaarsalaris ontvangt. Dus stel, je hebt een modaal inkomen van 53.000 euro bruto per jaar, dan krijg je 4240 euro bruto. 3. Hoeveel belasting betaal ik over mijn vakantiegeld? Reken je niet direct rijk, want ook de fiscus klopt bij je aan en daardoor valt het nettobedrag behoorlijk veel lager uit. Bij een jaarinkomen tot 38.883 euro betaal je 35,75 procent belasting. Bij een inkomen van 38.883 tot en met 78.426 euro is het belastingtarief 37,56 procent. Vanaf 78.426 euro betaal je 49,5 procent. Je werkgever houdt de belasting al in, dus op je rekening verschijnt het nettobedrag. 4. Krijg je als AOW’er ook vakantiegeld? Iedereen die AOW ontvangt, krijgt ook vakantiegeld. De Sociale Verzekeringsbank (SVB) keert dit jaar uit op donderdag 21 mei, tegelijk met de AOW-uitkering. Alleenstaanden zien hun vakantiegeld met ongeveer 200 euro stijgen naar 1233 euro bruto. Ook AOW-koppels zien het vakantiegeld toenemen. Bij hen stijgt het met 147 euro naar 881 euro. Heb je in het afgelopen jaar voor het eerst AOW ontvangen, dan is dit naar rato. Volgens de SVB komt de stijging door een aanpassing van het minimumloon. Het opgebouwde vakantiegeld wordt, net als de reguliere AOW, halfjaarlijks geïndexeerd en volgt de inflatie. 

Egbert Jan (72) voert strijd tegen onrecht van uitzendbureaus: ‘Mensen moeten kiezen tussen lunch of zwemles’

Egbert Jan van Bel voor een gebouw met rieten dak over de massaclaim tegen onderbetaling van uitzendkrachten.

 Eigenlijk is Van Bel gepensioneerd. Maar stilzitten kan de inwoner van Uddel niet, volgens De Stentor . Vooral omdat hij vindt dat honderdduizenden mensen, alleen al in Nederland, onrecht is aangedaan. Volgens hem worden uitzendkrachten al jaren structureel onderbetaald ten opzichte van vaste werknemers. Met Stichting Eerlijk Werk bereidt hij een grote claim voor tegen de grootste uitzendbureaus. Zeker twintigduizend mensen hebben zich bij hem gemeld. „Ik had ook nee kunnen zeggen en lekker de hele dag met de hond kunnen gaan lopen, maar dat is niet mijn aard. Ik zou mezelf geen knip voor de neus waard vinden als ik niet dit op z’n minst aanhangig zou maken.” U bent van oorsprong ondernemer. Hoe komt u terecht in een strijd tegen de uitzendbranche? „Samen met een bevriend groepje ondernemers zat ik te praten over de flexibele schil in Nederland. De groep uitzendkrachten en gedetacheerden is hier veel groter dan in andere Europese landen.” „De flexibele schil neemt perverse vormen aan: voor uitleners is het een verdienmodel, voor werkgevers een besparingsmodel. Gekke Gerritje met zijn gezin is daar de dupe van.” Wanneer begon u te denken dat er echt iets mis was? „In 2023 kregen we een rapport van De Nederlandsche Bank in handen . Dat onderzoek liet zien dat er grote verschillen zijn in inkomens. Uitzendkrachten worden structureel onderbetaald.” „Mensen die via een uitzendbureau werken, verdienen vaak veel minder dan collega’s die hetzelfde werk doen. Soms 10, 15 of 20 procent minder. En hun pensioen kan wel 80 procent lager zijn. Dus ook hun toekomstige inkomen is veel slechter.” „Toen dachten we: als je in Nederland vijf- tot zevenhonderdduizend gezinnen hebt die niet kunnen rondkomen, dan heb je als overheid iets verkeerd gedaan.” Hoe ontdekte u dat? „We hebben zelf cao’s naast elkaar gelegd met een forensisch accountant en een cao-specialist. Toen zagen we dat die verschillen inderdaad groot zijn.” „We werden daarbij gesteund door rechterlijke uitspraken van de Hoge Raad, in Spanje en Duitsland, waarin duidelijk wordt gesteld: gelijk werk moet gelijkwaardig beloond worden. En de Europese Unie zei ook: dit kan zo niet langer.” Wilde u direct in actie komen? „Eerst hebben we geprobeerd het gesprek aan te gaan. In de top 20 van de uitzendwereld wilde een enkeling in gesprek, maar het merendeel niet. De meeste uitzendbureaus vonden het niet zinvol.” „Sterker nog: we kregen soms te horen: als je hier iets mee gaat doen, gaan we rechtszaken tegen jou en je medestanders beginnen. Toen hebben we gezegd: als zij de loopgraven induiken, zoeken wij ze op.” Daarom nu een massaclaim? „Dit is niet wat we wilden. Maar als niemand wil praten, pakken we dit wapen. Er komt een massaclaim en we gaan mogelijk naar de rechter. Dat kan een kwestie van weken zijn.” Hoe ver is dat proces nu? „We hebben een meldpunt geopend en zitten inmiddels rond de 20.000 aanmeldingen. Daar zitten ook buitenlandse werknemers bij, heel veel uit Polen. Die helpen we ook. Als je in Polen zit en je bent een bollenpeller, weet je echt niet de weg in Nederland om geld op te halen.” Wat voor verhalen hoort u? „Wij krijgen duizenden mails. Mensen schrijven dat ze al jaren onderbetaald worden. Of dat hun collega’s een winstuitkering krijgen en zij niet. Ik krijg ook berichten van mensen die zeggen: ik zit bij de voedselbank. Of dat ze moeten kiezen of ze hun kinderen een lunch meegeven naar school of naar zwemles sturen.” Hoe groot kan de claim worden? „In Nederland werken jaarlijks zo’n 900.000 tot 1,1 miljoen mensen als uitzendkracht. Als die gemiddeld bijvoorbeeld 10 euro per dag te weinig krijgen en 200 dagen per jaar werken, ga je al snel in miljarden denken.” Wat belooft u mensen die zich aanmelden? „Wat we zeggen, is dat de kans groot is dat mensen geld krijgen als ze aan bepaalde voorwaarden voldoen. We verzamelen nu alle gegevens en analyseren die, zodat we groepen kunnen definiëren en kunnen zien óf en zo ja hóe ze benadeeld zijn.” Heeft u het werk onderschat? „Het kost wel meer tijd, ja. Ik had niet echt een inschatting gemaakt, maar je bijt je er in vast. Als je tegengas krijgt, dan is mijn aard dat ik door wil. Ik dacht dat we eerder om tafel zouden gaan met de sector en dat we eerder fatsoenlijke gesprekken zouden kunnen voeren.” Hoe gaat dit eindigen? „Als de uitzendbranche de gesprekken blijft afhouden, is een massaclaim aanstaande. En die gaan we winnen. Nogmaals: liever doen we het niet. Maar uiteindelijk gaat het erom dat honderdduizenden mensen gecompenseerd worden.” „Maar eerlijk werk gaat verder dan zo’n compensatie. We kijken ook naar gelijke beloning voor vrouwen en inclusiviteit op de werkvloer. Voor mij is dat normaal. De grote uitzendbureaus weten dat ook drommels goed, maar ze hebben ook een verdienmodel.” 

Snel je bruto of netto salaris berekenen? Gebruik onze handige tool en weet wat je kunt verwachten! 

Bruto netto calculator

Vraag jij je af of je wel genoeg verdient? Check je salaris in de salariswijzer. Vul een aantal vragen in en krijg direct resultaat.

Salariswijzer

Double Cards NVB B2C

Ontvang wekelijks carrière-inspiratie en nieuws over arbeidsmarktontwikkelingen.

Newsletter Signup IOL B2C

Je ontvangt van ons om de week: handige tips over solliciteren en interessant nieuws over werk.

Personal finance