Het ‘spillover effect’: hoe jouw passie buiten kantoor onverwacht je werkprestaties helpt

‘Gaat het tegenwoordig over de relatie werk en vrije tijd, dan is dat doorgaans in de negatieve zin’, vertelt prof. Laura den Dulk, hoogleraar Bestuurskunde, arbeid, organisatie en werk-privé vraagstukken aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. ‘Bij discussies over de werk-privébalans gaat het meestal over de impact van werk op het privéleven van mensen. Maar andersom kunnen hobby’s een positief effect hebben, en niet alleen op het persoonlijke leven van mensen, maar ook op hun werk.’

Dit blijkt uit recent onderzoek waar Den Dulk aan heeft meegewerkt, waarbij een groep werkenden een periode lang werd gevolgd bij hun hobby-beoefening. Deelnemers moesten een persoonlijk plan opstellen aan de hand van bepaalde aandachtspunten, zoals toewerken naar een doel. Vervolgens werden ze gemonitord op de beoogde verbeterpunten. Ook werd ze gevraagd wat dit alles voor effect had, zowel op hun privéleven als op hun werk. 

Doel stellen maar plezier voorop 

Zo is Den Dulk zelf fanatiek zwemmer, en houdt ze van ‘alles wat er met water te maken heeft, zolang er maar geen motor aan zit. Op zo’n moment ben ik helemaal niet bezig met mijn werk, maar concentreer ik me op mijn slagen. Maar geniet ik ondertussen van de lichtval en de schittering van het wateroppervlak. Zwemmen geeft mij een heleboel positieve energie. Die ik meeneem naar mijn werk.’

Naast het plezier dat ze aan zwemmen beleeft, werkt Den Dulk daarbij toe naar een doel. ‘Zo werk ik tegenwoordig toe naar een kwarttriatlon, waarbij je zwemmen combineert met fietsen en hardlopen. Dit doe ik samen met een goede vriend. Voor hem was het zwemmen nieuw en voor mij het hardlopen. En is dat dus nog wel een lange weg te gaan!’ 

Hobby’s voldoen aan drie basisbehoeften

Laten dat nu de componenten zijn die volgens de hoogleraar een gunstig effect hebben op het werk. ‘Bij hobby’s komen drie basisbehoeften van mensen samen. Dat zijn: 1) de autonomie om je eigen doelen stellen, 2) sociale verbinding en 3) nieuwe dingen leren.’

Hobby’s kunnen, direct of indirect, in al deze behoeftes voorzien, legt Den Dulk uit. ‘Ook hobby’s die je alleen doet kunnen bijvoorbeeld voor sociale verbinding zorgen. Zoals koken voor vrienden of, voor mijn part sokken breien voor je nichtjes en neefjes. Waarbij je jezelf steeds verbetert, nieuwe patronen of materialen uitprobeert. Terwijl je, door je hobby te delen met anderen, ook nog eens aan je sociale relaties kunt werken.’

Het spillover effect: groei, geluk en creativiteit 

Volgens de hoogleraar associëren we persoonlijke groei tegenwoordig vaak alleen met werk. ‘De nadruk ligt daarbij op productiviteit en presteren. Dat is ook inherent aan onze maatschappij. Maar je kunt ook door een vrijetijdsbesteding als persoon groeien.’

Zolang je daar maar plezier aan beleeft, voegt Den Dulk eraan toe. ‘Vooropgesteld: hobby’s zijn geen werk. Het is niet de bedoeling om jezelf daarmee nog meer onder druk te zetten. Uit ons onderzoek komt juist naar voren dat mensen die naast hun werk actief bezig zijn met hun hobby, gelukkiger en creatiever zijn op het werk dan mensen die daar minder actief mee bezig zijn. Dat heet, om in vaktermen te blijven, het spillover effect.’

Actieve hobby’s versus ontspanning 

Het moet dan wel om een hobby gaan waar ze actief mee bezig zijn, benadrukt Den Dulk. ‘Er is een groot verschil tussen met een groepje hardlopen of in een koor zingen en meer passieve vormen van ontspanning. Zoals naar de film gaan of op de bank bingewatchen. Wat natuurlijk prima is om te ontspannen, maar niet per se om je verder te ontwikkelen.’

Ook lezen kan volgens Den Dulk puur voor de ontspanning zijn, al is het onderscheid niet waterdicht. ‘Ga je bijvoorbeeld in een leesclubje met een groep mensen boeken bespreken, waarbij je samen nieuwe titels kiest, dan ben je daar actief mee bezig. En kun je daar ook nieuwe vaardigheden door ontwikkelen. Of bestaande vaardigheden verbeteren.’

Ontwikkelbudgetten breder inzetten

Den Dulk vindt dat de huidige opleidings- en ontwikkelbudgetten voor werknemers dan ook breder zouden kunnen worden ingezet. Zo kunnen Den Dulk en haar collega’s bij hun werkgever gebruik maken van de mogelijkheid om allerlei cursussen en trainingen te volgen. 

‘Maar dat moet wel werkgerelateerd zijn. Zoals een schrijfcursus, mediatraining of cursus leiderschapsvaardigheden. Waarom niet zang, theater of iets anders, waar je plezier aan beleeft, maar waardoor je ook als mens kunt groeien? Waardoor je ook nog eens creatiever wordt in je werk en je werk als meer betekenisvol ervaart?’