Volg je ook minder trainingen op werk? Déze manier van leren wordt juist belangrijker

Foto: Een man en een vrouw kijken geconcentreerd naar een laptop terwijl ze informeel leren op de werkvloer. Credits: Getty Images.

Linda Koopmans van TNO is expert duurzame inzetbaarheid van mensen binnen organisaties en doet onderzoek naar hoe werknemers gedurende hun loopbaan kunnen blijven leren. Dat gereserveerde potjes geld, zoals het opleidingsbudget, veelal ongebruikt blijven, heeft volgens Koopmans verschillende redenen. 

“Enerzijds weten werknemers soms niet dat het er is of wat ze ermee willen doen. Anderzijds zijn werknemers ook niet altijd gemotiveerd om een extra opleiding of cursus te doen naast hun werk, of hebben ze het daar simpelweg te druk voor.” En juist die hoge werkdruk en de stijgende personeelstekorten maken het volgens Koopmans des te belangrijker dat er meer wordt geïnvesteerd in informeel leren. “We moeten op zoek naar manieren om het leren meer in het dagelijkse werk te implementeren.” 

Gunstige uitkomsten 

TNO volgde voor hun onderzoek drie jaar lang tienduizend Nederlandse werknemers en deelde deze groep op in werknemers die veel informeel leerden en een deel dat formeel leerde. “De groep die informeel leerde had veel gunstigere uitkomsten”, vertelt Koopmans. “Ze scoorden hoger op werktevredenheid, maakten vaker promotie en hun inkomen was na die drie jaar gemiddeld hoger.” Daarnaast zagen de onderzoekers dat de kennis en vaardigheden van de werknemers beter aansloot bij wat de organisatie van hen vraagt, werknemers productiever waren en ze vaker meedachten over innovaties binnen het bedrijf. 

Genoeg redenen dus om de aandacht te richten op informeel leren op de werkvloer, vooral omdat werkgevers over het algemeen nog niet op die manier nadenken over leren. “Ik kom bij veel werkgevers langs, en de meesten denken meteen aan formele cursussen, trainingen of e-learnings. Dat beeld over wat leren en ontwikkelen op werk is, is zeker nog een beetje ouderwets”, verklaart Koopmans. 

De onderzoeker adviseert bedrijven hoe zij in plaats van het aanbieden van een cursus of opleiding, informeel leren kunnen implementeren op de werkvloer. “Stimuleer het informele leren door werknemers de ruimte te geven om nieuwe taken op te pakken. Kijk bijvoorbeeld binnen een team hoe je het werk voor iedereen gevarieerder kunt maken door de taken onderling anders te verdelen.” Koopmans benadrukt dat binnen een team dezelfde mensen vaak hetzelfde werk oppakken, namelijk datgene waar ze goed in zijn. Maar juist taken wat vaker op een verschillende manier verdelen kan helpen om het werk voor werknemers interessant te maken “Bovendien creëer je hier leermomenten mee. Een uurtje met iemand meekijken en samen van elkaar leren maakt het werken leuker.”

Dit is iets wat uit het onderzoek ook duidelijk naar voren kwam: de werknemers die informeel leerden, scoorden een heel punt hoger (8.4 ten opzichte van 7.4) op werktevredenheid. Een uitkomst die naar verwachting veroorzaakt wordt door de socialere invulling van hun werk, de variatie in hun werk en een verhoogd gevoel van betrokkenheid bij de organisatie. 

Verder stipt Koopmans aan dat het meenemen van oudere medewerkers in nieuwe ontwikkelingen vaak wordt vergeten. “Maar juist deze werknemers hebben veel toe te voegen. Uit ons onderzoek bleek bovendien dat hoe ouder de werknemer was, des te gunstiger was het effect van informeel leren”, vertelt Koopmans. “Vaak wordt gedacht dat oudere medewerkers niets meer willen of kunnen leren. Maar juist als je oudere werknemers de ruimte geeft om informeel kennis op te nemen en te delen, houd je ze gemotiveerd en benut je hun innovatievermogen.” 

Huidige arbeidsmarkt 

Informeel leren maakt het werk niet alleen leuker en interessanter. Op de huidige arbeidsmarkt vormt het een onmisbaar onderdeel om de veranderingen bij te benen. “We bewegen steeds meer richting een skills-gerichte arbeidsmarkt, om ook de mobiliteit tussen beroepen makkelijker te maken”, aldus Koopmans. De onderzoeker verklaart dat een switch naar een ander beroep steeds gebruikelijker zal worden, veelal door de enorme tekorten in bepaalde sectoren zoals de zorg en het onderwijs. 

“Na je studie een leven lang hetzelfde beroep uitoefenen is niet meer van deze tijd. Juist de skills en talenten die je ontwikkelt in je huidige loopbaan, kun je vervolgens weer inzetten in een heel andere baan”, aldus Koopman. Beroepen veranderen en ontwikkelen in de huidige tijd door toedoen van technologische ontwikkelingen en AI. Hoe geschikt iemand is voor een baan, hangt veel meer af van de skills waarover iemand beschikt, dan een opleiding of diploma. “En juist het informele leren op werk, onder goede begeleiding, draagt enorm bij aan de ontwikkeling van die skills.”