Geef je zelfvertrouwen een boost met klassieke muziek

De Amerikaanse schrijver en filosoof Henry David Thoreau zei het al: ‘When I hear music, I fear no danger. I am invulnerable. I see no foe.’ In de literatuur wordt muziek dikwijls in verband gebracht met kracht. En ook uit wetenschappelijk onderzoek komt dit meer en meer naar voren.

Zo ontdekte een groep wetenschappers van onder meer de Amerikaanse Northwestern University en Colombia University dat muziek, met name die met een diepe bas, het zelfvertrouwen een boost kan geven. Onderzoekers uit Portugal en Ierland ontdekten dat muziek de stemming bepaalt en uit een onderzoek uit 2019, gepubliceerd in PNAS, komt naar voren dat muziek het beloningssysteem activeert, waardoor je extra gemotiveerd bent om informatie op te nemen en dingen gedaan te krijgen. Ideaal dus als je je moet voorbereiden op een belangrijke presentatie of sollicitatie. (Scroll naar beneden voor een playlist met klassieke muziek die de concentratie verhoogt.)

Voor Li Huang, een van de wetenschappers die het effect van muziek op het zelfvertrouwen onderzocht, was het feit dat muziek haar energie geeft de belangrijkste reden om in het onderwerp te duiken. ‘Ik wilde meer leren over de effecten van muziek. Sommige stukken luister ik om me te concentreren, andere voor meer zelfvertrouwen. En iedereen kan wel een moment bedenken dat muziek je tot tranen toe heeft geroerd.’

Vijf experimenten

In een eerste verkennend onderzoek van Huang werden de deelnemers onderworpen aan vijf experimenten. In de eerste test kreeg de ene groep krachtige muziek te horen en de andere groep muziek met minder energie. Met muziek op de achtergrond moesten deelnemers woorden afmaken. Respondenten die naar stevige muziek luisterden, maakten van de woordpuzzels meer woorden die als krachtig worden aangemerkt, terwijl de andere groep uitkwam bij neutralere woorden.

Bij andere tests bleek dat de krachtige muziekluisteraars beter waren in abstract denken, meer overtuigd waren van hun eigen invloed op situaties, zich eerder lieten horen tijdens een debat en hogere cijfers gaven aan hun zelfvertrouwen. ‘Er is geen verschil gemeten in de verschillende muziekgenres’, zegt Huang. ‘Wel zagen we dat muziek met een diepe bas het meeste effect heeft.’

Iemand die ook muziek gebruikt om het zelfvertrouwen op te krikken, is Marthe Seydel (35), die als vrijwilliger voor Entrée werkt. Deze vereniging van Het Concertgebouw en het Koninklijk Concertgebouworkest laat een jonge doelgroep (tot 35 jaar) met flinke korting kennismaken met de concerten in het Concertgebouw. Voor 25 euro per jaar ben je lid en kun je met 75 procent korting concerten bezoeken.

Seydel zoekt altijd muziek uit die bij haar stemming past, vertelt ze telefonisch. Zo hoorde ze twee weken geleden dat ze door een reorganisatie vanwege de coronacrisis haar baan zou verliezen. ‘Ik wist dat het een moeilijk gesprek ging worden, dus luisterde ik van tevoren naar een Prelude van Bach. Het doel was om mezelf meer zelfvertrouwen te geven, maar ook om me te kalmeren, zodat ik op een bewuste manier op de situatie zou reageren.’

Een soort soundtrack

Voor Seydel is muziek als een ‘soort soundtrack van haar leven’. ‘’s Ochtends denk ik altijd na over hoe ik me voel. Daar past een bepaalde outfit bij, een parfum en ook bepaalde muziek. Ik denk vaak: als dit een film was, zou deze muziek erbij passen. Muziek geeft me het zelfvertrouwen en de energie om de dag goed te beginnen.’ Op Spotify heeft ze lijstjes samengesteld die bij haar stemming op dat moment passen. Een playlist met melancholieke klassieke composities, bijvoorbeeld, maar ook een lijst met opzwepende muziekstukken.

Volgens onderzoeker Huang kan het zeker helpen om voor een sollicitatie naar muziek met een diepe bas te luisteren, zodat het zelfvertrouwen wordt opgekrikt. Sporters en politici maken hier ook gebruik van: voor aanvang van een belangrijke wedstrijd of debat komen ze op met een opzwepend nummer. ‘Uit ons onderzoek blijkt dat je minimaal drie minuten moet luisteren voordat er effect is’, legt ze uit. ‘Maar pas wel op: het is goed als je zelfverzekerd raakt over je kennis, vaardigheden en ervaringen, maar zorg er ook voor dat je niet overmoedig wordt.’

Muziekstijlen

Als je niet erg thuis bent in klassieke muziek, kan het lastig zijn te bedenken waar je moet beginnen. Welke componist past bij jou en welke uitvoering is het beste? Uit onderzoek van cultuurpsycholoog Tom ter Bogt blijkt dat er veel overlap is tussen muziekstijlen. Iemand die van punk houdt, kan dus ook best van Stravinsky houden. Om de klassieke-muziekleek een handje te helpen, stelde Maestro Music eerder een interessant lijstje op waarbij populaire muziekstijlen worden gekoppeld aan klassieke composities die daarmee overlap hebben.

1. Pop - Hou je van pop? Dan is Rossini misschien iets voor je. Zijn Largo Al Factotum kan zich qua snelheid en enthousiasme meten met een gemiddeld nummer van Taylor Swift en doet ook denken aan Mika’s Grace Kelly. Sommige meer gevoelige popnummers zijn gebaseerd op Bach.

2. Metal - Weinig muziekgenres die zo ver van elkaar af liggen als klassiek en metal, zou je denken, maar in werkelijkheid valt dat mee. Luister bijvoorbeeld maar eens naar Mahlers Zesde symfonie of Le sacre du printemps van Stravinsky. Je zou er bijna van gaan headbangen.

3. Hiphop - Als er één genre is dat vaak gebruikmaakt van klassieke muzieksamples, dan is het wel hiphop. Grote kans dus dat je als hiphopliefhebber best wat klassieke stukken herkent. In I Can van Nas wordt bijvoorbeeld gebruikgemaakt van Beethovens Für Elise en in Enjoy Yourself van A+ van de Vijfde symfonie van Beethoven. En luister maar eens naar Bachs Eerste prelude in C groot, dat is haast al een hiphopnummer op zich.

4. Techno - Zelfs als je van techno houdt, kun je je hart ophalen bij sommige klassieke componisten. Luister maar naar Pachelbels Canon in D groot, dat qua snelheid en opgewektheid overeenkomsten heeft met techno. Ook op Eine Kleine Nachtmusik van Mozart kun je haast een rave bouwen.