Zo krijg je alles gedaan

Natuurlijk probeerde ik het eerst met al mijn autoriteit. Ik keek streng, ik verhief mijn stem, ik duldde gesputter noch tegenspraak, mijn wil was wet en het zou gaan zoals ik wenste. Echt, toen mijn kinderen in de fase kwamen dat ik ze enigszins diende op te voeden (dat heeft bij baby's geen enkele zin), dacht ik exact te weten hoe ik dat moest doen. En ging ik gigantisch op mijn bek.

'Doe je jas aan, het vriest!'

'Eet je spinazie op in plaats van ermee te vingerverven!'

'Stop met het determineren van je eigen stront!'

'HOU OP MET SCHREEUWEN! JA, IK WEET DAT IK ZELF OOK SCHREEUW, MAAR DAT IS ANDERS, JA!'

Mijn zoons keken naar me zoals Donald Trump een Mexicaanse bonte avond beziet: ietwat verdwaasd en met een flinke dosis minachting.

Mijn koters zijn nu eenmaal niet van de gedwee gehoorzamende soort, dus ik zag mezelf steeds vaker in de kamer staan. Handen in de zij. Rood gevlekt hoofd. Zweetrug. Schril stemgeluid. Het hielp allemaal niets.

Ik kreeg dat opvoeden pas voor elkaar tot ik een slim trucje leerde. Je moet kinderen niet zeggen wat ze moeten doen, je moet ze het gevoel geven dat ze een keuze hebben. Dus verordonneer ik mijn zoon tegenwoordig niet meer om een jas aan te trekken voor we naar buiten gaan. Ik vraag hem: 'Wil je je rode of je groene jack aan?' Vervolgens kiest hij er één. Het zal mij jeuken welke kleur het is, zolang hij maar niet met zijn smalle jongensschoudertjes bloot naar buiten rent.

Rodejas-groenejas-management, je krijgt er alles mee gedaan. Niet alleen bij het drillen van je hartenlapjes, ook in politiek en bedrijfsleven. Het mooiste voorbeeld hiervan is de ontwikkeling van de Erasmusbrug in Rotterdam. Tegenwoordig is dat een icoon van de stad, maar toen hij werd ontworpen, zo vertelde stedenbouwkundige Riek Bakker laatst in de Volkskrant, wilde niemand hem hebben: 'De politiek niet, de ambtenaren niet, de bewoners op Noord niet, op Zuid niet: Zuid kwam nooit op Noord, Noord negeerde Zuid. De havenbaronnen zagen de Nieuwe Maas als hun snelweg te water, een heiligdom waarvan alleen hun schepen gebruik mochten maken. Niemand wou!'

In eerste instantie probeerde Bakker alle partijen op de gewone manier te overtuigen. Ze maakte diashows, swingende presentaties op hippe muziek, maquettes. Het hielp niet. Bakker bleef sleuren en trekken, maar er was weinig beweging te krijgen in de 'spijkerpak dragende postzegelplanologen en politici die niet verder keken dan de volgende verkiezingen'. Maar toen bedacht ze een meesterzet. Ze ging niet meer met één brugontwerp de boer op, maar met twee. 'We hadden het ontwerp van Ben van Berkel, de brug die daadwerkelijk is gebouwd, en een ontwerp van Gemeentewerken. Dat tweede ontwerp vond ik frustrerend, maar het bleek goed van pas te komen. De vraag was op zeker moment niet meer óf er een brug moest komen, maar welke.'

Een typisch staaltje rodejas-groenejas-management. En zowaar, het werkte. Al twintig jaar staat de brug fier overeind, als een grote, witte, trotse zwaan, uiteraard in het ontwerp dat Bakker voor ogen had.

Ach, het leven kan zo simpel zijn. Net als met kinderen moet je op de werkvloer voor een paar eenvoudige basisvoorwaarden zorgen. Geef mensen goed te eten en te drinken, schenk ze af en toe een aai over hun bol, en strooi met de illusie van keuzevrijheid. Als mensen denken dat ze zelf iets te kiezen hebben, kun je ze een hele hoop kanten op manoeuvreren. Laat Donald Trump het maar niet horen.