Zo gebruik je storytelling om verandering te realiseren

Jouw rapport is een mooie verzameling van diagrammen, cijfers en argumentaties. Althans, dat denk je. Echt veel enthousiasme valt er niet te bespeuren bij je lezers. Bij je toehoorders tijdens de powerpointpresentatie van je rapport trouwens ook niet. Wel komen ze later nog terug op die ene hilarische anekdote over de voetbalwedstrijd waarbij je aanwezig was.

De reorganisatie waarvoor je verantwoordelijk bent, kun je heel goed uitleggen aan je personeel. Althans, dat denk je. Je legt uit dat jullie moeten bezuinigen, want de concurrentie neemt toe. Je vertelt dat het beter is voor klanten om afdelingen anders in te richten. Desondanks stuit je op weerstand.

Wat er hier misgaat? Het goede verhaal ontbreekt: er is geen verbinding tussen de verhalen uit de echte leefwereld en die uit de systeemwereld. En die verbinding is nodig om een verandering te bewerkstelligen, zegt Suzanne Tesselaar, die bij de Hogeschool Utrecht een cursus storytelling verzorgt en organisaties adviseert over narratieve interventies. ‘Dat goede verhaal is iets anders dan een stapel cijfers en drie argumenten op een rij zetten. Verhalen zijn besmettelijk en kunnen sociale epidemieën veroorzaken. Ze kunnen helen, maar ook doden. Een verhaal is dus een heel krachtig veranderinstrument.’

Tesselaar illustreert haar boodschap met een pilotproject van Artsen zonder Grenzen in Noordwest-Nigeria waar ze onlangs aan meewerkte. Ze hielp gezondheidsvoorlichters daar om hun eenzijdige preventieverhaal om te vormen tot een verhaal dat ze in gesprekken met dorpsbewoners delen. Dat werd een verhaal met het personage Abubakar, waarin de toehoorder zich kan herkennen. Het resultaat: meer mensen gaan nu in een eerder stadium naar het ziekenhuis als er een vermoeden bestaat van een bepaalde infectie.

‘Het verhaal hebben we gemaakt door eerst te gaan luisteren naar de verhalen van de dorpsoudsten, imams, vroedvrouwen en ouders die zo’n infectie bij hun kind meemaakten. Door te luisteren dus. Door te luisteren konden we de geleefde verhalen verbinden met de boodschap van Artsen zonder Grenzen.’

Veranderingen realiseren

Een goed verhaal maken begint dus met anders luisteren. Terug naar die reorganisatie. ‘Naast je formele boodschap heb je een verhaal nodig dat aansluit bij de wereld van jouw medewerkers’, tipt Tesselaar. ‘Waarom staan die elke ochtend op om naar hun werk te gaan? Bij die emoties moet je verhaal aansluiten als je wilt dat het aankomt. Dan ben je aan het verbinden. Als je dat mechanisme beheerst, als je je bewust bent van hoe een verhaal werkt, kun jij echte veranderingen realiseren.’

Wat een goed verhaal precies doet en hoe je een goed verhaal maakt, leer je bij trainingen storytelling. Op het opleidingenplatform van Intermediair vind je een overzicht van storytelling-opleidingen. De post-hbo-opleiding storytelling die Tesselaar bij de Hogeschool Utrecht verzorgt duurt acht avonden en kost 1.195 euro. De Versdenkers organiseren een eendaagse workshop storytelling voor 550 euro. Ook Fibel verzorgt een eendaagse workshop storytelling; deze kost 279 euro.

Meer stories over storytelling

Verder lezen over storytelling doe je bijvoorbeeld in het boek The Story Factor van Annette Simmons, een internationale goeroe op het gebied van storytelling. In haar boek zet ze uiteen welke zes verhalen iedereen moet kunnen vertellen – van wie je bent tot verhalen om mensen iets te leren.

Om een nog beter beeld te krijgen van de kracht van het verhaal tipt Tesselaar de Ted Talk van de Nigeriaanse schrijfster Ngozi Adichie.