Goed pensioen vinden we belangrijk, maar hoe regelen we dat?
Een erg opwindend onderwerp om over na te denken is het niet: het pensioen. Toch is het een van de belangrijkste secundaire arbeidsvoorwaarden. Want een laptop, telefoon of fiets van het werk is leuk, maar dat je op je oude dag óók nog kunt rondkomen, is toch nét iets belangrijker.
Dit artikel is eerder gepubliceerd op Intermediair (18 augustus 2021), is nog steeds relevant.
Naast veel freelancers zijn er maar liefst 856.000 Nederlanders in loondienst die via hun werkgever geen pensioen opbouwen, blijkt uit cijfers van het CBS. 40 procent van hen heeft een vast contract, de rest heeft een tijdelijke of flexibele aanstelling. Bij werknemers in creatieve sectoren en in de vertaling en consultancy is het aantal mensen geen oudedagvoorziening opbouwt via de werkgever het hoogst. Het zijn met name kleine bedrijven (met minder dan tien werknemers) die niets voor hun personeel hebben geregeld.
Mismatch
Daarmee is sprake van een mismatch tussen wat werkgevers aanbieden en wat werknemers verwachten. Uit het Nationaal Arbeidsvoorwaarden Onderzoek van Intermediair en APG, uitgevoerd onder bijna 7.000 mensen, blijkt dat we het pensioen een van de belangrijkste arbeidsvoorwaarden vinden. 92 procent verwacht dat zijn werkgever een pensioen heeft geregeld, bij 79 procent van de ondervraagden is dit ook daadwerkelijk het geval. Voor de meeste werknemers zijn het ontbreken van een pensioen en geen uitzicht op een vast contract de belangrijkste redenen om geen handtekening te zetten.
Opvallend is dat hoe belangrijk we het pensioen ook vinden, we maar weinig op de hoogte zijn van hoe het pensioen geregeld is. Dat er íéts is geregeld, weegt zwaarder dan de hoogte van het bedrag dat maandelijks wordt ingelegd. Een meerderheid weet niet wat het premiepercentage is, wat de pensioendatum is en of het om een variabel pensioen gaat of een dat min of meer vaststaat. ‘Herkenbaar’, zegt onafhankelijk financieel expert Paul van der Kwast. ‘Het pensioen interesseert de meeste mensen onder de 40 niets. Als mensen bij mij komen, willen ze vooral weten of hun pensioen wel of niet goed geregeld is. Als ik zeg: het is oké, dan vinden ze het wel weer mooi.’
&w=1200&q=75)
Liever meer salaris
Niet verrassend dus dat hoe verder de oude dag weg is, hoe minder we ermee bezig zijn. Jonge generaties vinden het opbouwen van een pensioen een stuk minder belangrijk dan generaties voor wie de pensioengerechtigde leeftijd dichterbij komt. Zo kiezen jongeren (18-30 jaar) eerder voor 15 procent meer salaris dan voor 40 procent meer pensioen, waar het bij de oudere respondenten (tussen de 56-65 jaar) precies andersom is.
Uit eerder onderzoek van kenniscentrum Netspar blijkt ook dat jongeren liever een individuele regeling afspreken. Maar of dat echt verstandig is, daarover heeft Van der Kwast zijn twijfels. ‘De meeste mensen die dat doen, hebben geen keus, maar het zelf doen heeft weinig voordelen’, legt hij uit. Zo is het vaak zo dat een werkgever twee derde inlegt en een werknemer een derde. ‘Als je het zelf doet, betaal je dus drie keer zoveel.’
Waar steeds meer werkgevers voor kiezen, is het verhogen van het salaris met de mededeling: regel het zelf maar, weet Van der Kwast. ‘Dat is op zich ook prima en redelijk vergelijkbaar met een traditioneel pensioen. Je werkgever legt op die manier indirect een deel in en jijzelf ook. Op die manier kom je er niet veel slechter uit dan met een traditioneel fonds; je kunt zelfs beter uitkomen. Nu is het zo dat pensioenfondsen vrij behoudend beleggen omdat ze het pensioen min of meer moeten garanderen. Als je het zelf doet en jong bent, kun je ervoor kiezen in het begin vrij veel risico te nemen en rond je 55ste behoudender te gaan beleggen.’
Vervroegd pensioen
Voordelen van een traditioneel pensioenfonds zijn daarentegen dat het flexibeler is. Zo kun je bijvoorbeeld met vervroegd pensioen en je krijgt levenslang geld. Van der Kwast: ‘Als je het zelf regelt, doe je het meestal voor een kortere duur; levenslang is namelijk erg prijzig. Je kunt dus te oud worden voor het pensioen dat je hebt geregeld. Daarnaast krijgen je partner en eventuele kinderen bij een traditioneel pensioenfonds een flinke uitkering als je overlijdt. Voor je partner is die levenslang en voor je kinderen meestal tot hun 21ste en soms tot hun 25ste.’
En die angst dat er uiteindelijk niets meer in de pensioenpot zit zodra je eenmaal de pensioengerechtigde leeftijd hebt? Onzin, zegt Van der Kwast. ‘Die aanname is gebaseerd op gebrek aan kennis. Pensioenfondsen zijn collectief geregeld. Je krijgt een stukje van wat er in de pot zit. Het is niet zo dat er wordt uitgekeerd en ze wel zien waar het schip strandt. Iedereen moet een gelijk deel van de pot krijgen. Daar zijn heel strenge regels voor opgesteld door De Nederlandsche Bank.’
Vergeet niet te onderhandelen over je secundaire arbeidsvoorwaarden
Iets meer dan de helft van de respondenten van het Nationaal Arbeidsvoorwaarden Onderzoek zegt tevreden te zijn over het arbeidsvoorwaardenpakket dat de werkgever aanbiedt. Naast een pensioen zijn reiskostenvergoeding en een vast contract de meest verwachte regelingen. Toch worden bij de onderhandelingen secundaire arbeidsvoorwaarden vaak vergeten, terwijl die wel het verschil kunnen maken.
Opleidingsbudget
Soms zit een hoger salaris er bijvoorbeeld niet in, maar is er wel een opleidingsbudget waarmee je je kunt blijven doorontwikkelen. Hierdoor blijf je niet alleen voor je huidige baas, maar ook voor toekomstige werkgevers relevant. Misschien heb je zelf al een opleiding op het oog, die je verder kan helpen bij je nieuwe functie? Brengt dit dan tijdens de onderhandelingen ter sprake.
Keuzebudget
Veel werkgevers bieden een keuzebudget dat je vrij kunt besteden. Met dat budget kun je bijvoorbeeld extra vakantiedagen kopen, extra pensioen sparen, een fiets of leaseauto aanschaffen of een dertiende maand ontvangen. Ook over de hoogte van dat persoonsgebonden budget kun je onderhandelen.
Flexibele werktijden
Heb je bijvoorbeeld een gezin en zijn flexibele werktijden voor jou belangrijk? Dan is dat een goed punt om over te onderhandelen. Dat zorgt niet voor harde euro’s op je bankrekening, maar wel voor een betere werk-privébalans. Nu minder relevant, maar doorgaans ook een goede: hoe zit het met thuiswerken? Mag dat, of wil de baas toch voornamelijk dat je fysiek op de werkvloer verschijnt?
Voorzieningen voor het thuiskantoor
Nu dat het duidelijk is dat veel mensen in elk geval deels thuis zullen blijven werken, is het ook goed te onderhandelen over de voorzieningen thuis. Een laptop is voor veel beroepen noodzakelijk, evenals een goede stoel en bureau. Maar ook een tweede scherm, printer en telefoon kunnen het werk een stuk aangenamer maken. Er zijn al bedrijven die een thuiswerktoeslag geven: zo ontvingen rijksambtenaren in 2020 eenmalig 363 euro netto. Een regeling overigens die tot veel verontwaardiging heeft geleid.
In onze podcast Work in Progress hebben we het eerder met Paul van der Kwast al gehad over pensioenen. Luister de podcast hieronder terug:
