Nieuwe wet dwingt bedrijven om achterstallig loon te betalen

Foto: Roemeense seizoensarbeider steekt asperges in Brabant. Foto ter illustratie. © Hollandse Hoogte / Paulien van de Loo

De Arbeidsinspectie vermoedt dat veel arbeidsmigranten die hier werken minder dan het wettelijk minimumloon krijgen, zo schrijft het AD. Achterstallig salaris opeisen is lastig: doorgaans kunnen werknemers fluiten naar hun geld, omdat het bedrijf bijvoorbeeld niet heeft bijgehouden hoeveel uren iemand heeft gewerkt.

Daardoor is niet meer te bewijzen of iemand te weinig betaald heeft gekregen. En zonder bewijs is nabetaling nu onmogelijk.

Maar dat gaat veranderen. Een bedrijf moet straks bewijzen dat iemand voldoende loon heeft ontvangen. Kan een bedrijf dat niet, dan moet achterstallig loon alsnog worden uitbetaald. In het uiterste geval kan dat bedrag oplopen tot zo’n 14.000 euro (zes maanden werk, 36 uur per week tegen een vergoeding van het minimumloon). Het wettelijk minimumloon ligt op zo’n 15 euro per uur.

Gesjoemel met administratie

Bedrijven zijn nu al verplicht een goede administratie bij te houden. Wie die niet heeft, riskeert een boete. De Arbeidsinspectie deelt daar een paar honderd keer per jaar een boete voor uit. Maar kwaadwillende werkgevers nemen die boete soms voor lief: er zijn nu immers geen juridische mogelijkheden om werknemers hun achterstallige loon uit te betalen.

Exacte cijfers ontbreken, maar de Arbeidsinspectie vermoedt dat vele duizenden arbeidsmigranten het slachtoffer zijn van gesjoemel met de administratie. Het kwijtmaken of niet goed bijhouden ervan is een methode om straffeloos te weinig uren uit te betalen aan een arbeidsmigrant.

„Deze wet gaat werknemers beter beschermen tegen werkgevers die hun personeel onderbetalen”, zegt minister Hans Vijlbrief (Sociale Zaken en Werkgelegenheid).

Laagbetaald werk

De wet tegen onderbetaling past in een trits aan maatregelen om uitbuiting van arbeidsmigranten tegen te gaan. Volgens een ruwe schatting wonen er zo’n 700.000 arbeidsmigranten in Nederland. Daarnaast zijn er ook nog zo’n 140.000 meegereisde gezinsleden. De overheid heeft geen goed overzicht. Het gaat zowel om mensen van binnen als van buiten de EU en om mensen die hier kort of permanent verblijven.

Het merendeel van de arbeidsmigranten is hier tijdelijk om laagbetaald werk te doen, bijvoorbeeld in de tuinbouw, de transportsector en de vleesverwerkende industrie. De vakbeweging waarschuwt al jaren voor uitbuiting van deze groep.

De wet waar het kabinet nu mee komt, is een van de adviezen die de commissie-Roemer zes jaar geleden uitbracht om arbeidsmigranten beter te beschermen. Eerder besloot het vorige kabinet dat arbeidsmigranten meer huurbescherming krijgen. Die regels moeten nog wel ingaan.

Uitzendverbod

Nu mag een bedrijf hen nog onbeperkt huisvesten in zogeheten short stay-locaties, vaak gemeubileerde woningen. De huurrechten zijn beperkt: prijzen zijn soms exorbitant hoog voor wat er wordt geboden (vaak moeten mensen een kamer delen) en arbeidsmigranten kunnen er elk moment worden uitgezet.

Straks mag short stay nog maximaal dertig dagen duren, waarna een bedrijf moet zorgen voor normale huisvesting. Gemeenten kunnen zo beter toezicht houden.

Ook gaan vanaf volgend jaar strengere regels gelden voor uitzendbureaus die buitenlands personeel hierheen halen. Nu zijn dat er zo’n 20.000. Daar zitten de nodige bedrijfjes tussen die het niet zo nauw nemen met het wettelijk minimumloon en fatsoenlijke huisvesting. Ook waarschuwde de Adviesraad Migratie voor constructies waarbij personeel van buiten de EU goedkoop wordt ingehuurd zonder werkvergunning.

Tot slot neemt het kabinet binnenkort een besluit over een uitzendverbod in sommige sectoren waar veel misstanden zijn met arbeidsmigranten. De vorige minister van Sociale Zaken Eddy van Hijum wees naar de vlees-, schoonmaak-, transport- en teeltsector.