Egbert Jan (72) voert strijd tegen onrecht van uitzendbureaus: ‘Mensen moeten kiezen tussen lunch of zwemles’

Eigenlijk is Van Bel gepensioneerd. Maar stilzitten kan de inwoner van Uddel niet, volgens De Stentor. Vooral omdat hij vindt dat honderdduizenden mensen, alleen al in Nederland, onrecht is aangedaan.

Volgens hem worden uitzendkrachten al jaren structureel onderbetaald ten opzichte van vaste werknemers. Met Stichting Eerlijk Werk bereidt hij een grote claim voor tegen de grootste uitzendbureaus. Zeker twintigduizend mensen hebben zich bij hem gemeld.

„Ik had ook nee kunnen zeggen en lekker de hele dag met de hond kunnen gaan lopen, maar dat is niet mijn aard. Ik zou mezelf geen knip voor de neus waard vinden als ik niet dit op z’n minst aanhangig zou maken.”

U bent van oorsprong ondernemer. Hoe komt u terecht in een strijd tegen de uitzendbranche?

„Samen met een bevriend groepje ondernemers zat ik te praten over de flexibele schil in Nederland. De groep uitzendkrachten en gedetacheerden is hier veel groter dan in andere Europese landen.”

„De flexibele schil neemt perverse vormen aan: voor uitleners is het een verdienmodel, voor werkgevers een besparingsmodel. Gekke Gerritje met zijn gezin is daar de dupe van.”

Wanneer begon u te denken dat er echt iets mis was?

„In 2023 kregen we een rapport van De Nederlandsche Bank in handen. Dat onderzoek liet zien dat er grote verschillen zijn in inkomens. Uitzendkrachten worden structureel onderbetaald.”

„Mensen die via een uitzendbureau werken, verdienen vaak veel minder dan collega’s die hetzelfde werk doen. Soms 10, 15 of 20 procent minder. En hun pensioen kan wel 80 procent lager zijn. Dus ook hun toekomstige inkomen is veel slechter.”

„Toen dachten we: als je in Nederland vijf- tot zevenhonderdduizend gezinnen hebt die niet kunnen rondkomen, dan heb je als overheid iets verkeerd gedaan.”

Hoe ontdekte u dat?

„We hebben zelf cao’s naast elkaar gelegd met een forensisch accountant en een cao-specialist. Toen zagen we dat die verschillen inderdaad groot zijn.”

„We werden daarbij gesteund door rechterlijke uitspraken van de Hoge Raad, in Spanje en Duitsland, waarin duidelijk wordt gesteld: gelijk werk moet gelijkwaardig beloond worden. En de Europese Unie zei ook: dit kan zo niet langer.”

Wilde u direct in actie komen?

„Eerst hebben we geprobeerd het gesprek aan te gaan. In de top 20 van de uitzendwereld wilde een enkeling in gesprek, maar het merendeel niet. De meeste uitzendbureaus vonden het niet zinvol.”

„Sterker nog: we kregen soms te horen: als je hier iets mee gaat doen, gaan we rechtszaken tegen jou en je medestanders beginnen. Toen hebben we gezegd: als zij de loopgraven induiken, zoeken wij ze op.”

Daarom nu een massaclaim?

„Dit is niet wat we wilden. Maar als niemand wil praten, pakken we dit wapen. Er komt een massaclaim en we gaan mogelijk naar de rechter. Dat kan een kwestie van weken zijn.”

Hoe ver is dat proces nu?

„We hebben een meldpunt geopend en zitten inmiddels rond de 20.000 aanmeldingen. Daar zitten ook buitenlandse werknemers bij, heel veel uit Polen. Die helpen we ook. Als je in Polen zit en je bent een bollenpeller, weet je echt niet de weg in Nederland om geld op te halen.”

Wat voor verhalen hoort u?

„Wij krijgen duizenden mails. Mensen schrijven dat ze al jaren onderbetaald worden. Of dat hun collega’s een winstuitkering krijgen en zij niet. Ik krijg ook berichten van mensen die zeggen: ik zit bij de voedselbank. Of dat ze moeten kiezen of ze hun kinderen een lunch meegeven naar school of naar zwemles sturen.”

Hoe groot kan de claim worden?

„In Nederland werken jaarlijks zo’n 900.000 tot 1,1 miljoen mensen als uitzendkracht. Als die gemiddeld bijvoorbeeld 10 euro per dag te weinig krijgen en 200 dagen per jaar werken, ga je al snel in miljarden denken.”

Wat belooft u mensen die zich aanmelden?

„Wat we zeggen, is dat de kans groot is dat mensen geld krijgen als ze aan bepaalde voorwaarden voldoen. We verzamelen nu alle gegevens en analyseren die, zodat we groepen kunnen definiëren en kunnen zien óf en zo ja hóe ze benadeeld zijn.”

Heeft u het werk onderschat?

„Het kost wel meer tijd, ja. Ik had niet echt een inschatting gemaakt, maar je bijt je er in vast. Als je tegengas krijgt, dan is mijn aard dat ik door wil. Ik dacht dat we eerder om tafel zouden gaan met de sector en dat we eerder fatsoenlijke gesprekken zouden kunnen voeren.”

Hoe gaat dit eindigen?

„Als de uitzendbranche de gesprekken blijft afhouden, is een massaclaim aanstaande. En die gaan we winnen. Nogmaals: liever doen we het niet. Maar uiteindelijk gaat het erom dat honderdduizenden mensen gecompenseerd worden.”

„Maar eerlijk werk gaat verder dan zo’n compensatie. We kijken ook naar gelijke beloning voor vrouwen en inclusiviteit op de werkvloer. Voor mij is dat normaal. De grote uitzendbureaus weten dat ook drommels goed, maar ze hebben ook een verdienmodel.”