Aflossen op je hypotheek pakt vaak averechts uit

De Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) roept sinds kort in een campagne huizenbezitters op om goed na te denken over hun aflossingsvrije hypotheek. De actie is bedoeld om te voorkomen dat leners aan het einde van de looptijd in de problemen komen. Een nobel streven, maar helaas meldt de NVB niet dat aflossen voor veel mensen juist averechts uitpakt.

De gedachte achter de campagne is logisch: wie een aflossingsvrije hypotheek heeft, kan in de problemen komen als de looptijd van de hypotheek is verstreken. Dan zou in principe een nieuwe lening moeten worden afgesloten. Omdat de eisen tegenwoordig veel strenger zijn dan pak ’m beet tien jaar geleden, zal niet iedereen in aanmerking komen voor een nieuwe hypotheek voor het oorspronkelijke bedrag. Om te voorkomen dat je je huis dan moet verkopen, kun je dan maar beter aflossen.

Afgezien van het feit dat banken in de praktijk niet snel zullen overgaan tot gedwongen verkoop, is het voor veel mensen helemaal niet rationeel om af te lossen. Stel dat je een huis hebt met een marktwaarde van 4 ton en een hypotheek van 3 ton, waarover je 3 procent rente betaalt. Wat gebeurt er dan als je bijvoorbeeld 10 procent van de lening – bijna altijd kan dat boetevrij – boetevrij aflost? Je betaalt dan 30.000 euro aan de bank. Je spaargeld slinkt dan met 30.000 euro. Als je een inkomen hebt van 60.000 euro, bespaar je daarmee netto ongeveer 530 euro per jaar. Dat betekent dat je na bijna 60 (ja, zestig) jaar je investering hebt terugverdiend. Gefeliciteerd!

Dat schiet natuurlijk niet op. Ernstiger is dat door af te lossen de indruk wordt gewekt dat dit fijn is voor huizenbezitters, omdat zij dan lagere maandlasten hebben. Natuurlijk dalen je maandlasten als je hebt afgelost, maar het gaat ten koste van je buffer. Die 30.000 euro die je gebruikt om af te lossen, kun je ook gebruiken om een periode van financiële tegenslag te overbruggen. Met alleen maar iets lagere maandlasten – je bespaart dan 1,50 euro per dag aan hypotheeklasten – kun je geen boodschappen doen. Met een flinke extra buffer kun je het wel een tijdje uitzingen als de inkomsten tijdelijk minder zijn – of de uitgaven hoger.

Spijt

Dat alles betekent niet dat er geen goede redenen kunnen zijn om op je hypotheek af te lossen. Als je een hypotheek met een hoge rente hebt, of als je veel spaargeld hebt maar niet wilt beleggen, kan aflossen verstandig zijn. Ook als je echt blij wordt van een lagere hypotheek, al gaat dat ten koste van je buffers: doe het dan vooral. Uiteindelijk gaat het bij het optimaliseren van je financiën niet alleen om wat objectief bekeken het meest voordelig is, maar ook wat in jouw subjectieve beleving optimaal is.

Maar ga je extra aflossen, denk er dan heel goed over na. De NVB gebruikt zogenaamd rationele argumenten om mensen te laten handelen uit pure emotie. Schuld is slecht, aflossen is goed. Zonder de sommetjes te maken.

Maar ik heb al te veel, meestal wat oudere klanten die er spijt van hebben dat ze hun hypotheek volledig hebben afgelost. Mensen die moeten rondkomen van een klein pensioen en van wie het vermogen in stenen zit. Je kunt spaargeld wel gebruiken om je hypotheek af te lossen, maar de omgekeerde weg – later weer geld lenen om van te leven – is voor de meesten niet weggelegd.