Anita was slachtoffer zwangerschapsdiscriminatie en won rechtszaak
Toen ze zwanger was, werd Anita* door haar werkgever aan de kant gezet. In hoger beroep kreeg ze gelijk. ‘Ik was woedend en wilde voor mezelf opkomen. Het zou goed zijn als vrouwen dat vaker doen.’
Dit artikel verscheen al eerder op Intermediair
Het is moeilijk om juridisch verweer te voeren als je zwanger bent of net een baby hebt, beaamt Anita: ‘Je zit met alle emoties van de zwangerschap en daar komt de grote stress van zo’n zaak overheen.’
Toch was ze zo boos dat ze naar de rechter stapte nadat ze aan de kant was gezet door Antes (onderdeel van zorggroep Parnassus). In 2019 kreeg ze geen gelijk van de rechtbank Rotterdam. Ze ging met advocaat Ilja van Driel in hoger beroep en moest daar aanhoren hoe een chef en collega’s allerlei negatieve dingen over haar werkuitvoering te berde brachten.
Maar eind augustus dit jaar vonniste het hof dat Antes niet heeft kunnen bewijzen dat zwangerschap géén rol speelde. Gevolg: Anita kreeg een vergoeding van 40.000 euro, na een eis van 100.000 euro. ‘Ik hield uiteindelijk minder dan de helft van het bedrag over, omdat ook m’n uitkering is stopgezet, maar ik ben heel voldaan met de uitspraak, want Antes heeft een loopje met me genomen.’
Paar dagen voor de bevalling
Nadat ze had verloren bij de rechtbank, was het besluit om in hoger beroep te gaan moeilijk, al kreeg ze ook daar bijstand van een pro-Deoadvocaat. ‘Ik zat een paar dagen voor de bevalling. Maar ik ben blij dat ik het heb gedaan, want het hof nam de bewijsstukken wel serieus en heeft ook de zware getuigenissen tegen mij van Antes-medewerkers gelukkig op juiste waarde geschat.’
We vragen Koen Burgerhout, strategisch adviseur van Parnassia Groep, om een reactie. De werkgever blijft erbij dat de beslissing om Anita’s contract niet te verlengen geen verband hield met haar zwangerschap. ‘In 2019 is dit door de rechter ook vastgesteld. We betreuren dat we in het hierop volgende hoger beroep er niet in geslaagd zijn om verder tegenbewijs te leveren. We respecteren de uitspraak van het hoger beroep en zullen intern onderzoeken hoe we processen kunnen verbeteren.’
Verboden
Hoe zit het ook alweer precies met zwangerschapsdiscriminatie? Dat is verboden. Soms denken vrouwen dat de werkgever het recht heeft een tijdelijk contract niet te verlengen omdat ze niet beschikbaar zijn, of ze gaan ervan uit dat de arbeidsrelatie in de proeftijd mag worden beëindigd omdat ze zwanger zijn. Maar dat mag niet.
Werkgevers mogen niets aan de arbeidsomstandigheden ten nadele van de werkneemster veranderen omdat ze zwanger zijn, tenzij het gaat om aanpassingen die in overleg worden doorgevoerd. Bovendien ligt in discriminatiezaken, waaronder dus ook zwangerschapsdiscriminatie, de bewijslast bij de werkgever. De werkgever moet bij een vermoeden van discriminatie bewijzen dat zwangerschap geen enkele rol speelde bij een nadelig besluit.
Hoe vaak zwangerschapsdiscriminatie voorkomt, is lastig te zeggen, omdat het zelden een expliciete reden is voor ontslag. Ook hebben vrouwen het vaak zelf niet door. Het College voor de Rechten van de Mens in Utrecht deed eind 2020 uitgebreid onderzoek naar zwangerschapsdiscriminatie. Daaruit bleek dat 43 procent van de werkende vrouwen die tussen 2016 en 2019 een kind kregen, vermoedelijk ‘een of meerdere situaties had meegemaakt op de arbeidsmarkt die duiden op zwangerschapsdiscriminatie’.
Geen commentaar
We benaderen via Facebook een aantal vrouwen met ervaringen met zwangerschapsdiscriminatie, maar ze willen er niets over kwijt. Ook werkgevers leveren liever geen commentaar. Het is geen geliefd onderwerp om mee bekend te worden.
Het College voor de Rechten van de Mens publiceert interessante gevallen, zoals van de marketingmanager die van haar meerdere een sneer kreeg over haar net aangekondigde zwangerschap en vervolgens werd ontslagen toen ze de opmerking aankaartte. Dat had niets met zwangerschap te maken, zei werkgever Pipelife Nederland. Daar oordeelde het college anders over: ze had goede boordelingen, kreeg een vast contract en ineens was het hommeles. De werkgever kon niet bewijzen dat zwangerschap geen rol speelde. Op zich heeft zo’n uitspraak geen implicaties, maar het college vraagt de werkgever wel hoe die de uitspraak gaat opvolgen.
Grensgevallen zijn boeiend: zo werd Atos Nederland niet veroordeeld omdat het een werknemer ontraadde om een cursus te volgen juist voor het zwangerschapsverlof inging. De werkgever, zei het college, had weliswaar onderscheid gemaakt op grond van geslacht en zwangerschap, maar als reden aangevoerd: je kunt de opleiding wel volgen, maar liever na het verlof, anders kun je de opgedane kennis niet direct toepassen. Ze volgde de opleiding wel vóór het verlof, dus was er geen harde discriminatie.
*Vanwege privacy is een andere naam gebruikt.
Vermoeden van zwangerschapsdiscriminatie?
WomanInc en 24Baby hebben een Gespreksstarter voor vrouwen die hun zwangerschap willen aankaarten bij de werkgever, met een aanzet voor werkafspraken op grond van rechten, wensen en mogelijkheden.
Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft een flyer zwangerschapsdiscriminatie ontwikkeld, wel beperkt. De FNV-app Werk & Zwangerschap biedt goede informatie.
Het College voor de Rechten van de Mens biedt richtlijnen voor werkgevers om zwangerschapsdiscriminatie te voorkomen, en gaat daarmee de boer op.
Eerlijke salarissen
Deze periode besteden we op Intermediair extra aandacht aan salarissen, de loonkloof en zwangerschapsdiscriminatie. Meer artikelen over dit onderwerp lees je hier.
