Houssin Bezzai: ‘Kwaliteit moet altijd leidend zijn, niet welke kleur iemand heeft’

Houssin Bezzai (41), zoon van een Marokkaanse gastarbeider, werd geboren in Marokko maar groeide op in Nederland. Na het beëindigen van zijn voetballoopbaan zette hij zich jarenlang in voor kansarme groepen in de samenleving. In 2019 werd hij door de KNVB ingehuurd als trainer diversiteit en inclusie. Inmiddels is hij daar programmamanager racisme en discriminatie, een functie die de KNVB in reactie op het racistische incident van november 2019 bij de wedstrijd Excelsior-FC Den Bosch in het leven heeft geroepen. De baan lijkt Bezzai op het lijf geschreven.

Wat wilde je als kind worden?

‘Ik had twee dingen in mijn hoofd: advocaat en profvoetballer. Hoewel ik goed kon leren, was zo’n rechtenstudie naast mijn voetbalcarrière niet te doen. Gelukkig is mijn droom om profvoetballer te worden wel uitgekomen. Daarnaast heb ik een mbo- en hbo-diploma secretarieel management en organisatie behaald, waardoor ik na mijn voetbalcarrière allerlei mooie, zinvolle maatschappelijke projecten heb kunnen doen. Dat houd ik nu altijd jongens voor die alleen maar met voetbal bezig zijn: zorg dat je een plan B hebt.’

Je bent vroeger als voetballer zelf vaak het doelwit geweest van racisme en discriminatie. Hoe reageerde je toen? En hoe kijk je daar nu op terug?

‘Ik heb ooit, toen ik een jaar of twaalf was, tijdens een wedstrijd allerlei rotopmerkingen naar mijn hoofd geslingerd gekregen. Hoe ik daar destijds mee omging? Door diegene een flinke trap te verkopen. Dat ik daar vervolgens voor geschorst werd, heb ik destijds als onrechtvaardig ervaren. Achteraf besef ik dat dit niet de beste handelwijze was, maar op dat moment had ik geen ander middel om me tegen zulk racistisch gedrag te verweren.’

Wat probeer je nu je eigen kinderen mee te geven?

‘Mijn oudste zoon is 12 en speelt bij de jeugdopleiding van ADO Den Haag. Een keer vertelde hij me na afloop van een wedstrijd in de auto dat hij door een tegenstander voor k...-Marokkaan was uitgemaakt. Ik vroeg hem: wat vind je dat je in zo’n geval moet doen? Hij gaf als antwoord: die jongen een trap geven. Precies wat ik vroeger zou hebben gedaan. Mét het verschil dat ik met mijn zoon hier nu een gesprek over kan hebben. Die mogelijkheid had ik destijds niet. Mijn vader was er nooit, omdat hij zeven dagen van huis was voor zijn werk in de fabriek.’

‘Ik zie het als mijn taak om mijn kinderen waarden en normen bij te brengen. Dat zie ik ook als iets wat wij met zijn allen moeten doen. Maar we moeten die kinderen daarnaast ook vertellen dat racistische en discriminerende opmerkingen op het veld, maar ook daarbuiten, simpelweg niet kunnen. Dat zie ik als een belangrijke opvoedtaak.’

De beelden van het racistische voorval rondom Ahmed Mendes Moreira, maar ook de reacties daarop, zoals het statement van het Nederlands elftal en het kippenvelmoment van Georginio Wijnaldum en Frenkie de Jong, gingen de hele wereld rond. Wat dacht je toen je die zag?

‘Wat betreft de reactie van Ahmed Mendes Moreira: ik kan me zijn emoties levendig voorstellen. Zoals gezegd heb ik vroeger zelf te maken gehad met discriminatie, al was dat misschien van een andere orde dan de opmerkingen die zwarte spelers zoals hij naar hun hoofd geslingerd krijgen. Ik denk dat ik er misschien ook anders mee omging. Ik weigerde me in de rol van slachtoffer te laten duwen. Het raakte me misschien wat minder. Ik dacht altijd: ik zal ze eens laten zien wat ik waard ben door nóg beter te gaan voetballen.’

‘In die zin ben ik een product van mijn opvoeding: mijn vader vond dat je je moest bewijzen door heel hard te werken. Aan de andere kant ben ik in Nederland opgegroeid en heb ik meegekregen dat je voor jezelf moet opkomen. Ik zie het belang van praten steeds meer in. Niet alleen om er bewuster van te worden hoe het is om ‘anders’ te zijn, maar ook om het erover te hebben hoe we met elkaar willen omgaan op het veld. Rivaliteit in voetbal is één ding, maar het mag niet ten koste van alles gaan.’

De KNVB staat bekend als een wit mannenbolwerk. Wat voeg jij daar als niet-witte ex-voetballer aan toe?

‘Uiteraard neem ik mijn ervaringen mee. Niet alleen als profvoetballer, maar ook als ervaringsdeskundige. Maar vergis je niet: het is ook dankzij die witte mannen binnen de KNVB dat ik ben aangesteld. Zij geven mij de gelegenheid om een plan van aanpak uit te werken. Wij streven hetzelfde doel na: zorgen dat racisme en discriminatie in het voetbal worden aangepakt. Binnen het betaalde voetbal, maar ook binnen de amateursport. Dat doen wij in het kader van de campagne ‘Aanvalsplan tegen racisme’. Dat zoiets niet van de ene dag op de andere kan worden opgelost, is logisch.’

Er waren bij de aanstelling van Frank de Boer als nieuwe bondscoach ook kritische geluiden te horen. De KNVB zou zich te weinig hebben ingespannen om niet-witte kandidaten voor te dragen. Hebben wij – als het aan jou ligt – binnen een paar jaar een bondscoach met een kleur? Of een vrouw?

‘Kwaliteit moet altijd leidend zijn. Man, vrouw, wit of met een kleur: het gaat er uiteindelijk om dat de beste kandidaat op de juiste plek terechtkomt. Dat geldt inderdaad ook voor de bestuurlijke functies binnen de KNVB. Wij moedigen iedereen van harte aan om bij de KNVB te solliciteren.’