Doorbetaling bij ziekte: hoe zit het precies?

Met de regelmaat van de klok hoor je verhalen over zzp'ers die in de financiële problemen raken wanneer ze ziek zijn. Als werknemer ben je een stuk beter beschermd. Maar hoe zit het exact met doorbetaling bij ziekte? En zijn er ook omstandigheden waaronder je werkgever je salaris niet door hoeft te betalen?

Hoe lang krijg je doorbetaald bij ziekte?

'Over loondoorbetaling tijdens ziekte zijn boeken volgeschreven', zegt arbeidsjurist Ruben Moonen van Pellicaan Advocaten. 'Het is al met al complex, en je doet er goed aan om goed op te letten of het wel goed gaat. Om te beginnen, is in Nederland wettelijk bepaald dat de werkgever 104 weken lang een deel van het loon doorbetaalt tijdens arbeidsongeschiktheid om te werken wegens ziekte of gebrek. Er is geen land ter wereld waar deze periode zo lang is. De hoogte is in principe 70 procent van het laatste loon, maar maximaal verplicht is 70 procent van het maximum dagloon. Soms worden één of twee wachtdagen overeengekomen. Dat zijn dagen waarop de werknemer per ziekmelding nog geen loon ontvangt. Dat laatste komt echter weinig voor.'

Dus je werkgever hoeft je niet je hele salaris uit te betalen?

Moonen: 'In werkelijkheid wordt een groot deel van Nederland beheerst door collectieve arbeidsovereenkomsten. Daarin staat meestal dat het eerste jaar 100 procent wordt doorbetaald en het tweede jaar 70 procent. Maar dat kan ook anders zijn. De cao gaat, als deze van toepassing is,  voor op de arbeidsovereenkomst.'

Wat als je werkgever vindt dat je best kunt werken?

Moonen: 'De werkgever en werknemer moeten wel beiden werken aan re-integratie. Als de werknemer niet meewerkt, zal de werkgever maatregelen moeten nemen. Er zijn daar twee situaties te onderscheiden: als door het optreden van de werknemer niet kan worden vastgesteld of en in welke mate hij arbeidsongeschikt is, dan mag het loon worden opgeschort, totdat het wel kan worden vastgesteld. Dat kan ook wanneer de werknemer niet meewerkt aan zijn herstel of bij voorbeeld passend werk weigert. In al deze gevallen geldt dat de werkgever zorgvuldig moet zijn, en het helder moet aangeven als er een sanctie nadert.'

Wat als je tijdens een herstelperiode noodgedwongen andere werkzaamheden verricht?

Moonen: 'Veelal wordt dan voor die uren dat wordt gewerkt toch het volle loon betaald over die uren. Er zijn echter ook werkgevers die de betreffende uren lager belonen als deze nog niet tegen echte loonwaarde zijn.'

Waar moet je als werknemer op letten?

Moonen: 'Communiceer goed over de werkafspraken. Wanneer je van anderen iets extra's vraagt, benoem dat dan. Zo creëer je meer begrip bij je collega's. Uiteindelijk is het bij conflicten natuurlijk wel zo, dat deze wettelijke regelingen niet voor niets bestaan: ze zijn er ter bescherming van de werknemer in moeilijke omstandigheden. En zo wordt het uiteindelijk vaak ook door rechters uitgelegd. Dus lees de afspraken in arbeidsovereenkomst en cao goed, overleg met leidinggevende en collega's en probeer daarin een goede weg te vinden.'

En hoe zit het als je je ziek meldt vanwege een arbeidsconflict?

'Een veel voorkomend conflictpunt is situatieve arbeidsongeschiktheid: de werknemer is niet in staat is om te werken, terwijl er geen sprake is van medische beperkingen. Dit komt vaak voor als er een conflict tussen werkgever en werknemer bestaat', zegt arbeidsrechtadvocaat Liesbeth van Duyneveldt-Franken van Luijkx & Van Duyneveldt Advocaten. 'De werknemer meldt zich ziek, maar heeft geen medische beperkingen. Dan kan het zo zijn dat hij of zij toch recht op loon heeft, maar dit hangt dan af van de omstandigheden. In dit geval moet de werknemer zelf aannemelijk maken dat de situatieve arbeidsongeschiktheid is ontstaan door een oorzaak die in redelijkheid voor rekening van de werkgever komt. Een bekend voorbeeld in de rechtspraak is die van een werknemer die valselijk wordt beschuldigd van diefstal en zich daarom ziek meldt.'

Verandert er nog iets in het nieuwe jaar?

Van Duyneveldt-Franken: 'De wet zal als onderdeel van de invoering van de Wet werk en zekerheid per 1 april 2016 wijzigen op dit gebied. De werknemer behoudt dan zijn recht op loon als  hij niet werkt, tenzij dit in redelijkheid voor rekening van de werknemer behoort te komen. De bewijslast komt vanaf dan dus bij de werkgever te liggen.'