Drie stappen om Wehkamp te redden, begin en eindig met klantbeleving

 Retailicoon Wehkamp heeft zijn koers drastisch gewijzigd. Winst moet nu boven groei gaan. Volgens het FD dreigt Wehkamp vermalen te worden tussen Zalando, H&amp;M en het aanstormende Amazon. Een typisch geval van ‘ red Ocean strategy ’ dus. De term ‘ red Ocean ’ verwijst naar het figuurlijke bloed dat vloeit in een markt waarin de aanbieders elkaar de tent uit vechten en de marges flinterdun zijn. Volgens de bedenkers van deze term, W. Chan Kim en Renée Mauborgne, bestaat er gelukkig ook een ‘ blue Ocean ’ (leggen ze uit in hun boek Blue Ocean Shift ). Dat is een markt waarin je juist geen concurrentie hebt. Dat bereik je door ‘gewoon’ zelf een nieuwe markt te creëren. Volgens de twee bedenkers van deze strategie doe je dat door het vernieuwen van je dienstverlening en door kostenreductie op zaken die voor de klant geen of beperkte waarde hebben. Deze twee elementen samen zorgen dan voor value innovation en de blauwe oceaan. Klantbeleving als game changer Er bestaat echter nog een derde manier, betoogt Jeroen Schenk van Performance Solutions in Hoofddorp. Dat is het creëren van consistentie in je klantbeleving . Vaak beleeft een klant een welkom niet als een echt welkom. Het is een proces, een ritueel. Klantbeleving is vaak een toevallig resultaat bij een afdeling of een bedrijf, zeg maar bijvangst. Schenk adviseert om de gewenste klantbeleving als basis voor de strategie te nemen, vervolgens de mensen te selecteren die deze beleving op een consistente manier met flair, humor en passie kunnen neerzetten en dan op zoek te gaan naar de managers die deze ‘ casting van een unieke klantervaring ’ kunnen faciliteren. Pas dan komt het product zelf aan de beurt. Dat onderscheidt zich bij Wehkamp nu in vrijwel niets van dat van andere aanbieders. Een oude wijsheid van verkopers luidt: Als de klant de toegevoegde waarde niet ziet dan kiest de klant voor de laagste prijs. Zo ontstaan dan vechtmarkten waarin vrijwel identieke aanbieders elkaar op prijs kapot concurreren. De eerste stap is het beantwoorden van de vraag: Why should the customer care? Geen klanten straffen Een van de belangrijkste maatregelen van Wehkamp (met als doel veranderde klantbeleving) was het stoppen met gratis retouren ophalen bij klanten thuis. Dit is een logische kostenbesparing. Het kan zo maar zijn dat 40 procent van de totale magazijnvoorraad bij de klanten thuis rondslingert en deze zwevende voorraad is puur geld dat niets opbrengt. Bovendien doet het gerucht de ronde dat de meeste retouren vernietigd (moeten?) worden. Logisch, maar deze maatregel maakt het shoppen bij Wehkamp nog onaantrekkelijker. Het management kan zich beter afvragen waarom klanten überhaupt zoveel bestellen. Wat zouden we kunnen bedenken om ervoor te zorgen dat klanten minder terugsturen? Kom op Wehkamp: creëer je eigen blue Ocean Stel: je neemt als Wehkamp de door Jeroen Schenk beschreven unieke klantervaring als uitgangspunt. Daarbij ervaart de klant dat het bij een bedrijf niet om een vast script of draaiboek gaat, maar om verrassen, improviseren en mensen blij maken. Gevolg: dan kun je ook kiezen voor een uniek (deel)assortiment. Als Wehkamp ervoor kiest om net als Bol.com ook andere aanbieders op haar website toe te laten, dan kunnen kleine ateliers met hun unieke designs kleding aanbieden die nergens anders te koop is. Maak een deal met een modeacademie in Amsterdam, Zuid-Amerika of in Singapore en creëer een nieuwe modetrend voor juist die mensen die op zoek zijn naar aparte en unieke mode die nergens anders verkrijgbaar is. Bied kleding aan met een verhaal. Een kenmerk van ‘ red Ocean-bedrijven ’ is dat managers vrij inwisselbaar zijn. Ze moeten de toko winstgevend maken door keihard te snoeien in allerlei uitgaven. Daardoor raakt het personeel nog minder gemotiveerd om überhaupt een klantbeleving te creëren. Zodra de manager klaar is, gaat hij weer weg. Wehkamp heeft een manager nodig die bezieling brengt en het personeel in contact brengt met het ‘waarom’ van kleding verkopen. Pas dan ontstaat er betrokkenheid binnen het bedrijf en deze betrokkenheid is de basis van alle concurrentievoordelen. 

Waarom luchtverkeersleiders de mooiste baan ter wereld hebben

 Tamar, luchtverkeersleider Area Control: ‘Soms is het alle hens aan dek’ Het leven kan soms raar lopen. Tamar groeide op in de Bijlmer en werd in 1992 geconfronteerd met een vliegtuigramp in haar ‘achtertuin’. Haar ouders vonden het voor de verwerking verstandig om de nasleep van dichtbij mee te maken. ‘Daardoor kreeg ik op jonge leeftijd al een indruk van luchtverkeersleiding. Eerlijk is eerlijk, hoewel ik nu 100 procent toegewijd ben aan radarwerk, was de verkeerstoren de magneet die mij als kind deze kant op trok.’ Na haar studie econometrie liep Tamar stage bij een bank, maar dat maakte haar ronduit ongelukkig. ‘Dagelijks telde ik de uren af.’ Tot zij een banner zag van LVNL. Ze klikte er gelijk op. ‘Als luchtverkeersleider vond ik eindelijk een baan waarin ik uitgedaagd blijf, maar ook altijd bezig ben met de praktijk. Na een aantal jaren kon ik bovendien mijn passie voor onderwijs weer ruimte geven door nieuwe trainees op te leiden.’ Zo hebben alle luchtverkeersleiders hun eigen verhaal en achtergrond. Wat hen verbindt is servicegerichtheid, vertelt Tamar. ‘Wij zorgen ervoor dat miljoenen passagiers altijd veilig op hun bestemming aankomen, en het liefst ook zo snel mogelijk. Deze drang naar efficiëntie vraagt ons om optimaal te presteren als team. Tijdens het werk zorgt dit voor korte, effectieve communicatie. Buiten het werk is er weer tijd voor meer gezelligheid.’ Haar favoriete dagen zijn die waarop er veel onverwachte dingen gebeuren. ‘Bij onvoorspelbaar weer hebben wij altijd een meteoroloog op zaal zitten. Die zei een keer dat het niet zou gaan sneeuwen. Waarop de luchtverkeerleiders naar buiten wezen en zeiden: ‘Daar denkt de natuur toch anders over!’ Dat klinkt grappig, maar het heeft veel gevolgen voor de operationele afhandeling. Dan is het alle hens aan dek en zorgen we er ook in die situatie voor dat het vliegverkeer weer veilig op bestemming komt. Daar geniet ik van.’ tekst loopt door onder de foto Ard, luchtverkeersleider Tower en Approach: ‘Steeds weer een andere dynamiek op de werkvloer’ Als luchtverkeersleider op Schiphol werkt Ard op verschillende locaties. Op de toren is hij verantwoordelijk voor het verkeer op de start- en landingsbanen en het verkeer dat in de directe omgeving van de luchthaven vliegt. Vanuit de radarzaal op Schiphol-Oost leidt hij met zijn collega’s het verkeer van en naar Schiphol in goede banen. Hiervoor geven zij de piloten opdrachten over hun hoogte, richting of snelheid. De afgelopen jaren werkte Ard mee aan de ontwikkeling van de luchtverkeersleiding op Lelystad Airport. ‘Het ging hier met name om de integratie van de nieuwe situatie op Lelystad met de al bestaande luchtverkeersleidingsoperatie in Nederland.’ Elke dag zijn de werkomstandigheden weer anders, vertelt hij. Dit komt onder meer door de wisseldiensten, waardoor hij elke dag in een andere teamsamenstelling werkt. ‘Dat geeft steeds weer een andere dynamiek op de werkvloer.’ Maar met name de weersinvloeden hebben invloed op zijn dag. ‘Als er heftige buien voorkomen in het luchtruim, is het soms best lastig werken. Want niet ieder vliegtuig wil op dezelfde manier langs deze buien vliegen. Hierdoor worden je patronen doorbroken en moet je goed zorgen dat je extra buffers inbouwt.’ De mooiste dagen vindt hij die met mooi weer op een drukke toren. ‘Als iedereen dan goed meewerkt, kom je in een heerlijke flow en kun je lekker efficiënt werken.’ Na het werk is er natuurlijk tijd om te ontspannen, soms ook met de LVNL-collega&#039;s. Hoewel, ontspannen… Bij Ard ligt de vrije tijd wel erg in het verlengde van zijn job. ‘Met een groepje collega’s deel ik de hobby vliegtuigspotten, waarvoor we soms samen een paar dagen op pad gaan. Maar natuurlijk gaan we ook gewoon een avondje borrelen.’ tekst loopt door onder de foto Eric, verkeersleidingsassistent en trainingsmanager Regio en Remote Tower: ‘Samen met je collega’s elke dag een topprestatie neerzetten’ LVNL geeft vele mogelijkheden om je te ontwikkelen. Die kans heeft Eric aangegrepen. Naast zijn werk als verkeersleidingsassistent op Groningen Airport Eelde is hij trainingsmanager van de Regional Unit, waar ook Maastricht Aachen Airport onder valt. Het werken op een regioveld noemt hij heel afwisselend. ‘We hebben veel verschillende soorten verkeer; van kleine recreatieve luchtvaart en vliegscholen, tot chartervluchten en Boeing 747’s. Dit maakt het heel dynamisch en uitdagend. Door die grote variatie moet je flexibel en creatief zijn en altijd rekening houden met onverwachte situaties. Samen met je collega’s probeer je elke dag een topprestatie neer te zetten.’ De mentaliteit om te presteren herkent Eric uit zijn sportverleden. Voordat hij bij LVNL werkte was hij langebaanschaatser. Hij nam zelfs deel aan de Olympische Spelen in Turijn. ‘Jezelf willen blijven verbeteren, omgaan met druk, presteren op de juiste momenten. Het zijn allemaal zaken die me toen geholpen hebben als sporter en die ik nu even goed kan gebruiken bij LVNL.’ Als trainingsmanager van de Regional Unit houdt Eric zich bezig met de trainingen van nieuwe en zittende collega’s. Momenteel is hij betrokken bij de transitie van de regionale verkeersleiding van Groningen en Maastricht naar Schiphol-Oost, en het invoeren van de innovatieve Remote Tower-technologie. Dat laatste houdt in dat een torenverkeersleider op een andere locatie zicht heeft op een luchthaventerrein en het luchtruim daaromheen door middel van camera’s. ‘Omdat we te maken krijgen met nieuwe systeemfuncties, moet daarop worden getraind. We moeten wennen aan een nieuwe manier van werken met een digitaal buitenbeeld. Een puzzel waar technologie en mens samenkomen. Met experts vanuit het hele bedrijf wordt de benodigde training op dit moment vormgegeven. We gaan in rap tempo een toekomst vol uitdagingen en kansen tegemoet. Ik heb er zin in.’ 

Is het verwend om je werk léúk te willen vinden?

 We leven in een gekke tijd. Waar in een land als Griekenland de werkeloosheid onder jonge mensen tot bijna 50 procent is gestegen – en dan nog moeten de meesten, ondanks hun universitaire opleiding, noodgedwongen werken in de horeca – maken wij ons steeds vaker druk of ons werk wel leuk genoeg is. Dat we genoeg verdienen om ieder jaar ver op vakantie te kunnen gaan, regelmatig buiten de deur te eten en in een aardig optrekje te wonen is logisch, daar hebben we toch hard voor gewerkt? Alsof jij er wat aan kunt doen dat je je verveelt op je werk omdat de verantwoordelijkheden van je functie tegenvallen? Maar toch, als je het nieuws bekijkt, is het gemakkelijk een schuldgevoel te krijgen. Al gebeurt dat evengoed wanneer je met je ouders praat. Zij waren al blij een degelijke vaste baan te hebben. Er viel toentertijd niet bepaald veel te willen. Leuk werk. Dat is natuurlijk voor iedereen verschillend. Voor de een speelt voldoening een grote rol, voor de ander genoeg uitdagingen en doorgroeimogelijkheden of samenwerken met interessante mensen. Of iets goeds kunnen betekenen voor de wereld. Voor steeds meer mensen geldt dat flexibiliteit ongelooflijk belangrijk is. Dat soort zaken maken het niet alleen voor jezelf leuker, steeds meer wetenschappelijk onderzoek bewijst dat je er ook beter door gaat presteren. Soms lijkt het alsof alle succesvolle mensen met wie ik spreek een baan hebben waar ze expliciet voor gekozen hebben – en dat ze nooit genoegen zouden nemen met iets waar ze niet super enthousiast van worden. Zouden ze het altijd zo goed hebben gedaan of heeft hun sterke voorkeur, en ieder gebrek aan terughoudendheid daar ontegenzeggelijk voor te kiezen, daaraan hebben bijgedragen? The New York Times publiceerde onlangs een groot artikel met als kop: Young people are going to save us all from office life . ‘Millennials worden lui en gepriviligeerd genoemd, maar kan het zo zijn dat zij de eersten zijn die pas echt begrijpen welke rol werk hoort te hebben in het leven?’ In het artikel vertelt de 28-jarige Ariel over hoe ze haar topbaan als corporate projectmanager aan de wilgen hing omwille van een betere werk-privébalans. Bij de bank waar ze werkte, vond iedereen er wat van dat ze al haar vrije dagen opnam. Bij het kleine designbedrijf waar ze daarna aan de slag ging, heeft ze daarentegen alle vrijheid om te werken wanneer en hoeveel of hoe weinig ze maar wil. Als het werk maar afkomt. Ze merkt dat veel leeftijdsgenoten er hetzelfde over denken: ‘Het gaat niet om steeds betere functietitels, maar om een werkomgeving waar je het naar je zin hebt.’ Laatst hoorde ik een businesscoach zeggen dat we het aan onze voorouders verplicht zijn. Het vormt onderdeel van de vooruitgang. Het is als de piramide van Maslow, die we per generatie net weer iets hoger beklimmen. Misschien zijn we dankzij onze bevoorrechte achtergrond uiteindelijk zelfs in staat deze wereld net iets mooier te maken, ook voor anderen. Dat we er steeds meer eisen op nahouden, zijn we eigenlijk aan onze voorouders verplicht. Het zou zonde zijn als we daar niets mee doen. 

Tweelingzussen willen impact maken met hun documentaires

 Tweelingzussen Ilse en Femke van Velzen ontdekten per toeval het medium film. Bij de keuze voor hun beider studierichting Culturele en Maatschappelijke Vorming (CMV) stond destijds slechts één ding vast: ze wilden zo vaak als maar kon naar het buitenland. En ze wilden iets doen met maatschappelijke problematiek, want die sociale bewogenheid zat er toen ook al in. Ilse liep stage in Nieuw-Zeeland en Femke in Zuid-Afrika, waar ze bezoek kreeg van Ilse. De liefde voor Afrika is daarna nooit meer weggegaan. Hun gezamenlijke afstudeerproject Bush Kids (2002) over een radiostation in de sloppenwijken van Kaapstad werd warm onthaald. Tegelijkertijd maakte het ze bewust van de kracht van het medium: ‘Film biedt een podium waarmee we allerlei maatschappelijke problemen op grote schaal aan een breed publiek kunnen laten zien.’ Gouden kalf Al hebben Ilse en Femke, die zichzelf graag omschrijven als ‘doeners’, nooit een echte filmopleiding gehad, hebben ze achttien jaar later een indrukwekkend oeuvre op hun naam staan. Hun prijzenkast omvat naast een Gouden Kalf voor beste documentaire ook de journalistieke Scherpenzeel Prijs. Niet dat ze zelf zo bezig zijn met prijzen. Het is zeker niet de reden waarom ze hun films maken. Ilse en Femke waren net terug van een nachtelijke wandeling van veertig kilometer in het kader van de Nacht van de Vluchteling rondom het thema seksueel geweld, toen ze het nieuws vernamen van de nominatie voor een Gouden Kalf voor hun film Weapon of war (2010). ‘Wij strompelden net binnen, toen opeens allerlei journalisten aan de lijn hingen. Wij waren echt flabbergasted .’ Openen die prijzen vervolgens allerlei deuren? ‘Was het maar waar. Het is bij iedere projectaanvraag steeds weer een hele worsteling om nieuwe plannen gefinancierd te krijgen’, vertelt Ilse, die voor het interview uiteindelijk in haar eentje de honneurs waarneemt. Maar het zijn ook ‘extreem drukke tijden’, haast ze zich te verontschuldigen. Zeker nu hun gloednieuwe filmproject Prison for profit (2019) blijkt te zijn geselecteerd voor het competitieprogramma op het aankomende International Documentary Festival Amsterdam ( IDFA ). Onafhankelijkheid ‘Wij doen alles zelf, van productie en regie tot en met geluid, maar ook alle los-vaste taken om onze films heen. Al hebben wij ondertussen een soort rolverdeling. Ik doe de pr en de vormgeving, omdat ik wat handiger ben met Photoshop. Femke is verantwoordelijk voor de financiële administratie en de begrotingen, wat ik weer een ramp vind. ‘We financieren onze films met geld uit allerlei filmfondsen en bijdragen van ngo’s uit binnen- en buitenland. Die onafhankelijkheid vinden wij heel belangrijk, omdat het ons de vrijheid geeft om onze filmprojecten te realiseren precies zoals wij die in ons hoofd hebben. Al betekent dat ook dat wij vette en magere jaren kennen, en we in afwachting van de uitbetaling van fondsenaanvragen moeten interen op onze reserves. ‘Ook als we op locatie draaien, doen wij alles zelf. Behalve het camerawerk. Daarvoor werken wij al jaren samen met een cameraman. Wij wilden op een gegeven moment wel naar een all female crew toe, en hebben nog een poging gewaagd met een cameravrouw. Dat bleek echter niet zo te klikken. ‘Of een man achter de camera geen probleem is bij het filmen van vrouwen die vertellen over de verkrachtingen die ze zijn overkomen? Nee. Die vrouwen zien de cameraman als een outsider. Dat zou met een man uit de lokale gemeenschap niet mogelijk zijn. Vrouwen die verkracht zijn, worden er meestal door hun man verstoten. Bovendien is er een echte roddelcultuur. Maar het kijken door zo’n camera schept ook de nodige afstand. Het emotionele gedeelte, de gesprekken met de vrouwen, dat doen wij uiteindelijk zelf.’ Twee weken grens ‘Aanvankelijk gingen wij voor het filmen op locatie altijd met zijn drieën op stap: Femke, onze cameraman en ik. Dan deed één van ons het geluid, en deed de ander de interviews en nam die alle productietaken ter plekke waar. Sinds wij allebei jonge kinderen hebben, wisselen wij elkaar bij het draaien af. ‘Sowieso zitten wij tegenwoordig nooit langer dan twee weken achter elkaar in Afrika. Dat was eerst wel anders, toen bleven wij soms wel vijf weken weg. Die korte draaiperiodes met tussenpozen van een paar weken komen onze films echter alleen maar ten goede. Omdat niet alleen wij maar ook de mensen die wij aan het filmen zijn, nu steeds een periode van reflectie hebben. Dat maakt onze films uiteindelijk gelaagder.’ Heftige onderwerpen ‘Voor Return to Angola ( 2004) volgden wij de terugkeer van minderjarige asielzoekers die uitgezet waren naar Angola. Toen beseften wij: deze jongens, zo’n beetje onze leeftijdsgenoten, zijn hun hele jeugd met oorlog opgegroeid, terwijl wij altijd in vrede hebben geleefd. Dat was een belangrijke drijfveer om die film te maken. De tegenslagen die wij ondervinden, maken ons nog strijdlustiger om zulke verhalen te blijven vertellen. ‘Wij maken films over heftige onderwerpen. Dat kan er aardig inhakken. Het feit dat wij met zijn tweeën zijn, helpt gelukkig om al die indrukken te verwerken. Daardoor kunnen wij namelijk alles meteen ventileren. Want ook als we niet bij elkaar in de buurt zijn tijdens het filmen bellen we dagelijks.’ Mobile cinema ‘Het is natuurlijk fantastisch dat onze films op televisie en op een prestigieus festival als het IDFA worden vertoond, zoals nu Prison for profit . Maar wij willen niet dat het bij zo’n eenmalige vertoning blijft. Daarnaast willen wij iets in de omgeving zelf in beweging zetten. Dat heeft ongetwijfeld te maken met onze achtergrond als CMV’ers, wat ons anders maakt dan documentairemakers die van de filmacademie af komen. Wij werken altijd projectmatig. Ons werk houdt niet op bij die ene film. Wij organiseren er van alles en nog wat omheen. Zo hebben wij voor Fighting Silence , Weapon of War en Justice for Sale grote campagnes opgezet met Mobile Cinema’s . ‘Daardoor hebben in tien jaar tijd zo’n twee miljoen mensen in Congo de film gezien, ook binnen het leger. Minstens zo belangrijk: het heeft tot gesprekken geleid binnen de gemeenschap. Ook tussen daders en slachtoffers. Als wij iets hebben geleerd van onze projecten, dan is het dat die scheidslijn vaak heel dun is. De waarheid is heel complex. Het is allemaal niet zo zwart-wit als het op het eerste gezicht lijkt. 

De grenzeloze carrièrekansen bij luchtverkeersleiding Nederland

 Het is druk in ons luchtruim. Gelukkig leiden de zorgvuldig geselecteerde LVNL-professionals het luchtverkeer 24 uur per dag, 7 dagen per week in goede banen. Dankzij hen kunnen er dagelijks honderden vluchten veilig landen en starten. Deze luchtverkeersleiders hebben een grote verantwoordelijkheid, maar ook veel plezier in hun werk. De sfeer op de werkvloer is informeel en de collega’s vinden ook buiten het werk tijd om leuke dingen met elkaar te doen. Alleen is samen afspreken soms lastig omdat ze allemaal graag de leiding nemen, lacht Tamar, luchtverkeersleider bij Area Control. ‘Een etentje plannen met luchtverkeersleiders is een ramp: iedereen wil graag beslissen.’ Machtig ‘Zie het als een soort snelwegen in de lucht, inclusief op- en afritten’, legt luchtverkeersleider Jonah uit. Samen met zijn collega’s in de immense zaal van Area Control zorgt hij ervoor dat de vliegtuigen boven ons land die snelwegen keurig volgen. Ze geven de piloot continu instructies over dalen, stijgen, route en snelheid. Op de grond zijn zij de ogen en oren van de piloten in de cockpit. Area Control is de radarverkeersleiding op Schiphol Oost. Het is een van de werkplekken waar je als luchtverkeersleider je taken kunt uitvoeren. Maar je zou ook kunnen werken op de afdeling Approach, waar de route naar de landingsbaan wordt begeleid, of in de Tower (verkeerstoren). Bij LVNL werk je met professionals die er een hoog veiligheidsbewustzijn op nahouden en die van aanpakken weten. Daar horen een passende beloning en arbeidsvoorwaarden bij. Verkeersleiders verdienen na hun opleiding minimaal 85.000 euro, met een doorgroeimogelijkheid tot zo’n 120.000 euro (exclusief de toeslag voor onregelmatige diensten). Betrokkenheid Een van de mooiste aspecten van dit beroep is dat je nooit bent uitgeleerd. Het luchtruim wordt almaar drukker en de technologie verandert razendsnel. Ieder jaar krijgen verkeersleiders daarom vakbekwaamheidstrainingen. Dat bij LVNL de routine er niet snel in sluipt, beaamt torenluchtverkeersleider Bertran: ‘Voor mij is iedere dag weer anders en ook een uitdaging.’ Naast zijn werk als torenluchtverkeersleider is hij onder meer betrokken bij de opleiding van nieuwe luchtverkeersleiders en geeft hij instructie op de torensimulator. ‘Die extra taken maken mijn betrokkenheid bij het vak groter en zorgen ook voor extra uitdagingen.’ Voor wie wil doorgroeien binnen de organisatie zijn er heel veel mogelijkheden, vertelt Martijn, verkeersleider Tower/Approach. ‘Je kunt bijvoorbeeld teammanager worden van een groep operationele medewerkers, of doorgroeien als operationeel expert van HRM tot procedures en techniek. Maar je kunt ook deelnemen aan internationale samenwerkingsverbanden.’ Finesse Bij zo’n spannende job in de luchtvaart denken we al snel aan een jongensboek. Maar dit avontuur kan tegenwoordig net zo goed in een meisjesboek staan. Dat bewijst bijvoorbeeld Lianne, die als luchtverkeersleider in Tower/Approach haar perfecte job vond. Vanuit de verkeerstoren op Schiphol heeft ze een machtig overzicht van alle landende, vertrekkende en taxiënde toestellen. ‘Daar moet je heel proactief mee omgaan’, legt ze uit. ‘Als de situatie wat anders loopt, moet je meteen een ander plan hebben en beslissen.’ Hoewel veel rekenwerk momenteel gerobotiseerd wordt, zal het vak van luchtverkeersleider voorlopig mensenwerk blijven. ‘Er zijn gewoon te veel variabelen’, zegt Martijn, luchtverkeersleider Tower/Approach. ‘Daar komt nog steeds de menselijke finesse om de hoek kijken.’ Misschien heb jij die finesse ook wel. De mensen waar LVNL met name naar op zoek is, zijn leergierige toppers die houden van uitdagingen en echte teamspelers zijn. Ben jij zo’n topper? Verken dan hier je mogelijkheden . 

Douglas Rushkoff: ‘Wij laten ons gewillig ketenen door technologie'

 Fotografie: Marjolein Vinkenoog Rushkoff vind ik al 25 jaar de briljantste denker over onze hedendaagse digitale samenleving. Hij komt graag naar Nederland, zoals recent voor een lezing bij Impakt in Utrecht, waar Intermediair hem sprak en fotografeerde. Internet beloofde begin jaren negentig cultuur voor de non-elite, het slechten van vele grenzen waarbij we het hele creatieve proces zouden openen voor de massa. Wat waren we naïef, he? ‘Eigenlijk niet, internet is een groot zakelijk succes en brengt vooral gemak in consumentisme. We lieten ons tot prooi maken van start-up- en surveillancekapitalisme. Zoveel creatieve geesten zijn verloren gegaan in het ziekelijke najagen van geld.’ Wie organiseert dan het verzet tegen de volgens u destructieve economie van ijzersterke concerns als Amazon, Apple, Facebook en Uber? ‘Er moet zoveel gebeuren, van nieuwe internationale wetgeving tot vernieuwing van het onderwijssysteem. En een fundamenteel andere instelling van burgers met begrip en enthousiasme voor ons als menselijke wezens in plaats van exploitatie met opbrengsten en voordelen als digitale consument.’ Maar de maatschappij is hevig verdeeld. ‘Ja, vooral door angsten: voor immigranten, vreemdelingen, wetenschappers, politici, journalisten. Angst is reëel en kun je enkel overwinnen met begrip en argumenten. Waarom zijn ze bang? Ook Donald Trump: welke ervaringen leiden tot zijn opstelling tegenover vrouwen, klimaatactivisten en minderheden?’ Stel, u mag de president een paar uur spreken. Verandert u zijn houding? ‘Dat is mogelijk. Tenminste voor een korte periode. [schaterlacht] Wie weet, als hij meer begripvolle gesprekken heeft. Hij is geblokkeerd om de wereld anders te bekijken, anticipeert alsmaar op angsten van zijn aanhangers en elimineert juist tegenspraak.’ Hoe verandert ons werk in de huidige samenleving? ‘Werk is er om jezelf te verwezenlijken, essentiëler nog dan je brood verdienen. Werk wordt niettemin steeds meer ingezet voor productie en consumptie van overvloed en geeft velen weinig inherente bevrediging. We zien werk nog te veel als rechtvaardiging om inkomen te genereren, en moeten onderkennen dat we minder nodig hebben om voor te moeten werken.’ Hoe? ‘Kwaliteit van werken en persoonlijke vervulling vooropstellen; je verzetten tegen saai, plichtmatig en vaak zinloos werk. Werk herinrichten naar gemeenschappelijke behoeften, zoals vroeger: een windmolen, brood, verwarming. Met samenwerking in kleine bedrijven met de buurt als afzetgebied, in gezamenlijk bezit door werkers. In plaats van maximalisatie van winst en beurswaarde ver weg van de arbeid juist je bekommeren om collega’s en klanten. Die zijn je letterlijk nabij, dus ga je daar goed mee om.’ Ondertussen hebben we meer banen dan ooit met winsten ver weg. ‘Ja, en we werken harder dan ooit. Werkloosheid is laag, maar hebben mensen zekerheid van die banen? In de VS hebben steeds meer mensen twee of drie banen, maar zijn ze onzekerder dan ooit over hun werk en bestaan. Ze zijn eerder ‘ overemployed ’.’ Paradox: Nederland telt het hoogste percentage ‘self-employed’ werkers (zzp’ers) die pretenderen vrij te zijn. Is dat juist nieuwe slavernij? ‘Precies, vergelijk het met Taylorism [ wetenschappelijke bedrijfsvoering , red .] waarbij mensen nog louter instrumenten voor vloeiende processen zijn ter maximalisatie van opbrengsten. Ook al die zogenaamde zelfstandigen werken voor optimale aandeelhouderswaarde ver weg. Een Amazon en Apple zijn feodale forten.’ Weer die vraag: hoe bestormen we die forten? ‘Stap als regeringen af van die focus op banen. Verbeter arbeidswetgeving die internationale concerns nu nog bevoordeelt omdat regeringen meegaan in de concurrentiestrijd om hun vestigingen. Concerns prediken altijd ‘deregulering’, maar ze putten juist voordelen van het uitspelen van reguleringen tegen elkaar. Ten koste van lokale bedrijven, kijk maar eens in de dorpscentra en winkelstraten.’ Maar overal is ‘innovatie’ de heilige graal, gericht op mondiaal concurreren, ook in Nederland. U legt de zweep over het wetenschappelijk-technologisch-industrieel complex. ‘Met de zegeningen van de wetenschapsindustrie en haar samenspannende futuristen gaan techconcerns door met het versnellen van de beschaving. Onder het valse uitgangspunt dat iedereen er beter van wordt. Elke belemmering voor de vlekkeloze groei van de economie met technologische innovatie willen ze elimineren; zoals de kosten van arbeid, de grenzen van markten en regels, de schade voor de planeet, ethische twijfels of menselijke kwetsbaarheid.’ Sprak u de bazen van Google en Facebook daarop aan? ‘Ik zat nooit met Eric Schmidt op Burning Man, maar ze lezen me wel. Ik heb invloed op de bewustwording binnen die techconcerns, vooral op collectief niveau. Silicon Valley denkt logischerwijs vanuit technologie, dat is de kracht. Nu vragen ze: hoe kunnen we met technologie mensen beter helpen? Dus ze zien mensen nog als passief. Maar het debat is er. Geholpen door de klimaatverandering. De klok tikt voor iedereen.’ Zijn Amazon, Google en Facebook schuldig, of onderwerpen (‘ enslave ’) wij ons eenvoudig aan beloften van gemak en ‘gratis’? ‘Dat is helemaal waar. Met kolonialisme en industrialisatie waren mensen weerloos tegen onderwerping. Nu laten wij ons gewillig ketenen door technologie, die ons bewustzijn en onze tijd koloniseert. Maar bewustwording en dus ook het verzet beginnen te groeien, ook tegen slavernij in Azië om onze apparatuur te maken.’ Gaan robots ons bevrijden van naar werk? ‘Dus zo min mogelijk mensen met lastige eisen voor betekenisvol werk, salaris en zorg? Al die overwinningen op menselijke arbeid maakt ons duurder tegenover de digitale uitvoering van functies, uiteenlopend van robotisering tot 3D-printing. Ons werk wordt steeds meer geobserveerd en de data daarvan gebruikt voor algoritmes om ons op den duur te vervangen of tot slaaf te maken.’ We kunnen er toch beter van worden? ‘Laat dat dan ook het doel zijn, de mensheid beter maken en niet de concerns machtiger en rijker. We blijven nu mensen aanpassen aan de noden van de markt en haar perverse systemen. Dat kunnen machines beter. Vervang ook die laatste 20 procent van het saaie werk dan maar door robots. Natuurlijk is er een perspectief dat we nog twintig uur nodig hebben om materiële behoeften te vervullen. Dan werken we meer om onszelf te verwezenlijken, zoals onderwijzen, mantelzorgen, gemeenschapswerk, kunst en cultuur. Maar al die mooie bedrijfsinnovatie gaat ten koste van ons als wijzelf niet het doel bepalen en handhaven.’ Wat wil je de komende twintig jaar bijdragen? ‘Ik weet niet wat egoïstischer is: ideeën blijven opschrijven en zo breed mogelijk verspreiden. Of voortaan m’n kop houden en me lokaal inzetten voor de gemeenschap, bijvoorbeeld in onderwijs. Moeilijk. De tussenweg wil ik bewandelen: de volgende generatie helpen om de intellectueel-sociale weg te benadelen en de wereld vooruit te helpen.’ 

Wat doet een calculator? ‘Ik weet nooit zeker of een ander mij begrijpt als ik het over werk heb’

 Om maar met een vooroordeel te beginnen; ben je de hele dag bezig met getalletjes? ‘Nee hoor. Mensen denken altijd dat een calculator alleen maar met cijfers werkt, maar dat is maar een deel van het werk,&#039; vertelt Roy aan AD Werkt . &#039;Als calculator ben je heel veel met aanbestedingscontracten bezig. In die contracten staan gegevens over de aanbestedingsprocedure, wat het werk inhoudt, eisen waaraan het werk moet voldoen en aanvullende documenten, zoals tekeningen en onderzoeken.’ ‘Eerder dit jaar hebben wij bijvoorbeeld op een aanbesteding van ProRail ingeschreven. Daarin gaan we stap voor stap te werk. We bestuderen het contract en gaan dan naar buiten voor een opname. Hierop baseren we de werkmethoden die we gaan toepassen. Aan de hand van de bijgeleverde gegevens stel ik onder meer een risico- en kansenanalyse op. Hiermee onderbouw ik de keuzes die we maken om tot een goede kostprijs te komen. Als je aan dit alles veel tijd hebt besteed en de aanbesteding dan wint, geeft dat een kick.’ En hoe leg je dit uit als je in de kroeg staat? ‘Haha, dan praat ik nooit over werk. Op een verjaardag wel. Dan zeg ik meestal kort: ‘De opdrachtgever komt met een bestek en wij zoeken het uit en maken er een prijs van.’’ Een bestek? Wat houdt dat precies in? ‘Zo noemen we een opdracht van de klant. Ik heb wel vaker dat mensen buiten het vak niet helemaal lijken te snappen waar ik het over heb. Ik weet eigenlijk nooit zeker of een ander mij wel begrijpt als ik het over werk heb.’ Dus het is niet echt sociaal werk? ‘Juist wel. Wij hebben intern met alle disciplines regelmatig overleg, omdat er ‘raakvlakken’ kunnen zijn. Zo noemen we het als we elkaar met het werk in de weg zitten. Als het spoor vernieuwd wordt, moeten bouwers de grond in. Dan kunnen ze kabels en leidingen tegenkomen. Als calculator van de discipline ‘kabels en leidingen’ controleer ik of die er liggen en wat we dan kunnen doen. Soms moeten de kabels dan dieper gelegd worden.’ Is dit je droombaan? ‘Ik heb nooit een droombaan gehad. Ik denk altijd: ik zie wel hoe het loopt en waar ik terechtkom. Hiervoor heb ik de mbo-opleiding elektrotechniek gedaan en het calculeren heb ik in de praktijk geleerd bij Strukton. Wel ben ik altijd goed in wiskunde geweest. Dat is wel handig voor een calculator.’ Over welke eigenschappen moet je wel – of juist niet – beschikken om een goede calculator te zijn? ‘Ik denk dat je goed moet kunnen samenwerken en overleggen met anderen. Ook heb je te maken met aanbestedingen en die gaan altijd gepaard met deadlines. Daar moet je wel tegen kunnen. Zelf ben ik aardig stressbestendig. Ik denk altijd: uiteindelijk komt het wel goed.’ Is het mannenwerk? ‘Het grootste gedeelte van de werknemers hier is man. Al heb ik ook een vrouwelijke collega die calculeert. Ik denk dat het werk mannen eerder aanspreekt, want die zijn vaker geïnteresseerd in de technische sector.’ En het geld; verdien je goed als calculator? ‘Ik mag niet klagen. Zeker als ik het vergelijk met mijn leeftijdsgenoten. Zelf woon ik nog bij mijn moeder. Dus alles wat ik verdien kan ik opzijzetten om straks een huis te kopen. Daarnaast doe ik leuke dingen van mijn geld.’ Blijf je calculator tot aan je pensioen? ‘Nee. Ik vind het leuk en ik leer nog steeds elke dag, maar ik heb wel ambitie. Ik wil stappen maken. In september begin ik met een intern programma bij Strukton voor mijn persoonlijke ontwikkeling en daarna wil ik nog een hbo-opleiding doen.’ Tot slot: hoe is de koffie bij jou op je werk? ‘Ik ben er tevreden mee. Vroeger hadden we zo&#039;n goedkoper apparaat, maar tegenwoordig hebben we een nieuwe machine met verse bonen.’ 

Wat doet een process engineer? ‘Ik heb veel vrijheid en het werk is altijd anders’

 Wat zeg je op een feestje over je werk tegen mensen die je net leert kennen? ‘Ik probeer het in brede lijnen uit te leggen’, vertelt Cornelis aan AD Werkt . ‘Ieder heeft zijn eigen specialisatie. Die van mij is ict. Ons werk is proberen het bedrijf beter te maken, op alle mogelijke gebieden. We zoeken nieuwe machines uit, kijken of handelingen sneller uitgevoerd kunnen worden en of de planning slimmer gemaakt kan worden. Dat soort dingen.’ Je werkt bij een glasfabriek. Doe je dan niks met vensters en kozijnen? ‘Nee, ik werk niet met het glas zelf. En wij doen aan glasbewerking, we maken geen glas voor vensters en kozijnen. We bedrukken wel glas, we kleuren het en maken van die glazen scheidingswanden voor werkplekken.’ Process engineer, was dat altijd je droombaan? ‘Nee, mijn droombaan was dit niet. Zo&#039;n acht jaar geleden ben ik afgestudeerd aan de hbo-opleiding bouwkunde. Maar destijds was het crisis en was er geen baan te vinden als bouwkundige. Toen ben ik hier beland. Je hebt geen speciale opleiding voor deze functie nodig, wel is het belangrijk dat je een technische achtergrond hebt.’ Zie je jezelf dit werk doen tot aan je pensioen? ‘Zo ver vooruit kijk ik niet. Ik vind het werk leuk, daarom doe ik het na zes jaar nog steeds. Zodra ik het niet meer leuk vind, zoek ik wel iets anders.’ Doe je dit werk voor het geld? ‘Nee, dat zeker niet. Natuurlijk is het salaris wel belangrijk – je moet toch je brood kunnen kopen – maar laat ik het zo zeggen: als ik ergens anders een paar honderd euro per maand meer kan krijgen, zou ik het niet doen. Ik blijf liever hier.’ Dan moet het wel heel leuk werk zijn. ‘Ja, dat vind ik echt. De meeste van mijn collega’s werken in een bepaald stramien. Ik heb dat niet en mag zelf een project zoeken binnen het bedrijf. Ik heb dus veel vrijheid en het werk is altijd anders. Je duikt in een onderwerp en probeert er zo veel mogelijk over te leren om het beter te maken. Als het gelukt is, ga je weer door naar het volgende.’ Niet onbelangrijk: hoe is de koffie op werk? ‘Nou, het contract met deze leverancier loopt nog een jaar, maar of we daarna deze koffie houden… Het is van dat gevriesdroogde spul in die zakken. Wij vinden het niet zo.’ Aardig van je baas dat-ie dat wil aanpassen. ‘Dat doen we zelf, denk ik. Dit is dus ook zo&#039;n klus die we als process engineers aanpakken. Kijken wat voor koffiemachines er allemaal zijn en welke de beste optie is voor ons bedrijf.’ Process engineer, dat klinkt best deftig zo in het Engels. Spreek je vaak Engels op je werk? ‘Ja, best vaak. Niet binnen het bedrijf – daar spreken we meestal Fries of Nederlands – maar als we praten met leveranciers wel. De branche waarin we zitten is best klein, machineleveranciers zitten overal in Europa en daarbuiten. Daar spreken we Engels mee of Duits.’ Ook nog? ‘Mijn Duits is niet zo goed. Maar ik kan het intussen wel beter verstaan. Als je met die Duitsers Engels probeert te spreken, doen ze het soms gewoon niet. Ze gaan ervan uit dat wij maar Duits spreken. Gek is dat eigenlijk.’ 

Ontvang wekelijks carrière-inspiratie en nieuws over arbeidsmarktontwikkelingen.

Beroepen functies