Wonen en werken in ... Zwitserland

Zwitserland is voor velen een droom. 'De welvaart en het gemak waar alles mee gaat, meer kan een mens zich niet wensen.'

geneveIn Luzern knalt de barkeeper een enorme schaal met verschillende wodka's en vers vruchtensap op de gereserveerde tafel. 'Enjoy!' De uitgelaten groep danst en zingt op de bovenste verdieping van een sophisticated hotel en merkt de nieuwe aanvoer van drank amper op. Roger Lodewick lacht. 'Dit is een mooi leven.'

Roger straalt. Samen met zijn Class of 2005 van de internationale masteropleiding van de voetbalfederatie FIFA viert hij een verlaat nieuwjaarsfeestje. Een bijzonder en bont gezelschap van Zwitsers, Italianen, Belgen, Duitsers, Engelsen en een Cubaanse. Zijn beste vrienden nadat hij met hen een jaar lang studeerde aan de universiteiten van Leicester, Milaan en tot slot in Neuchâtel. Velen van hen besloten na hun laatste blok in Zwitserland te blijven. Ze vonden hun droombaan bij één van de vele sportgeoriënteerde bedrijven in Zwitserland. Bij bijvoorbeeld een overkoepelende sportfederatie, het IOC, de FIFA. Of net als Roger bij T.E.A.M. Marketing (Television Event And Media Marketing), dat onder meer de rechten van de UEFA Champions League regelt.

roger

Werken bij de bedrijven die ertoe doen

Roger (28) kon hier na zijn FIFA Master in Management, Law and Humanities of Sport direct aan de slag. Het bedrijf kende hem al; tijdens en na zijn studie Sport, Economie en Communicatie in Tilburg werkte hij via T.E.A.M. drie seizoenen voor verschillende Europese voetbalclubs als wedstrijdmanager. Als 21-jarig broekie moest hij zich eerder letterlijk in de arm knijpen toen hij vlak voor de wedstrijd Fenerbahçe SK tegen FC Barcelona in Istanbul voor zijn werk naast de grote voetballers stond. 

'Werken bij een grote, internationale speler op voetbalgebied is altijd mijn droom geweest', vertelt hij een aantal dagen later. Hij zit met een glas wijn onderuit gezakt op de bank in zijn appartement. Moe, net terug van een drukke site visit in Athene, waar de UEFA Champions League finale dit jaar plaatsheeft. 'Voor mij was het een logische stap om naar Zwitserland te vertrekken. In Nederland kun je als sporteconoom natuurlijk aan de slag bij een normale voetbalclub, maar hier zitten de bedrijven die er echt toe doen.'

Om hogerop te komen in de sportwereld komt zijn buitenlandervaring volgens hem goed van pas. 'Ik zou wel bij een organisatie als de Eredivisie NV willen werken. Dan komt ervaring bij de UEFA Champions League goed uit.'

zwitserland

Zwitserse bovenmodale levensstijl

Terugkomen naar Nederland zit er voorlopig nog niet in. Zijn leven in Luzern is goed. Heel goed. Niet dat hij dat van tevoren had bedacht. Maar nu geniet Roger van de beschaafde mensen, zijn uitzicht op de berg Pilatus en zijn Zwitserse bovenmodale levensstijl. 'Ik reis veel, ben iedere twee weken een aantal dagen weg, dan is het fijn om terug te komen op een plek waar alles gewoon goed geregeld is. Luzern is een rustige stad, heel overzichtelijk. De welvaart is hoog, dat zie je aan alles. Aan hoe schoon de straten zijn en aan de mensen.

'Je verdient hier meer dan in Nederland. Natuurlijk, je betaalt bijvoorbeeld ook meer huur, maar uiteindelijk houdt iedereen over. Iedereen is tevreden en daar raak je aan gewend. Voetgangers stoppen hier voor een rood licht. Alles gaat volgens de regels zonder dat deze expliciet moeten worden gesteld. Het criminaliteitscijfer is hier het laagste van Europa. Dat bevalt. Je bent gewoon snel verwend hier.'

In het Duitse deel van Zwitserland waar Roger woont, gaan mensen in het dagelijkse leven en op het werk formeel met elkaar om. Het is veel 'Sie' en 'Danke'. Mét het Zwitser-Duitse accent, dat in het begin moeilijk te doorgronden is. Roger spreekt het inmiddels vlot. 'Je went er vanzelf aan.'

Zijn leven is voor hem nu ideaal. Maar dat geldt niet voor iedereen. Zijn Nederlandse vriendin bijvoorbeeld. Ondanks dat ze al een tijd bij elkaar zijn, twijfelt ze eraan of ze de overstap naar het 'keurige' Zwitserland wil maken. Het vrije leven in haar woonplaats Amsterdam is iets anders dan het gereguleerde Zwitserland. 'Maar ik hoop dat ze uiteindelijk deze kant op komt. Je moet hier wonen om te ervaren hoe heerlijk het is. Dan wil je nooit meer weg.'

massee

Nationaliteit verdwenen

Ron Massee loopt wat heen en weer voor de sportschool in Genève. Links en rechts groet hij bekende gezichten. Dan komt zijn Tristan enthousiast naar buiten gerend. 'En, is het gelukt?' Zijn tienjarige zoon lacht breeduit. De groene band voor judo is binnen.

Samen lopen ze naar huis. Een wandelingetje van ongeveer vijf minuten. Afwisselend in het Frans en Nederlands vertelt de jongen zijn verhaal. Papa is trots.

Thuis gooit Tristan zijn tas in de hoek en geeft Ron zijn Mexicaanse vriendin Marcella in de keuken een zoen. 'What's for dinner tonight?' Iets vegetarisch met courgette. Of had hij die voor de 'Typical Dutch Conimex nasi' bedoeld?

Het dagelijkse tafereel in Huize Massee is typerend voor de levenswijze van Ron. Met zijn Mexicaanse vriendin, half-Zuidafrikaanse zoon uit een eerder huwelijk en eigen Hollandse ('Eh, Limburgse') achtergrond switcht hij voortdurend tussen talen en culturen. Eerder die dag, tijdens zijn werk bij het bedrijf Caterpillar, stelde hij zichzelf de vraag hoeveel Nederlanders er nu werken. Hij dacht vijf. Tien misschien. Maar na een poosje nadenken kwam hij tot twintig. 'Het valt me niet zo op, het maakt me niet uit.' Het begrip nationaliteit is na acht jaar Zwitserland uit zijn vocabulaire verdwenen.

bergen

Welvaart en regelmaat

Ron (35) solliciteerde na zijn studie mijnbouwkunde aan de TU Delft in 1999 bij het Amerikaanse Caterpillar. 'Gewoon, omdat het een mooi bedrijf is.' Hij werd aangenomen, met als standplaats Genève. Niet dat hij nu zo graag naar Zwitserland wilde, maar Ron vond het wel prima. Het land zou met alle welvaart en regelmaat een prima plek zijn om zoon Tristan rustig te laten opgroeien.

Zijn huwelijk van toen met een Zuid-Afrikaanse liep echter op de klippen. Het gevolg was een voogdijrechtszaak die vier jaar duurde. Een moeilijke tijd met veel emoties en peperdure advocaten. Tristan woont nu bij Ron en zijn vriendin Marcella. 'Alles gaat weer goed.'

In de tijd van zijn scheiding kreeg hij veel steun vanuit Caterpillar. Ze hadden begrip voor de situatie en plaatsten hem daarom ook niet over naar een andere plek binnen het bedrijf, zoals normaal na twee of drie jaar wel gebruikelijk is.

Ron bleef in Genève. Hij vindt het prima. 'Alles is dichtbij, alles is goed geregeld. Je verdient hier prima. Op grond van een recent verdrag kun je als inwoner van de EU zonder problemen aan de slag. Geen moeilijke toestanden met papieren. Treinen rijden op tijd, Genève heeft een imago van veiligheid, mensen zijn beschaafd en vriendelijk.'

vlaggen

Eenderde is buitenlander

Die mensen zijn vaak geen Zwitsers. Het gunstige belastingklimaat in het kanton trok afgelopen jaren multinationals als Procter & Gamble en Gillette met hun internationale werknemers. Daarnaast zijn veel grote internationale organisaties als WHO, UN en WTO in de stad gevestigd. Eén derde van de populatie in Genève komt uit het buitenland. Nog een derde komt oorspronkelijk niet uit het kanton Genève. Veel mensen spreken in het begin geen Frans, de officiële voertaal in Genève. Dit komt de integratie niet ten goede.

'Je blijft vaak in je eigen, internationale clubje hangen. Je hebt weinig met de stad, behalve een favoriete bar of restaurant om met vrienden af te spreken. Expats komen hier in Zwitserland voor het bedrijf, niet voor het land of plaats.' Zwitserse invloeden ziet hij binnen Caterpillar amper. 'Onze bedrijfscultuur, waarbij iedereen rekening met elkaar houdt en strikte regels gelden, komt rechtstreeks uit Amerika, niet van hier.'

feenstra

Wel oké

Karin Feenstra logeert een paar dagen bij haar ouders in Deventer. Ze heeft net de begrafenis van haar oma achter de rug. Een trieste reden voor een bezoek aan Nederland. Ze besluit nog wat dagen te blijven. Het is wennen om na acht maanden weer eens thuis te zijn. Met slechts drieëntwintig vrije dagen in het jaar komt het er niet zo gauw van.

Aankomend weekend rijdt Karin (27) terug naar Genève, waar ze sinds twee jaar woont. Verhuizen naar het buitenland was voor haar na de studie Vrijetijdswetenschappen aan de Universiteit van Tilburg niet meer dan logisch. Veel van haar vrienden gingen haar al voor en dankzij een eerder langdurig bezoek aan de Verenigde Staten en Spanje had ze geen schrik om Nederland te verlaten. Toch solliciteerde ze in eerste instantie op een baan als marketeer bij Procter & Gamble in Rotterdam. Toen het bedrijf haar echter een baan aanbood 'ergens elders in West-Europa', twijfelde ze geen moment.

Pas later hoorde ze dat Genève haar nieuwe woonplaats zou worden. Geen flitsende stad als Londen of Parijs, maar een plek in Zwitserland. 'Niet meteen mijn droomstad, maar ik vond het wel oké.' Haar inburgering in Genève verliep prima. 'Bij Procter wordt alles voor je geregeld, een huis, je werkvergunning, een taalcursus. Je hoeft je nergens zorgen over te maken.' Hierdoor kon ze zich volledig richten op waar ze voor kwam: haar werk. 'Dat doet iedereen hier, werk is heel belangrijk. Je werkt ook lang, vaak tot een uurtje of acht. Daar tegenover staat dat je 's middags rustig anderhalf uur kunt gaan lunchen of sporten. Hierdoor valt alles minder zwaar. De work-life balance is prima. In Nederland maakt iedereen zich altijd maar druk, omdat ze om zes uur thuis moeten zijn. In Zwitserland maak je het werk af, al wordt het wat later. Eigenlijk is het nooit klaar, maar het voelt wel veel rustiger.'

feenstra

Veel geld verdienen

Haar leven bevalt. Zeker sinds haar Nederlandse vriend vorig jaar bij haar kwam wonen. 'Hij wilde graag naar het buitenland en solliciteerde op een baan in Singapore. Het bedrijf bleek echter ook een functie te hebben in Genève en toen is hij hierheen gekomen. Als het Singapore was geworden, had ik mezelf via Procter daarheen over laten plaatsen.'

Karin heeft weinig problemen met verhuizen, vindt overal wel haar plek. Toch wil ze haar volgende carrièrestap bij Procter binnen de locatie Genève maken. 'Ik heb hier nu alles wat ik kan wensen: een mooi appartement, vrienden met wie ik wekelijks in de wijnbar afspreek. Bovendien zou ik op dit moment nergens zo veel verdienen als in Zwitserland. Maar het belangrijkste is voor mij de ligging. Deze is perfect. Binnen een paar uur in Milaan of Parijs, skiën in het weekend, alles kan hier. Vorig jaar ben ik voor een paar dagen naar Venetië gereden. Dat soort dingen doe je vanuit hier toch een stuk makkelijker.'

Teruggaan naar Nederland? Daar peinst Karin niet over. Nog genoeg reisjes te maken in het weekend. Net als Ron. Hij ziet zijn toekomst in Zwitserland, of misschien als het toch nog eens gaat kriebelen, in Amerika. Maar ach, waarom zou hij eigenlijk? Na een leven in Zwitserland valt het op een andere plek altijd tegen. 'Voor mij maakt het niet veel uit waar ik woon en Zwitserland maakt je een tevreden mens.' Roger lacht als hij de woorden van Ron hoort. 'Dat is het hele verhaal voor iedereen hier.'

Een baan vinden

Op de volgende websites vind je informatie over salaris, arbeidsuren, vakantiedagen, verblijfs- en werkvergunningen, de arbeidsmarkt in Zwitserland en kun je meteen zoeken naar een baan.

 

Belastingparadijs

Johnny Hallyday veroorzaakte vorige jaar december een rel door met veel bombarie te verhuizen naar het Zwitserse Gstaad. Hier hoefde hij slechts driehonderdduizend euro belasting te betalen, tegenover vier miljoen in Frankrijk.


Belastingvoordeel

Al jaren trekken bemiddelde Europeanen naar Zwitserland. Ze betalen, op voorwaarde dat ze niet in het land werken, belasting op basis van hun huishuur of de verhuurbare waarde van hun huis. Zo woont de Zweedse IKEA-oprichter Ingvar Kamprad al jaren bij Lausanne. Daarnaast volgden onder meer Michael Schumacher, Amelie Mauresmo, Tina Turner en Phil Collins dit voorbeeld. Bekende Nederlanders zijn onder meer Charlène de Carvalho-Heineken en een telg uit de familie Brenninkmeijer.

Multinationals in Zwitserland

Zwitserland geldt als een fiscale vluchthaven voor multinationals. De onderlinge concurrentie tussen de kantons houdt de belastingtarieven laag. In het kanton Obwalden betalen bedrijven volgens onderzoek van KPMG gemiddeld 13,1 procent belasting, het Zwitserse gemiddelde ligt op 21,3 procent. Ter vergelijking: in Duitsland ligt dat percentage op 38,3.
Mede hierom verplaatsten de afgelopen jaren veel multinationals hun (Europese) hoofdkantoor naar Zwitserland. Voorbeelden zijn Procter & Gamble, Colgate Palmolive, Gillette, Google, Ralph Lauren en L'Oréal. Franse europarlementariërs verwachten dat ruim 1.400 multinationals uit de EU dit voorbeeld volgen. Dit zorgt voor veel commotie bij de Europese Commissie.

Woonruimte vinden

De meeste grote bedrijven in Zwitserland liggen dicht bij de steden. Expats wonen vaak in de stad, of net daarbuiten.

Zürich staat bekend als de plek waar alles gebeurt. De sfeer is stads en materialistisch, veel dure auto's op straat. Net als Genève huisvest Zürich veel banken en financiële instellingen, maar Genève onderscheidt zich door een meer internationale uitstraling vanwege de aanwezigheid van bijvoorbeeld verscheidene instellingen van de Verenigde Naties.

Basel is de derde stad van Zwitserland, met voornamelijk farmaceutische en chemische industrie. Midden in Zwitserland ligt Luzern, een wat kleinere stad met een gemoedelijke, persoonlijke sfeer. Hoofdstad Bern is een flink dorp, erg rustig en down to earth. Eigenlijk alleen bekend door de aanwezigheid van de centrale overheid en ambassades.

Vind huis
Een goede website voor het vinden van een huis in Zwitserland is http://www.homegate.ch/homegate/index?layout=&agency

Rivaliserende kantons

Zwitserland is zeer decentraal geregeld, met 26 autonome kantons. Een Zwitser voelt zich hierdoor eerder verbonden met een kanton, dan met het land.

De verschillende talen van de kantons spelen hierin ook een rol. De meeste (65 procent) zijn Duitstalig of Schwyzerdütsch. Genève, Vaud, Neuchâtel en Jura zijn Franstalig. Fribourg en Bern zowel Frans- als Duitstalig, Ticino Italiaanstalig en Graubunden Duits-, Italiaans- en Reto-Romaanstalig.
Tussen de verschillende kantons heerst strijd. Voor het midden- en kleinbedrijf is het normaal om geen zaken buiten de kantongrens te doen. Daarnaast kijken de bourgondische Franstaligen neer op de volgens hen zeer conservatieve Duitstaligen en visa versa. Deze strijd wordt vaak duidelijk tijdens het stemmen voor landelijke wetten. Als de ene partij voor is, is de andere meestal tegen ­ dat maakt besluiten moeilijk.

De steden

De meeste grote bedrijven liggen dicht bij de steden. Expats wonen vaak in de stad, of net daarbuiten. Zürich staat bekend als de plek waar alles gebeurt. De sfeer is stads en materialistisch, veel dure auto's op straat.

Net als Genève huisvest Zürich veel banken en financiële instellingen, maar Genève onderscheidt zich door een meer internationale uitstraling vanwege de aanwezigheid van bijvoorbeeld verscheidene instellingen van de Verenigde Naties. Basel is de derde stad van Zwitserland, met voornamelijk farmaceutische en chemische industrie. Midden in Zwitserland ligt Luzern, een wat kleinere stad met een gemoedelijke, persoonlijke sfeer. Hoofdstad Bern is een flink dorp, erg rustig en down to earth. Eigenlijk alleen bekend door de aanwezigheid van de centrale overheid en ambassades.