Personeelsadvertenties - tussen de regels door

Wat wordt bedoeld met kwalificaties als 'drive' en 'emotioneel intelligent'? Lees hoe je personeelsadvertenties moet lezen.

Veel vage en Engelse termen

'Tachtig procent van het solliciteren zit in de voorbereiding, en daar hoort het goed lezen en goed onderzoeken van de advertentie bij', zegt Ellen Woudenberg, eigenaar van een bureau voor loopbaanadvies. 'Maak een analyse van de tekst: wat bedoelt de schrijver eigenlijk?'

Een antwoord op die vraag is evenwel verre van snel gegeven. Het proza van veel advertenties is doorspekt met Engelse termen of anglicismen ('businessbouwer', 'hands-on-mentaliteit') en veel kwalificaties zijn ronduit vaag (flexibel, dynamisch, enthousiast) of op zijn minst voor meer uitleg vatbaar.
Een ziekenhuis dat een 'enthousiaste medewerker' zoekt, wil iemand die met optimisme en een positieve instelling mensen goed kan opbeuren. Een telemarketingbedrijf zoekt onder die noemer veeleer kandidaten die bruisen van energie en een vlotte babbel hebben.

Dat er in vacatureteksten zo veel karaktertrekken worden beschreven -'Je bent een doener, een doorzetter en je hebt een hands-on-mentaliteit' -heeft te maken met de huidige mode om functies te omschrijven in termen van competenties: een mix van eigenschappen, kennis en ervaring. De functieomschrijving wordt daar meestal niet duidelijker van.

Clichés en containerbegrippen

Maar ja, veel adverteerders grijpen nu eenmaal graag naar clichés en containerbegrippen, verzucht directeur Jan Jacobs van werving- en selectiebureau FunktieMediair. 'Ondernemerskwaliteiten, zakelijke slagkracht -ik vind het van die ontzettend vage termen. Negen van de tien keer bedoelen ze gewoon dat je initiatieven neemt en nadenkt over wat je doet.' Stressbestendigheid is ook een vaag begrip, vindt Jacobs. 'In elk werk is het wel eens hectisch.'

Hoe je zo'n omschrijving moet uitleggen, hangt samen met het vakgebied. Een dynamische boekhouder, hoe tegenstrijdig het ook moge klinken, is iemand die aan de hand van de cijfers ook een prognose kan maken voor de toekomst of mogelijke trends kan signaleren. Jacobs: 'Pro-actief wordt dat tegenwoordig vaak genoemd, maar eigenlijk vind ik dat je beter kunt schrijven dat je mensen zoekt die initiatieven nemen. Dat is een stuk duidelijker.'

Soms is de personeelsadvertentie niet alleen een middel om mensen te werven, maar heeft ze ook tot doel het imago dat het bedrijf wil uitstralen, nog eens goed onder de aandacht te brengen. En omdat de afdeling communicatie een broertje dood heeft aan saaiheid, wordt bloemrijke taal ingezet. Die moet derhalve met een fikse korrel zout worden genomen.

Niet uitgaan van jezelf

'Als er staat dat het bedrijf sterk in ontwikkeling is, of als er termen als dynamisch en spannend worden gebruikt, zijn dat vaak eufemismen', zegt Jacobs. 'Je moet beseffen dat die sterke ontwikkeling positief kan zijn, maar ook negatief. Het kan zijn dat er rottigheid heerst. Dat er onrust is, het verloop groot is.'

Ook moeten sollicitanten kwalificaties als flexibel en doelgericht niet rechtstreeks op zichzelf betrekken. 'Iemand die uitgaat van zijn eigen referentiekader zal dan misschien schrijven: ik werk wel eens over. Het bedrijf kan met deze termen echter iets heel anders bedoelen, bijvoorbeeld dat je er met veel verschillende soorten klanten te maken hebt of dat je een flexwerkplek krijgt.'

Eerst bellen met het bedrijf

Wie in zijn sollicitatiebrief niet de plank wil misslaan, doet er verstandig aan eerst te bellen met het desbetreffende bedrijf. Over zo'n telefoontje moet trouwens niet al te lichtvaardig worden gedacht. Bijna altijd wordt er een aantekening gemaakt van een dergelijk gesprek, zegt Woudenberg. Daarom dien je als sollicitant minstens drie inhoudelijke vragen paraat te hebben en moet je weten wie de persoon is die ze kan beantwoorden. 'Refereer in de sollicitatiebrief aan dit gesprek', adviseert ze. 'Dit wekt beslist de aandacht van de recruiter.'

Rest nog de vraag wat een sollicitant moet opschrijven wanneer wordt gevraagd om eigenschappen als enthousiasme, gedrevenheid, stevigheid en gevoel voor humor. Niet op ingaan, adviseert Jacobs. 'Gevoel voor humor is zóiets individueels. Persoonlijk heb ik bijvoorbeeld een enorme hekel aan moppen.' Toch nemen de meeste sollicitanten zulke eigenschappen uit het persoonsprofiel in de advertentie braaf over in hun brief, constateert Jacobs.

'Dat is link, want het komt gauw pedant over als je jezelf allerlei positieve eigenschappen toedicht. "Ik ben dynamisch" -dat is toch om misselijk van te worden? Als je er dan toch iets over wilt schrijven, beperk je dan tot een zin als "Ik voel me aangesproken door het persoonsprofiel dat u schetst".' Wees er bovendien op bedacht dat je wordt afgerekend op elke zin in je sollicitatiebrief, waarschuwt Woudenberg. '"U schrijft dat u gedreven bent? Waaruit blijkt dat dan?" Pas als je daar gemakkelijk een antwoord op kunt geven, klopt die bewering.'

Dit staat er - dit wordt bedoeld

Dynamisch
Containerbegrip, wordt vaak gebruikt om bepaalde mensen af te schrikken, bijvoorbeeld veertigplussers

Hands-on-mentaliteit
We willen geen denker maar een doener. Managers die zich opstellen als een meewerkend voorman

Businessbouwer
Je wordt afgerekend op resultaten, je moet targets halen

Emotioneel intelligent
Er spelen gevoeligheden of politieke zaken, daarmee moet je kunnen omgaan

Flexibel
Vaag begrip. Kan werkelijk van alles betekenen

Stressbestendig
Idem

Meegroeien met het bedrijf
Er staan veel veranderingen op til. Kan positief of negatief uitpakken

Pro-actieve houding
Initiatiefrijk

Zakelijke slagkracht
Besluitvaardig

Drive
Perfectionist, geen negen-tot-vijf-mentaliteit

Schaap met vijf poten
Vier poten zijn doorgaans ook voldoende

Meer over de arbeidsmarkt?

Abonneer je op de intermediair nieuwsbrief en lees elke week het laatste nieuws over de arbeidsmarkt.