Zo zet je je uiterlijk in voor je carrière
Auteur: Florentine van Lookeren Campagne
|
28-09-2011
| Reacties: 9
|
 Mail dit artikel
Carrière maken door te flirten? Door je uitdagend te kleden en met je heupen te wiegen? Niks mis mee, vindt de Britse sociologe Catherine Hakim. Want slim en ‘lekker' gaan prima samen. Dát is feminisme.
Wie naar een zakelijke afspraak gaat, past zijn kleding aan de werkomgeving van de klant aan. Vergroot de kans op een opdracht. En wie hogerop wil komen binnen een organisatie, kleedt zich alvast een beetje zoals het hogere echelon dat doet. Niets mis mee, vindt tegenwoordig bijna iedereen.
Toch vinden we in ons hart de inhoud belangrijker. ‘Een goed pak, gepoetste schoenen: het speelt allemaal best een grote rol bij het vormen van iemands eerste indruk en veel mensen onderschatten dat nog steeds', zegt Mischa Voogt, managing director Noord-Nederland bij werving- en selectiebureau Michael Page. ‘Veel Nederlanders vinden nog steeds dat andere mensen hen maar moeten nemen zoals ze zijn en dat alleen de inhoud telt. Dat is ook zo, maar een eerste indruk wordt bepaald door de verpakking.'
En dan vormen kleren slechts een deel van je verschijning. Hoe lang ben je? Hoe mooi ben je? Ben je blond of heb je bruin haar? Het heeft allemaal effect op je carrière. De Amerikaanse econoom Daniel Hamermesh meldt in zijn recente boek Beauty Pays dat mooie mensen gemiddeld 230 duizend dollar meer verdienen gedurende hun leven. Mooie mensen halen meer klanten binnen en krijgen makkelijker een baan, een hypotheek of lening. Zelfs de sector waar iemand in terecht komt wordt bepaald door zijn of haar uiterlijk: mooie mensen werken vaker in de private sector, waar hun uiterlijk helpt om klanten aan te trekken en waar zij dus geld kunnen verdienen met hun aangename voorkomen.
Zakelijke kwaliteiten
Hebben we bij kleding al reserves, het belang van fysieke aantrekkelijkheid voor de carrière stuit velen helemaal tegen de borst. ‘Inhoud, doorzettingsvermogen, toewijding, durf en zelfvertrouwen hebben veel meer impact dan uiterlijk', zegt Renée op een
LinkedIn-discussiegroep voor zakenvrouwen. ‘Ik geloof dat het ongelofelijk belangrijk is er op je best uit te zien, maar ik hoop echt dat hard werken en competentie je carrière bepalen', is de reactie van Gehan. ‘Wil je bekend zijn om je uiterlijk of om je zakelijke kwaliteiten? Is er ooit een zakelijk probleem opgelost door sexy benen?', vraagt Stephanie.
De Amerikaanse hoogleraar ethiek Joanne Ciulla, auteur van The working life: the promise and betrayal of modern work, kan onze afkeer onderbouwen met ethische argumenten. Iets doen aan je uiterlijk is kostbaar. Niet iedereen heeft geld over voor make-up en lang niet iedereen kan zich botox of een neuscorrectie veroorloven. Uiterlijk is een eigenschap waar iemand kortom niet zo gek veel aan kan doen. Omdat niet iedereen dezelfde startpositie heeft, is het niet ethisch om bij sollicitaties bij gelijke geschiktheid de mooiste te kiezen. Ciulla: ‘Gooi dan liever een muntje op.'
Startsalaris
Weg met die afkeer voor uiterlijk op de werkvloer, betoogt de Britse sociologe Catherine Hakim in haar spraakmakende boek Honey Money (2011). Er is niks mis mee om door flirten, draaien met je heupen of het aantrekken van gewaagde pakjes hogerop te komen. Sterker nog, het is dé manier voor vrouwen om de oneerlijke concurrentiestrijd met mannen op de werkvloer aan te gaan.
Oneerlijk? Ja, want anders dan mensen denken, heeft inzet van kleding en uiterlijk tot nog toe vooral mannen voordeel opgeleverd, zegt Hakim. Onderzoek laat volgens haar zien dat mooie mannelijke MBA-studenten een hoger startsalaris krijgen dan mooie vrouwelijke. Uiterlijk beïnvloedt het vrouwelijk startsalaris zelfs überhaupt niet. Hoe dat kan? Doordat het vooroordeel tegen uiterlijk nog steeds zo sterk is, zegt Hakim. Neem bijvoorbeeld het onderzoek waaruit blijkt dat bedrijven bij een sollicitatie voor een managementfunctie vaak onzeker zijn over de capaciteiten van mooie vrouwelijke sollicitanten en dus liever voor een man kiezen. Pas later in hun loopbaan, als mooie vrouwen zich al hebben bewezen, kunnen ze de financiële vruchten plukken van hun perzikhuidjes en zandloperfiguurtjes. Hetzelfde blijkt uit een onderzoek onder Amerikaanse juristen. Mooie mensen verdienen tien tot twaalf procent meer, maar alleen mooie mannen krijgen een hoger startsalaris.
Charme en levendigheid
Dé troef van vrouwen is dan ook niet zozeer hun uiterlijk, beweert Hakim, maar hun ‘erotisch kapitaal': seksuele aantrekkingskracht, charme, levendigheid en zelfs seksuele vaardigheid. In sommige culturen valt ook vruchtbaarheid eronder. Dat ‘erotisch kapitaal' moeten vrouwen ongegeneerd leren inzetten op de werkvloer, vindt Hakim. Want juist daarmee kunnen ze hun achterstand op mannen - mannen hebben volgens Hakim ook erotisch kapitaal, maar beduidend minder - inlopen.
Dat het in onze cultuur als ‘fout' geldt om je vrouwelijke lichamelijkheid in te zetten, is volgens Hakim de schuld van mannen. De mannelijke, calvinistische cultuur in Noord-Europa en Amerika bestempelt vrouwen die hun erotisch kapitaal gebruiken als hoeren en dwingt vrouwen daarom als maagdelijke Maria's op het werk te verschijnen. Ook het feminisme heeft de vrouwenzaak geen goed gedaan. Feministes menen dat vrouwen door mannen ‘gedwongen' worden om mooi en sexy te zijn. Wie mooi en sexy is, is een machteloos slachtoffer volgens het feminisme. Terwijl het precies andersom is, vindt Hakim.
Hakim in Honey Money: ‘Feministen creëren vaak een valse tegenstelling. Een vrouw wordt ofwel gewaardeerd om haar menselijk kapitaal (haar brein, haar opleiding, haar ervaring en toewijding) ofwel om haar erotisch kapitaal (schoonheid, elegant figuur, kledingstijl, charmes). Vrouwen worden niet aangemoedigd om beide te hebben.' Maar ‘lekker' zijn en slim tegelijk kan wel degelijk, zegt Hakim.
Afhankelijk
Zoals te verwachten is er veel kritiek op Hakims stellingname. ‘Seksualiteit kan een legitieme bron van macht zijn, maar er zijn ook grote nadelen aan verbonden als je waarde puur op basis daarvan wordt bepaald', zegt Ine Vanwesenbeeck, manager research bij Rutgers WPF, kenniscentrum voor seksuele gezondheid. ‘Erotisch kapitaal is gebonden aan jeugd en fysiek voorkomen. Als je van het oordeel van anderen afhankelijk bent om je macht te vestigen maakt dat je kwetsbaar.'
De Amerikaanse ethica Ciulla wijst op het probleem van misleiding. ‘Wie zich verleidelijk presenteert zonder werkelijk de intentie te hebben om met iemand naar bed te gaan is on-ethisch bezig.' Daarbij, vindt Ciulla, onderschatten we mannen als we menen dat we met een extra knoopje van de blouse open een beter onderhandelingsresultaat zullen krijgen.
Het is het woord ‘erotiek' dat Hakims boek zo controversieel maakt. Sensualiteit, ja zelfs seksualiteit, op de werkvloer is gewoonweg een stap te ver. Een leuk jasje willen we nog wel aandoen. Een beetje make-up is prima. Charme: vooruit. We snappen best dat een vrolijk gezichtje het beter doet dan een chagrijnige sik. Maar erotiek? Op het werk?
Speelser
‘Tietetietetietetietetieten! Kom op dames, steek je borst eens vooruit. Dit is een mannelijke beweging in de Arabische dans, maar waarom zouden vrouwen die niet ook mogen maken? Steek je tieten naar voren als twee kalasjnikovs, psssjt! psssjt! Mijn oma zei altijd: laat zien wat God je gegeven heeft.'
De Tunesische Kaouthar Darmoni geeft haar buikdansleerlingen niet alleen een lichamelijke, maar ook een mentale training. Darmoni is ook universitair docent media en cultuur aan de Universiteit van Amsterdam en geeft trainingen buikdansen aan leidinggevende vrouwen bij bedrijven als Shell en ING. ‘Natuurlijk ga je niet buikdansen op het werk. Deze bewegingen doe je in de veilige omgeving van een dansles, met alleen maar vrouwen om je heen. Je voelt je trots, je voelt je speels, en dat geeft zelfvertrouwen. Dat zelfvertrouwen neem je mee naar buiten, naar het werk. Dat is ons kapitaal. En iedere vrouw heeft het, ongeacht haar leeftijd of figuur.'
Westerse vrouwen gaan alleen met hun hoofd naar hun werk, vindt Darmoni. ‘Ze laten hun lichaam thuis. Sensualiteit vinden ze iets voor hoeren. Maar charisma, intuïtie en gevoel horen ook bij leiderschap, en komen voort uit erotische energie. Nederlandse vrouwen maken het zó zwaar voor zichzelf. Als je als monnik door het leven moet, zou ik ook parttime willen gaan werken. Erotiek geeft energie. Mag het wat speelser allemaal?'
Jarretels onder broekpak
Darmoni's Arabische kijk op ‘erotisch kapitaal' geeft een draai aan Hakims omstreden boodschap waardoor die voor velen beter te pruimen is. Jeugdigheid en fysieke schoonheid spelen mee bij Darmoni's versie van erotisch kapitaal, maar zijn niet het belangrijkste. Dat zijn zelfvertrouwen en plezier. Darmoni noemt als voorbeeld een vriendin van haar, een Franse topvrouw die jarretels draagt onder haar broekpak. Niemand die het ziet, maar zelf weet ze het. Zij voelt zich daardoor vrouwelijker en sterker. ‘Het grootste misverstand over erotiek is dat het om de ander gaat. Dat is niet zo. Het gaat er niet om mannen te behagen. Erotische energie ervaar je voor jezelf.'
Net als in een buikdansles kun je op de werkvloer spelen met die erotische energie. Er is zo veel meer dan alleen ‘erotisch' of ‘niet-erotisch'. Er is schalks kijken, maar tegelijk je lichaam wegdraaien. Uitdagend staan, maar met een terughoudende blik. Er is elegant en smaakvol laten zien wat God je gegeven heeft en er is wild en energiek draaien en zwieren. ‘Dat spel maakt het werk een stuk leuker.'
Maar is het niet onethisch om mannen op die manier te misleiden? Darmoni moet daar hard om lachen. ‘Wie heeft gezegd dat je met iemand naar bed moet als je met hem flirt? Wie? Mannen? Waarom zouden we ons daar iets van aantrekken?'
‘Italiaanse bedrijven vroegen altijd om foto's'
Cristina Campregher (49, Italiaanse)
Medeoprichter van Poliedro, bureau voor ondersteuning van Italiaanse bedrijven in Nederland
‘Er mooi uitzien betekent: hakken natuurlijk en een pak aan of een modieuze jurk. Een beetje klassiek, niet te gek natuurlijk. Als we weten dat er geen klanten komen, trekken we bij Campregher een spijkerbroek aan; ja, waarom niet? We zijn in Nederland, ik woon er al 24 jaar. In Italië zou dat anders zijn; maar het is heel fijn dat je hier niet alle dagen netjes hoeft te zijn.
Op tv was laatst een uitzending over Italiaanse studenten. Tegenwoordig krijg je in Italië geen baan als je er niet goed uit ziet, zeiden zij. Je moet slank zijn, met lang haar, liefst blond. De meisjes gaven al hun geld uit aan de kapper, de schoonheidssalon en de sportschool. Ik ben te lang uit Italië weg om te weten of dat echt zo is. Ik weet wel dat Italiaanse bedrijven voor wie wij personeel selecteerden ons in het begin altijd om foto's vroegen. De eerste selectie was: ‘Die is knap, die niet, die wel...' Toen hebben wij gezegd: sorry, wij zijn geen modellenbureau, wij sturen mensen met verstand van zaken.'
‘Aantrekkelijkheid geen alternatief voor kennis'
Karen Lindquist (49, Amerikaanse)
Director Insights and Innovation bij strategie-adviesbureau Management Center Europe
‘Een goed uiterlijk en goede presentatievaardigheden zijn voor zowel mannen als vrouwen een manier om anderen te beïnvloeden en je boodschap over te brengen. Als je je goed weet te presenteren, sta je sterker in moeilijke gesprekken.
Wij organiseren onder andere managementdevelopment-programma's speciaal voor vrouwen. In bepaalde "harde" sectoren waar technische kennis erg belangrijk is, zou een goed uiterlijk een nadeel kunnen zijn. Mooie mensen worden minder serieus genomen dan degenen met een "technisch uiterlijk". Als je er jong uit ziet, of heel vrouwelijk, of je hebt lang haar, dan vinden mensen je aardig, maar ze nemen vaak wel aan dat je de assistent bent. Mooie vrouwen die hun best doen om te netwerken kunnen ook misverstanden in het leven roepen omdat mannen hun intenties verkeerd begrijpen.
Ik heb zowel mannen als vrouwen gezien die hun erotisch kapitaal goed wisten in te zetten. Misschien gaf het hun even een voordeel, maar aantrekkelijkheid kan geen alternatief zijn voor kennis en kunde. Vrouwen zouden zeker niet al te veel op hun uiterlijk moeten vertrouwen om verder te komen. Daar kan hun professionele reputatie alleen maar onder lijden.'
‘Die kerels hebben het toch makkelijker'
Marja van Bijsterveldt (50) Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (waaronder Emancipatie)
‘Uiterlijk is heel wezenlijk. Het is leuk als iemand er aantrekkelijk en verzorgd uitziet. Dat geldt ook voor mannen overigens. Ik denk wel eens: die kerels hebben het toch makkelijker. Zij hoeven alleen maar een leuke stropdas uit te kiezen en te zorgen dat hun schoenen op orde zijn en dan zijn ze al een heel eind.
Vrouwen moeten zich wat meer druk maken. Maar ach, dat is ook leuk. Ik bedenk 's ochtends welke afspraken ik die dag heb en daar pas ik mijn kleren op aan. Ik zal niet snel in een bloemetjesjurk naar een zwaar debat in de Tweede Kamer gaan. Maar als ik een basisschool bezoek is het leuk als ik er casual uit zie. Mensen reageren daar op. Ook al wil je dat niet, ze doen het toch. Zo is het.
Ik zou vrouwen aanraden om aandacht te besteden aan hun uiterlijk. Maar dat zeg ik als persoon, niet als minister van Emancipatie. Ik zou het niet in de Emancipatienota zetten.'
Wellicht ook interessant:
Meer artikelen in de rubriek
'Werketiquette'
Reageer, print of deel dit artikel
Reacties op dit artikel:
Robert | 28 september 2011 (12:33)
Mijn reactie is heus een beetje kort door de bocht, maar toch:
Ja, laten we vooral toewerken naar vrouwen die met minirokjes, en diepe decolletés, al knipogend en flirtend proberen carrière te maken, of hun zin door te drukken, in plaats van op basis van goede argumenten en kwaliteiten. Volgens mij is dit een stap achteruit, en een belediging voor de dames die gewoon goed zijn in hun werk, en op basis daarvan een goede carrière hebben opgebouwd.
Dit slaat toch nergens op? Als je je zo gaat gedragen wordt je OF niet meer voor vol aangenomen (het domme sexbommetje), OF het lukt, en de mannen denken als jij in de kamer staat voornamelijk nog aan sex en gerelateerde zaken, en daar kan volgens mij ook niet echt iets positiefs voor het bedrijfsresultaat uitkomen.
Marc | 28 september 2011 (18:46)
Talitha is er anders ver mee gekomen... T is maar wat je ambities zijn...
Gans | 29 september 2011 (13:15)
Typisch - een kleine groep mannen heeft iets (hoge positie, aantrekkelijk uiterlijk + hoger startsalaris) en daarom heeft de vrouw in het algemeen er ook recht op. Wat ik niet snap: De overgrote meerderheid van alle mannen heeft geen hoge positie maar een lage, onbeduidende. De meeste mannen zien er heel gemiddeld uit, zijn niet sexy, noch erotisch. En zullen dus zeker geen hoger startsalaris krijgen, maar eerder een lager.
Uiteraard zijn de mannen de schuld van alles wat er bij vrouwen misloopt, maar hier wordt toch een grens overschreden. Gedachtenexperiment: Een aantrekkelijke vrouw zet het hiervoor beschreven erotisch kapitaal in, hierbij gadegeslagen door enkele beduidend minder aantrekkelijke vrouwelijke collega's. Het soort adjectieven dat vervolgens wordt gebruikt ter beschrijving van de anntrekkelijke dame in kwestie kan ik me wel voorstellen. Denkt mevrouw Hakim nou echt dat het mannen zijn die het gebruik van erotisch kapitaal door vrouwen sanctioneren?
AKH Pee | 29 september 2011 (19:39)
Uiterlijk speelt een rol bij de keuze van huisdieren, auto's, TV's etc. terwijl de inhoud vaak dezelfde is. Bij gelijke kosten en inhoudelijke kwaliteit kopen, promoten en kiezen we dus het alternatief dat we het mooist vinden. Daar is niks fout mee, en zij die dat ontkennen zijn naar mijn bescheiden mening hypocriet, wereldvreemd of jaloers. Dat zijn overigens eigenschappen die professioneel niet gewaardeerd worden, wellicht krijgen slonzige dames ook daardoor niet de carrièrekansen die ze claimen...
Leen | 30 september 2011 (9:56)
Poeh verschrikkelijk, ik moet er niet aan denken. Zonder dit gedrag merk ik dat er al een hoge mate van aandacht is voor hetgeen ik draag op de werkvloer, zowel door mannen als vrouwen. Ik ben slank en blond en heb een aardig gezicht, beetje natuurlijke make-up, niet bijzonder knap ofzo maar gewoon ok. Ik kleed me zakelijk (broekpakken, jurkjes met jasjes) maar zelfs dan krijg ik opmerkingen over mijn uiterlijk. Wel positief, maar het gevolg is dat je je extreem bewust wordt van jezelf wat ik vervelend vind. Daarnaast is het voor mij (ik ben nu al 35 jaar en men noemt mij nog steeds jong) moeilijk om serieus genomen te worden. Hoe vaak heb ik niet gehoord of ik de stagiair was, de assistent enz. Dit terwijl ik een aardige functie heb. Maar om serieus genomen te worden is een hele uitdaging. Ik ben totaal geen flirterig type en altijd "veilig" gekleed. Zodra vooral mannen merken dat ik een aardige positie heb, gaat het niet meer om mijn kennis of verhaal maar om het imponeren met hun eigen verhaal. Ik ben zelf geen uitbundig type en spendeer heel veel tijd aan het luisteren van geweldige successtories en hele flauwe grappen van collega's en klanten. Met humor en cynisme maak ik hier meestal een einde aan. Hoe dan ook, allemaal niet erg maar ik vraag me af hoe het zou gaan als ik ook nog eens flirterig en erotisch zou gaan moeten doen. Ik moet er niet aan denken.
Lon | 30 september 2011 (14:24)
Het zou zo mooi zijn als de Nederlandse vrouw zichzelf wat meer liet zien!
Doe maar normaal dan doe je al gek genoeg wordt eenvoudig aangepast in ‘kleed je maar normaal (lees saai) dan doe je al gek genoeg’.
Als je overtuigd bent van je eigen kunnen, is het helemaal niet erg om je ‘vrouwelijkheid’ te gebruiken. De kunst is juist om niet, zoals Robert in een eerdere reactie aangeeft, als ‘het domme sexbommetje’ over te komen.
En dit heb je als vrouw volledig zelf in de hand. Als jij je comfortabel voelt bij je vrouwelijkheid, zegt een negatieve gedachte of uitspraak vaak meer over de afzender.
fhjw | 3 oktober 2011 (13:01)
Als je overtuigd bent van je eigen kwaliteiten, zoals ik. Maar dat komt niet over bij de tegenpartij, en je hebt geen blond haar en een laag décoloté, dan kom je tegenwoordig niet verder. Ik heb jaren ervaring in mijn werk en ben daar goed is, maar ben altijd tweede keus.
Andy | 5 oktober 2011 (11:40)
What a ridiculous idea that any man would be influenced in his choice of (female) colleagues by their appearance!! I'm certain that Monica Lewinsky was an excellent intern for Clinton and that Edwina Currie's skill and intelligence got her a seat in the UK cabinet; I'm sure that Noemi Letizia would be able to make it as either a showgirl or as a politician with or without Belusconi's financial support - what a wide range of skills encapsulated in one so young; I'm convinced that Melissa was the best possible assistant for Jack de Vries.
But still, I suppose it might have a small influence, so women of the Netherlands, try wearing a more neutral shade of neutral and see where that gets you.
alexandra.s.i.coach | 17 november 2011 (11:48)
De wereld reclame weet het: een verpletterende eerste impressie (eerste 5 a 10 seconden tellen) $*€€€*$ op!!!!
Als je stralend als een zon binnen komt wandelen op een grijze maandagmorgen, en je maakt daarmee de dag van iedereen in de ruimte, reken maar dat je onmiddellijk het symbool van succes, enthousiasme, extase en overvloed wordt!!! En dan gaat het vooral om je uitstraling, je presentie.
Kleding helpt, een mooi lijf en mooi gezichtje ook (men herkent dit en labelt het als schoonheid). Maar absoluut cruciaal zijn het juiste oogcontact, de juiste opmerking, het doorbreken van sleur en spanning met speelsheid en humor, het aanvoelen wanneer je actief of passief moet zijn in het geheel, dit is ook allemaal "erotisch kapitaal" en ook bereikbaar als je 80 bent. B special!!!!
|
