Zo ga je om met je zakelijke smartphone
Auteur: Marieke van Twillert
|
10-11-2011
|
 Mail dit artikel
De helft van alle telefoonbezitters heeft een smartphone. Een flink deel daarvan wordt betaald door de werkgever. Zo kun je flexibel werken. Intensief smartphonegebruik heeft ook een keerzijde. ‘Het is een sluipmoordenaar.'
Avonds, in het weekeinde - ze heeft haar smartphone bij de hand. ‘Hij staat eigenlijk altijd aan', zegt Isabel Kleijne (36), communicatieadviseur bij de Rabobank. Ze gebruikt haar smartphone, een iPhone die haar is verstrekt door haar werkgever, buiten kantooruren om e-mail te checken. ‘Als die e-mails snel kunnen worden beantwoord, dan doe ik dat.' Als ze 's avonds haar e-mail heeft gecontroleerd, dan geeft dat haar rust, zegt ze. ‘Dan heb ik een schone lei als ik de volgende dag begin.'
Werknemers kunnen voordeel hebben van de smartphone, want het biedt flexibiliteit en een extra vorm van autonomie over de plaats waar je werkt, zegt Daantje Derks, universitair docent arbeid & organisatie-psychologie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Zij doet onderzoek naar het zakelijk gebruik van digitale media, zoals smartphones.
‘Als je een smartphone krijgt van je baas, dan heb je het gevoel dat je iets extra's krijgt. Een smartphone is een soort presentje. En het is ook reuze handig.' Met je smartphone kun je immers niet alleen bellen en sms'en, je kunt je agenda beheren, e-mailen en even snel op internet allerlei informatie opzoeken. En, het ligt voor de hand, dat kan op alle plaatsen en - voorheen - verloren momenten, zoals wachtend op het perron, in de trein, op het schoolplein.
Venijnige gevaren op de lange termijn
Maar op de lange termijn loert er aantal venijnige gevaren in het gebruik van de smartphone voor het werk, zegt Derks. Zeker als de baas betaalt, gooien veel mensen hun privé-telefoon overboord. Dat is verraderlijk, omdat je zo lastiger werk buiten de deur kunt houden. Op sommige Blackberry's kun je bovendien het verschil niet zien tussen een binnenkomende e-mail of een sms. Je weet niet of het zakelijk is of privé. En als je dat berichtje ziet als je 's avonds thuis bent, dan kom je in een spiraal terecht. "Zal ik kijken", "wie zou het zijn", en als je dat dan weet, denk je "Als ik het snel afhandel, dan ben ik er meteen van af." Dat is een misvatting. Wie snel reageert, vergroot de kans op nog meer mails, dus meer werk. Dat is niet voorbehouden aan smartphone-gebruik, erkent Derks, ‘maar juist bij een snel medium als de smartphone, ben je geneigd om eerder te reageren.'
In plaats van minder werk, levert de smartphone juist meer werk op. ‘Uit Amerikaans onderzoek blijkt dat werknemers gemiddeld zo'n zes extra werkuren per week maken doordat ze een smartphone voor hun werk gebruiken', zegt Derks. ‘Ze zijn 's avonds online, in het weekeinde, in de vakanties.'
Smart smartphonegebruik:
- Hou je privé-telefoon.
- Maak afspraken met collega's en leidinggevende over bereikbaar zijn.
- Matig je (b)cc-gebruik in e-mails aan collega's.
- Wees terughoudend in snel reageren op e-mails. Veel lost zich vanzelf op. Bovendien genereer je met snelle antwoorden meer e-mail.
Bron: Daantje Derks, Arbeid & Organisatie Psychologie, EUR
Smartphone is vaak zakelijk
Inmiddels is de helft van alle mobiele telefoons die worden gebruikt, een smartphone. Hoeveel van die smartphones ‘van de baas' zijn, is niet precies duidelijk. Telecomproviders doen daarover geen mededelingen uit concurrentieoverwegingen, zoals KPN en Vodafone desgevraagd laten weten. Volgens een woordvoerder van Vodafone volgen zakelijke gebruikers al snel de trend van de consumentenmarkt.
Uit een onderzoek van Intermediair onder 345 lezers en bezoekers van de website blijkt dat ruim veertig procent van hen een smartphone van de zaak heeft. Twee op de drie van die smartphonebezitters gebruikt hem ‘regelmatig' of ‘vaak' voor zakelijke doeleinden 's avonds of in het weekeinde. Zakelijke doeleinden, dat is bijvoorbeeld het bekijken van e-mail. En dat doen deze geraadpleegde hoogopgeleiden volop; 45 procent leest op zijn smartphone meer dan twintig e-mails per week buiten werktijd. Meer dan de helft van de ondervraagden stuurt buiten kantoortijd één tot tien zakelijke berichten per week, één op de vijf verstuurt zelfs twintig berichten voor het werk.
Op korte termijn vergroot een smartphone de productiviteit van werknemers, stelt Derks. Dat blijkt uit verschillende studies, onder meer uit Amerika (2005). ‘Maar op de lange termijn zijn er belangrijke nadelen, blijkt uit ons onderzoek.' Om met de ‘verloren uurtjes' te beginnen; ‘Door die op te vullen, gaan micropauzes verloren die belangrijk zijn voor het welzijn van werknemers. Iemand is nooit acht uur per dag aan het werk; die kleine pauzes zorgen ervoor dat een werknemer even kan herstellen.'
Ook faciliteert de smartphone het overwerken. ‘Je kunt je kind wel ophalen van school, maar daarna ga je je werkmail controleren om dat te compenseren. Niet alleen dat, mensen doen er een schepje bovenop uit schuldgevoel, zo blijkt uit verscheidene onderzoeken. Je verlengt je werkdag en gaat nog harder werken.'
Grens tussen werk en privé vervaagt
‘De grens tussen werk en privé vervaagt door de smartphone, ‘en dat kan tot conflict leiden', zegt Derks. Hoe belangrijk het is om afstand te nemen van je werk, blijkt uit meerdere studies waarbij zij was betrokken. Daarbij is vooral ‘dagboekonderzoek' gedaan. Dat bestaat eruit dat mensen per dag bijhouden hoeveel uren ze online zijn, de frequentie daarvan, en de interactie tussen werk en privé. ‘Daaruit bleek dat mensen die in de avond nog lang bezig waren geweest met werk door hun smartphone, minder tot ontspanning kwamen. Mensen hebben tijd nodig om afstand te nemen van het werk, dat is gezond. In het Limburgs heet dat "afschakelen", ik ken nog geen beter Nederlands woord. Dat uitschakelen is een kernvoorwaarde om goed te herstellen van je werk. Vroeger gebeurde dat in het weekend, maar door het intensievere werk is het belangrijker geworden om in de avonden te herstellen.'
Uit de verschillende onderzoeken naar smartphone-gebruik blijkt volgens Derks dat intensieve smartphone-gebruikers daar 's avonds niet toe komen. ‘Het gevolg is dat ze vermoeider raken, of uitgeput. ‘Dat zijn de voorsignalen van een burn-out.'
De organisatie speelt een rol in de cultuur om ‘always on' te zijn, als het een telefoon van het werk is. Het is moeilijk om nee te zeggen. Maar ook collega's zetten de norm, zij verwachten een reactie. Door online te zijn geef je een signaal af aan je collega's. ‘Met een laptop kun je je werk beter afbakenen dan met een smartphone. Op een zeker moment klap je die dicht en berg je hem op. Een smartphone staat altijd aan, wat dat betreft is het een sluipmoordenaar.'
Zeker mensen bij wie werk en privé toch al door elkaar lopen, moeten oppassen. Derks is zelf overigens ook een potentieel risicogebruiker van de smartphone voor werk, weet ze. ‘Ik kies een vakantieplek waar geen internet is, ik zet mijn telefoon uit. Als ik dat niet zou doen, zou ik geneigd zijn te gaan kijken naar mijn e-mails.' Ze heeft 3,5 jaar lang geen smartphone gehad, deze maand koopt ze een iPhone 4S. ‘Voor privé-gebruik, ik hoop dat ik heb geleerd van mijn eigen bevindingen.'
Eén op de drie ondervraagden in het Intermediair-onderzoek schakelt zijn smartphone nooit uit. Derks zegt: ‘Bij sommige smartphones, zoals de iPhone, is de uitknop een beetje lastig te vinden, maar hij zit er wel. Gebruik hem.'
Fotografie: Ron de Gruyl
Wellicht ook interessant:
Meer artikelen in de rubriek
'Werk en leven'
Reageer, print of deel dit artikel
|
