Lekker 10 uur per week overwerken
Auteur: Daphne van Paassen
|
11-03-2010
| Reacties: 4
|
 Mail dit artikel
illustratie Johan Kleinjan
Voor het eerst sinds vijf jaar is het aantal werknemers dat overwerkt niet verder gestegen, maar zelfs iets gedaald. Tijd voor een feestje? ‘Overwerken is helemaal niet erg of ongezond.'
Blackberry op de eettafel
ls Daphne Gorgels, samen met haar man en drie peuters aan tafel ging voor het avondeten, gingen de Blackberry's niet uit. En hoe belangrijk Gorgels het ook vond om samen te eten en tijd voor elkaar te nemen, de verhalen over juf, plakwerkjes en vieze spruitjes werden volgens haarzelf net iets te vaak met een wat afwezig ‘mm-mm' beantwoord als het rode lichtje knipperde. Als een kleine vuurtoren: hier naartoe met die aandacht. ‘Je nieuwsgierigheid wint het gewoon altijd. Je wilt weten van wie dat mailtje is.' Tot ze merkte dat de kinderen ook op het rode lampje gingen reageren: tijd om iets anders te doen dan eten (net als papa en mama). Nu liggen de Blackberry's van Gorgels en haar man niet meer op tafel.
‘Ik denk dat ik door die technische snufjes wel een uur of vijf per week overwerk', zegt Gorgels (36), projectmanager hr-recruitement bij KPN. ‘Maar last heb ik er niet van.' Al moet je je volgens haar wel bewust zijn van de invloed die ze hebben. Anders kun je niet voorkomen dat ze je privéleven te veel gaan beheersen. Haar man heeft om die reden nog een mobieltje, zodat hij zijn Blackberry kan uitzetten en toch telefonisch bereikbaar blijft voor noodgevallen. Zelf heeft ze de stilzwijgende afspraak met haar teamleden - onder wie veel jonge moeders - dat ze elkaar 's avonds tussen vijf en zeven niet bellen: het spitsuur bij jonge gezinnen.
Het nieuwe werken = overwerken
Vorige week bleek uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek dat het overwerk voor het eerst sinds 2005 is gedaald. Weliswaar slechts met 0,6 procentpunt, maar toch. Wetenschappers die onderzoek doen naar overwerk hadden vanwege de diepte van de crisis verwacht dat de daling groter zou zijn. ‘Door de recessie vielen er veel ontslagen en dan zou je verwachten dat het aantal werknemers dat overwerkt, daalt. Maar de overgebleven werknemers moesten vaak het werk opvangen,' zegt Debby Beckers die aan de Radboud Universiteit promoveerde op het onderwerp.
Daarbij neemt het overwerk toe bij bedrijven die het nieuwe werken invoeren, blijkt uit ander onderzoek. Die bedrijven rekenen hun werknemers af op targets: dus of je nu ziek bent of een tegenslag hebt waardoor het werk minder hard opschiet, het werk moet gedaan zijn voor een bepaalde deadline. En als dat niet lukt binnen werktijd, dan maar erbuiten. Bovendien zijn mensen continu bereikbaar. Zo wees Brits onderzoek vorige week uit dat mensen die een smartphone van de zaak krijgen gemiddeld tien dagen per jaar extra werken. Het aantal bedrijven dat het nieuwe werken invoert groeit gestaag. ‘Ik voorspel dat die daling maar van heel korte duur zal zijn', zegt Beckers.
Gezondheidsklachten
Erg is dat niet. Want hoewel verschillende studies die de afgelopen jaren werden gedaan naar overwerk, uitwezen dat overwerken slecht is voor de gezondheid van werknemers, vond Beckers iets heel anders. ‘Voorgaande studies deden vaak alsof er maar één soort overwerk is, terwijl er natuurlijk enorme verschillen zijn. Je hebt alleen al extreem en gematigd overwerk. Het maakt nogal uit voor je welbevinden als je als werknemer vijf uur per week overwerkt of twintig.'
Extreem overwerk blijkt een serieuze risicofactor te zijn voor gezondheidsklachten. Als het gaat om meer gematigd overwerk (van een tot tien uur) dan hangen de gevolgen af van de werkomstandigheden. ‘Als werknemers gedwongen langer op kantoor moeten blijven, geeft dat meer stress dan wanneer ze thuis als het hén uitkomt nog even hun laptop openklappen.' Gedwongen overwerk kan tot burnout leiden, ongedwongen niet, tenminste zolang het niet uitmondt in overmatig overwerk. En het soort overwerk bepaalt ook veel: is het creatief en afwisselend, dan voelt dat minder belastend dan wanneer het eentonig werk is.
Altijd bereikbaar
Omdat we vergeleken met andere landen in Nederland weinig uren werken en vooral gematigd overwerken, besloot Beckers haar onderzoek daar op te richten. Met als gevolg radicaal andere uitkomsten dan de eerder genoemde studies. Gematigd overwerk bleek helemaal niet slecht voor werknemers. Sterker nog: fulltimers die een paar uur per week extra werkten, waren juist bevlogener en meer betrokken bij hun werk dan werknemers die niet overwerkten.
‘Als je betrokken bent bij je werk, dan voelt het helemaal niet als werk om even tussendoor wat mails te beantwoorden', zegt Gorgels. Haar Blackberry is inmiddels een primaire levensbehoefte. Haar leven zit erin. Telefoon, mail, agenda. Ze gaat de deur niet uit zonder. ‘Werk en privé zijn bij mij volledig verweven met elkaar.' Bovendien biedt het haar de kans om bijvoorbeeld af en toe in te vallen als overblijfmoeder in de klas van haar zoon. Die tijd haalt ze ergens anders weer in en ze is toch bereikbaar. ‘Ik vind het fijn om iets maatschappelijk relevants te doen en mijn zoon geniet ervan.' Dat is ook een gelukkigmakend bijeffect van het overwerken.
Overmatig overwerk
Toch kan leuk overwerk ook belastend worden. Hoe betrokken de werknemer ook is en hoe leuk hij zijn werk ook vindt. ‘Als het maar lang genoeg duurt,' zegt Patricia van Echtelt van het Sociaal en Cultureel Planbureau. Uit haar onderzoek kwam naar voren dat zelfs mensen die hun werk hun hobby noemden, meer stress ervoeren als ze overwerkten. ‘Ze herstelden minder: voelden zich na een nacht slaap niet genoeg uitgerust en voelden zich na een dag werken leeg.' Denk aan Joop van den Ende, zegt Beckers. ‘Die wordt door de meeste mensen als enorm bevlogen gezien. Hij heeft geweldig werk, is autonoom in dat werk, maar ook hij kreeg een burnout omdat hij lange tijd extreem veel overwerkte.'
Marc van Veldhoven, universitair hoofddocent aan de Universiteit van Tilburg denkt dat het ook uitmaakt of je tijdens een hoogconjunctuur moet overwerken of tijdens de crisis. ‘Als het een bedrijf economisch voor de wind gaat, is er een soort vliegwieleffect, een gevoel dat je bij de winnaars hoort. Dat stimuleert om er een schepje bovenop te doen, wat weer extra succes oplevert. Terwijl je in de crisis misschien meer het gevoel hebt dat je je wel extra moet inspannen omdat het anders helemaal slecht gaat met het bedrijf. Dan zul je overwerk eerder als belastend ervaren.'
Overwerkers moeten zichzelf dus wel in de gaten blijven houden. Zeker als straks de economie weer aantrekt. Werkgevers zullen niet onmiddellijk meer personeel durven aannemen. De huidige werknemers moeten de extra orders dan opvangen.
Hoe voorkom je overwerkstress?
- Werk niet meer dan tien uur per week over (ook niet als je je werk leuk vindt)
- Bepaal van tevoren op welke uren je je smartphone uitzet (de verleiding is groot om toch even te kijken)
- Als je altijd telefonisch bereikbaar moet zijn, overweeg dan naast je smartphone een gewone mobiel aan te schaffen: dan zie je niet ook nog al je mails.
Feiten over overwerken
67% Van de voltijd werknemers werkt geregeld over. De meesten niet meer dan tien uur per week. Bijna veertig procent krijgt het extra werk niet vergoed in tijd of geld. Fulltimers die overwerken zijn meer bevlogen en voelen zich vitaler dan werknemers die niet overwerken. Voor parttimers geldt dat niet.
(Bron: proefschrift van Debby Beckers, Radboud Universiteit Nijmegen)
In bedrijven waar het nieuwe werken is ingevoerd, wordt meer overgewerkt dan bij traditioneel georganiseerde bedrijven.
(Bron: proefschrift Patricia van Echteld, SCP)
Uit eerder onderzoek bleek dat werknemers die regelmatig overwerken 61 procent meer kans hadden om ziek te worden. Vaak ging het daarbij om extreem overwerk van zo'n twintig uur per week.
Als mannen overwerken heeft dat desastreuze gevolgen voor hun werkende vrouwen: de kans dat die hun baan opzeggen is 44 procent hoger dan bij vrouwen met een man die niet overwerkt. Hebben ze ook nog kinderen, dan is de kans op stoppen negentig procent hoger.
Mannen laten zich niets gelegen liggen aan de overwerkuren van hun vrouwen: ze gaan er geen uur minder om werken.
Wellicht ook interessant:
Meer artikelen in de rubriek
'Werk en gezondheid'
Reageer, print of deel dit artikel
Reacties op dit artikel:
Patricia | 11 maart 2010 (13:57)
Waneer noem je iets overwerken? Alle uren bovenop 40 uur per week? Persoonlijk vind ik 50 uur per week werken erg normaal en zie ik eigenlijk alleen de uren boven die 50 als overwerk, maar dat wil zeggen dat ik dan al boven de geadviseerde 10 uur extra zit, hoe zit dat?
Matti | 11 maart 2010 (14:27)
Je moet oppassen dat je overwerken niet gaat associëren met overbelasting, oververmoeid en overkill. Het ligt er maar aan of je een redelijk uitgangspunt hebt. Ik heb ervoor gekozen om 32 uur per week te werken (en kan dat nog enigszins flexibel invullen ook). Als je dan een paar uurtjes extra werkt, is het eigenlijk net zoveel als een normale werkweek van 38- of 40 uur van anderen. Het lijkt mij niet goed om de 60 uur per week te overschrijden. In dat geval solliciteer je naar een burn-out. Het lijkt mij belangrijk om plezier in je werk te houden, dus is het van evident belang om af te wegen of je geen grenzen (voor jezelf en anderen) overschrijdt. Echter: niemand werkt 'voor nop'. Daarom vind ik het vreemd dat veertig procent het extra werk niet vergoed krijgt in tijd of geld.
Floor | 1 juni 2010 (22:15)
Mooi. Als je je maar bewust bent! Daphne, goed bezig.
Anne | 2 september 2010 (14:39)
Als je zonder enige vorm van schaamte zegt dat je hele leven in je Blackberry zit, dan heb ik medelijden met de leegheid van dat leven. Ik ben blij dat mijn leven in zo veel dingen meer zit....in de dingen die we samen doen, musiceren, creëren, communiceren, leren, leven ! Met trots hebben we daarom gekozen om van twee werkenden naar één te gaan. Maar ja...als je werk je leven is, betekend dat in dit bovenstaande geval een groot probleem. Daphne...goed bezig (maar je nam toch een Nanny?)
|
