SMART-methode
Auteur: Astrid van den Brandhof |
05-11-2010
|
 Mail dit artikel
SMART is een methode waarmee kunt controleren of doelstellingen haalbaar en reëel zijn. De methode wordt veel toegepast in het management, met name het projectmanagement.
De Amerikaanse schrijver en hoogleraar management Peter Drucker introduceerde de SMART-methode in de jaren 50 van de vorige eeuw. Het is een onderdeel van zijn managementtheorie Management by Objectives, die gaat over het strategisch managen van mensen.
In deze theorie werken werknemers of afdelingen met vooraf opgestelde doelen. Belangrijk is dat deze doelen realistisch zijn en dat kan worden nagegaan of ze daadwerkelijk zijn behaald. De SMART-methode is daarbij een hulpmiddel. Door doelen ‘SMART' te formuleren maak je ze concreet, haalbaar én controleerbaar, zo luidt de theorie.
Tegenwoordig maken managers en projectleiders veel gebruik van de SMART-methode. Je kunt de methode ook gebruiken voor persoonlijke doelen zoals studie, werk en tijdmanagement.
De letters SMART staan voor:
- Specifiek
- Meetbaar
- Acceptabel
- Realistisch
- Tijdgebonden
Wat houden de SMART-voorwaarden precies in?
Specifiek
Dit houdt in dat het doel duidelijk en concreet is. Wat wil je precies bereiken? In plaats van ‘de klantenservice moet beter', zou je moeten zeggen: ‘De klantenservice moet 12 punten hoger scoren op het klantenserviceonderzoek.'
Meetbaar
Zoals het voorbeeld duidelijk maakt, moet je kunnen nagaan wanneer het doel bereikt is. Aan welke voorwaarden is dan voldaan? Van belang is dat deze voorwaarden meetbaar of waarneembaar zijn.
Acceptabel
Er moet draagvlak zijn voor het na te streven doel. Waarom is het belangrijk (voor jou of voor het bedrijf) om het te realiseren? Kortom: accepteren betrokkenen het doel en zijn zij bereid om eraan mee te werken?
De ‘A' van SMART wordt ook gebruikt voor ‘Activerend' of ‘Actiegericht': de doelstelling moet uitnodigen tot actie en energie losmaken.
Een andere uitleg voor de ‘A' is ‘Aanwijsbaar': dit houdt in dat duidelijk is wie wat moet doen om het doel te bereiken. Vooral bij een teamdoel is het essentieel om dit goed af te spreken.
Realistisch
Het doel moet realistisch en haalbaar zijn. Honderd procent klanttevredenheid is bijvoorbeeld onmogelijk en dus niet realistisch. De lat moet niet zo hoog liggen dat het nauwelijks mogelijk is om het doel te halen. Maar een te makkelijk doel is niet uitdagend en geeft geen gevoel van trots; je haalt het doel dan (te) makkelijk.
Tijdgebonden
Zorg voor een duidelijke begin- en einddatum. Met name doelen die je op korte termijn wilt realiseren, moeten een duidelijke einddatum hebben.
Wanneer gebruik je de SMART-methode?
Je doelen SMART formuleren is praktisch bij:
- een opdracht die je als leidinggevende aan medewerker(s) geeft
- een project
- een ondernemingsplan
- een marketingplan
- persoonlijke doelstellingen (andere baan zoeken/afvallen)
Nadelen van de SMART-methode
De SMART-methode heeft ook nadelen. De kritiek luidt (zie de website www.markensteijn.com) dat de methode normatief is: je bereikt je doelen, maar verder dan dat kom je niet. Wanneer een bedrijf bijvoorbeeld innovatief wil zijn, is de SMART-methode minder functioneel. Als het doel al vaststaat, worden mensen niet gestimuleerd om met nieuwe ideeën te komen.
Peter Drucker, de bedenker van de managementtheorie, relativeerde ook zelf in de jaren ‘90 het nut van de methode met zijn uitspraak: ‘Het is slechts een van de hulpmiddelen. Het is niet de grote genezing voor managementondoelmatigheid. (...) De theorie werkt als u de doelstellingen weet, 90% van de tijd weet u die niet.'
Hij waarschuwt er daarom voor om een doel geforceerd SMART te formuleren. Dan ligt de focus op het meten van de resultaten en niet op het werkelijke doel. Onder criticasters luidt daarom het devies: laat de SMART-methode een middel zijn, en geen doel op zich.
Meer artikelen in de rubriek
'Werk ABC'
Reageer, print of deel dit artikel
|
|
