De werkdag van een kantonrechter

'Het recht moet voorspelbaar zijn'

 Deel dit artikel

De verffabriek wil meneer Braun ontslaan, maar meneer Braun blijft liever verf maken. Kantonrechter Mariëtte Kobussen (54) oordeelt.

• 10.20 uur
• 10.45 uur
• 11.55 uur
• 13.35 uur

10.20 uur

De tweede zaak deze ochtend gaat tussen de verffabriek en een productiemedewerker, de heer Braun. De heer Braun heeft het te bont gemaakt. Hij rookte buiten het rookhok, kwam vaak te laat, meldde zich ziek zonder zijn telkens wisselende verpleegadres op te geven, en werd zeer agressief wanneer zijn manager hem hierop aansprak. De verffabriek heeft hem op non-actief gesteld en wil hem nu ontslaan.

De heer Braun heeft geen verweerschrift ingediend en schittert op de zitting door afwezigheid.

'Ik weet voldoende', zegt de kantonrechter, Mariëtte Kobussen.

Als de heer Braun niet binnen een week laat weten dat hij niet op de zitting was door overmacht, volgt er een beschikking op 9 december.

10.45 uur

Een klop op de deur. De advocate en de productiemanager van de verffabriek zijn in de hal de heer Braun tegen het lijf gelopen.

Hij had de rechtbank niet kunnen vinden.

'Gaat u maar gauw zitten', zegt Kobussen, 'en doet u uw jas uit. We waren eigenlijk al klaar.'

'O, ook goed', zegt de man. 'Ja, ik kon er niks aan doen.'

De heer Braun zegt dat zijn enige probleem is dat hij niet met zijn baas overweg kon. 'Die heeft milieukunde gestudeerd en niet wat wij doen. En dan denkt hij dat hij even de dienst uit kan maken!'

'U zegt, ik deed mijn werk altijd goed, en ik weet er meer van dan hij', vat Kobussen samen.

'Dat sowieso.'

'Dan wil ik het nu even over een paar andere zaken hebben. U kwam te laat.'

'Iederéén komt te laat!'

Vragen, antwoorden, hoor, wederhoor. Waarbij kantonrechter Kobussen de heer Braun een paar keer tot de orde moet roepen ('Wacht even, we praten om de beurt').

Nu Kobussen ook Brauns versie van de feiten kent, ligt de zaak er anders voor. Ze ziet twee mogelijke oplossingen. Ofwel krijgt Braun nog een kans op een andere productieafdeling. Ofwel wordt hij ontslagen, maar dan wel met een vergoeding.

De productiemanager en de advocate van de verffabriek mogen overleggen en Braun mag nadenken tot de volgende zaak behandeld is.

'Ik probeer altijd een sfeer te scheppen waarin ik mezelf ook prettig zou voelen', zegt Kobussen als de partijen eenmaal de gang op zijn. 'Ik moet de juiste toon zien te treffen, niet te hoog blijven zitten, soms juist weer de afstand herstellen. Je gebruikt je communicatieve vaardigheden én je juridische kennis om een zaak goed te analyseren. Mensen hoeven geen gelijk te krijgen. Ze moeten wel gehoord zijn.'

11.55 uur

'En meneer Braun, wat wilt ú het liefst?'

De klagers en gedaagde van de verffabriek zijn weer binnengekomen.

De advocate heeft uiteengezet waarom voortzetting van het dienstverband er wat de verffabriek betreft niet meer inzit. Ze willen ontbinding van het arbeidscontract, zonder ontslagvergoeding.

Kobussen denkt ook aan ontbinding, maar dan wel met een vergoeding.

Braun wil liever verf blijven maken. Kobussen drukt hem op het hart dat hij er rekening mee moet houden dat hij vanaf januari zonder werk zit.

'Ik wacht het wel af', zegt Braun.

'Ik zou het niet afwachten', zegt Kobussen, opnieuw met nadruk.

Voor de lunch loopt ze zeven trappen op naar de kantine.

Ze was bestuursrechter en strafrechter voor ze kantonrechter werd. De kantonrechtspraak spreekt haar aan: oplossingsgericht werken aan verse geschillen. Niet gebonden aan te veel formaliteiten snel tot de kern kunnen komen.

In de zaak van Braun versus de verffabriek moet ze nadenken over de hoogte van de ontslagvergoeding. Die wordt berekend volgens de kantonrechtersformule: aantal dienstjaren maal loon maal de C-factor. De dienstjaren tellen zwaarder naarmate je ouder bent. De C-factor wordt bepaald door de mate waarin het ontslag 'verwijtbaar' is.

De kantonrechters hebben besloten de formule per 1 januari aan te passen. Het aantal dienstjaren gaat minder hard meetellen. Kobussen vindt dat een goede zaak. 'Het past niet meer in deze tijd te belonen dat iemand zo lang in dienst blijft, terwijl "we" willen dat mensen flexibel zijn.'

Tegenstanders zeggen dat kantonrechters hiermee politiek bedrijven. Kobussen wijst op een zin in het wetboek: 'Zo hem dat, met het oog op de omstandigheden van het geval, billijk voorkomt kan de rechter een vergoeding toekennen. Kun je je een vagere norm voorstellen?' De kantonrechtersformule moet willekeur voorkomen. 'Het is belangrijk dat het recht voorspelbaar is. Het mag geen tombola zijn.'

13.35 uur

Mevrouw Aybasi werkt in een reïntegratiebedrijf en kreeg ontslag op staande voet. Werkweigering, zegt haar manager. Even afkoelen in de kantine, meent mevrouw Aybasi. Het is de tweede ontslagzaak vandaag waarbij de werknemer laag is opgeleid en het gevoelde onrecht rauw wordt verwoord.

Hoog opgeleiden worden natuurlijk evengoed ontslagen. Of de emoties hetzelfde zijn, durft Kobussen niet te zeggen. De taal is in elk geval anders, minder puur, meer verbloemd.

Ze ziet vaak gevallen waarbij mensen net zolang zijn doorgegroeid tot ze op een plek zijn terechtgekomen die ze niet aankunnen. Of het zijn mensen die zich gewoon hebben stuk gewerkt. Die helemaal vergroeid zijn met het bedrijf en dan bijvoorbeeld een nieuwe baas krijgen die hun werkwijze afkeurt. Die mensen zijn vaak moe. Gefrustreerd. Teleurgesteld. Het zal hen veel moeite kosten weer overeind te krabbelen.

'Ik zou hoog opgeleiden echt op het hart willen drukken: zorg toch vooral dat je altijd voldoende evenwicht bewaart tussen je werk en je privé-leven.'

De namen van de gedaagden zijn om redenen van privacy gefingeerd.

Fotografie: Erik van der Burgt