Nederlandse bankiers op Wall Street
'Wie geen toegevoegde waarde heeft, ligt eruit'
12-11-2008
|
 Mail dit artikel
Nergens is de kredietcrisis zo voelbaar als in het financiële hart van de wereld. Drie Nederlandse (ex)werkers op Wall Street delen hun ervaringen.
In zijn appartement in downtown Manhattan met uitzicht op de Hudson-rivier verontschuldigt zakenbankier Rutger Verhoeven (33) zich voor de rommel. De vloer van de eetkeuken is bezaaid met koffers die uitpuilen met mappen, ordners en ander papierwerk. Het zijn de Lehman-presentaties die hij op de valreep van het faillissement van de zakenbank nog heeft kunnen redden. 'Ik kreeg op zondagmiddag een telefoontje dat senior management naar kantoor was gekomen om hun dossiers te ordenen. Toen wist ik genoeg.'
Verhoeven, die in 2003 bij Lehman Brothers in dienst was getreden, ging direct naar zijn werk om tot drie uur 's nachts kopieën te maken van de meest essentiële databases. Achteraf gezien een verstandige keuze, want de volgende dag bleek de toegang tot cruciale informatie aan banden gelegd, om te voorkomen dat kwaadwillende medewerkers de zaak zouden gaan saboteren. 'Ik voelde een morele plicht naar onze klanten,' zegt Verhoeven, die zich voornamelijk bezighield met fusies en acquisities. 'Al was het alleen maar om hen te laten zien dat bepaalde deals ondanks alles toch doorgang zouden kunnen vinden.'
Daarnaast voelde Verhoeven een verantwoordelijkheid naar zichzelf. Zodra bekend werd dat de Britse bank Barclays de boel kwam opkopen, was het namelijk ieder voor zich. 'Het was keihard. Wie geen toegevoegde waarde had, lag eruit, ook al had je jaren voor het bedrijf gewerkt.'
Shoppen op Wall Street
Wat volgde waren dagen van koortsachtig lobbyen om een zo gunstig mogelijke onderhandelingspositie te krijgen. 'Het was een sfeer van totale geheimzinnigheid, gesprekken achter gesloten deuren, geruchten over wie met wie praatte, en wie eventueel meemocht als een groep in haar totaliteit zou worden overgenomen.'
Als bankier die direct contact onderhield met de chief executives in zijn sector had Verhoeven geluk. 'Je hebt een jarenlange relatie met die mensen. Daar kun je op incashen.' Verhoevens toegevoegde waarde kwam vervolgens van een klant voor wie hij net een deal had afgerond. 'Hij besloot te wachten met het ondertekenen van het contract totdat ik een nieuwe werkgever had gevonden.' Met die toezegging bevond Verhoeven zich in een uitstekende positie om rond te gaan shoppen. Hij kreeg een aanbod van een Zwitserse bank, waarmee hij vervolgens naar het management van Barclays stapte. 'Die hebben me hetzelfde geboden. Plus, wat heel belangrijk voor me was, het grootste deel van mijn team mocht ook blijven.'
Verhoeven is de bonussen van de afgelopen jaren grotendeels kwijt. 'Dat steekt me nog het meest. Ons team had niets te maken met de oorzaken van de kredietcrisis en heeft het afgelopen jaar juist fantastische prestaties geleverd. De ironie is dat je cash voor het bedrijf binnenhaalt en daar aandelen voor terug krijgt die je pas na vijf jaar mag verkopen. Die zijn nu dus niets meer waard.'
Niet voorbereid op de crisis
Tonko Gast (34) heeft net een nieuwe programmeur aangenomen. Zijn kantoor ligt in het hartje van Times Square. Hoewel hij zich als belegger in structured finance (een soort obligaties met een kredietrisico) in het oog van de orkaan bevindt, heeft zijn firma Dynamic Credit het drukker dan ooit. 'We zijn inmiddels gedeeltelijk overgestapt naar advieswerk,' zegt Gast, die het bedrijf vijf jaar geleden met een Amerikaanse zakenpartner oprichtte en inmiddels vijf miljard dollar onder beheer heeft. De overgang was min of meer een gedwongen keuze. 'Sinds het begin van de kredietcrisis ligt de handel in dit soort producten zo goed als stil. Als je dan geen alternatieven kunt vinden, dan zul je als bedrijf met dertig mensen heel snel moeten afslanken.'
Gelukkig voor Gast diende zich al gauw een nieuwe groep klanten aan: private equity fondsen die noodlijdende banken wilden overnemen en zich afvroegen welke verliezen te verwachten waren op de betreffende hypotheekportefeuilles. 'We doen in principe hetzelfde werk als voorheen', zegt Gast. 'Het enige verschil is dat we onze analyses nu niet intern toepassen, maar met de buitenwereld delen.'
Gast, die behalve een master in economie een achtergrond heeft in informatica, ontwikkelde enkele jaren geleden speciale analytische modellen om de waarde van Wall Streets exotische kredietderivaten zo nauwkeurig mogelijk te waarderen. Dankzij die vooruitziende blik heeft Dynamic Credit nu een cruciale voorsprong op de concurrentie. 'Het schokkende is dat bijna niemand in de financiële wereld zich op de huidige situatie heeft voorbereid. We hebben jaren geleden zes programmeurs aangenomen om de modellen en de software te ontwikkelen. Als je daar nu nog mee moet beginnen, ben je met gemak twee jaar kwijt, zelfs met een groot team.'
The big picture
Het advieswerk heeft voor Gast inmiddels een keur aan nieuwe contacten opgeleverd. Zo heeft hij klanten geholpen met het analyseren van de boedel van Lehman Brothers en is hij doorgedrongen tot de Amerikaanse federale overheid. 'Het voordeel van deze klanten is dat je vanuit een andere invalshoek naar deze problematiek gaat kijken. Ik heb het gevoel dat we nog scherper zijn geworden.'
En dat kan weer van voordeel zijn als Gast zijn bedrijf wil gaan verkopen, iets dat vorig jaar op het laatste moment afketste. 'De beursgenoteerde instelling die interesse toonde, is door de kredietcrisis praktisch ten onder gegaan.' Voordat een dergelijke kans zich opnieuw voordoet, denkt Gast op zijn minst twee jaar verder te zijn. 'Niet zozeer omdat ons bedrijf geen waarde zou hebben, maar omdat er momenteel gewoon geen geld voorhanden is.'
In Midtown Manhattan heeft Johan Hulspas (39) nog net even tijd voor een kop koffie in Starbucks voordat hij weer naar een meeting moet. De voormalig managing director bij Bear Stearns werkt tegenwoordig bij een groot organisatieadviesbureau en 'vergadert zich sindsdien een ongeluk'. Het is een totaal andere bedrijfscultuur dan bij Bear Stearns, waar Hulspas hypotheek-derivaten verkocht - precies die financiële producten die Wall Street later de das om bleken te doen. 'Ergens voelde je wel dat er iets niet klopte. Maar als je er zo dicht op zit, zie je het grote plaatje niet.'
Jackpot
Hulspas verliet Bear Stearns in mei 2007, net voordat zijn bank serieus in de problemen begon te komen. 'Ik ben vrijwillig weggegaan. Mijn baas ging met pensioen, en ik kon voor mezelf aan de slag bij een klant in Denemarken.' Omdat hij al tien jaar bij Bear had gewerkt, kon Hulspas de aandelen die hij via zijn bonussen had ontvangen zonder problemen verkopen. 'Ik heb wat dat betreft de jackpot gewonnen. Het aandeel stond die tijd rond zijn hoogste koers.'
Het avontuur in Denemarken bleek minder succesvol, waardoor Hulspas negen maanden later terugkeerde naar een fundamenteel veranderd Wall Street. 'Bear Stearns was failliet, het traditionele broker-dealer-model bestond niet meer. Bij een warenhuis kwam ik een oud-collega tegen die nu meubels stond te verkopen. Een senior managing director!'
Dankzij zijn kennis van de gewraakte hypotheekderivaten kon Hulspas in de consultancy terecht. Hoewel het een stabiele baan met toekomst is, kijkt hij met weemoed terug op 'de tien mooiste jaren' van zijn leven.
'Wall Street was als een grote kinderspeeltuin, waar het recht van de sterkste heerste. Je kon schreeuwen, boos worden, het mocht allemaal, zolang je maar geld verdiende.'
Vergeleken met de elitaire concurrenten Morgan Stanley en Goldman Sachs bekleedde Bear Stearns bovendien een unieke positie. 'Die firma symboliseerde echt de Amerikaanse droom. Iemand uit een arm gezin met weinig opleiding kon daar met paar jaar keihard werken gewoon een miljoen dollar verdienen.'
Secretaresses verdienen bonus
Het is vanwege die toegankelijkheid dat Hulspas zich geen seconde schuldig voelt over het huidige bloedbad in de financiële sector. 'Aan elk businessmodel komt op een gegeven moment een eind. Wat mensen nu lijken te vergeten, is dat Wall Street de afgelopen dertig jaar voor een ongekende welvaart heeft gezorgd, niet alleen voor de top, maar ook voor mensen ver daaronder. Er werkten bij ons secretaresses die bonussen van tienduizenden dollars mee naar huis namen. Ik bedoel maar: de Titanic heeft de overkant ook niet gehaald, maar het was toch een feest, die eerste paar dagen aan boord.'
Vanwege gevoeligheden bij hun werkgevers zijn de namen Rutger Verhoeven en Johan Hulspas gefingeerd.
Tekst: Jeroen Ansink
Slachtoffers van de kredietcrisis
Voor Bear Stearns begon de kredietcrisis met de ondergang van twee hedgefondsen in juni 2007. De fondsen hadden riskante posities ingenomen in ingewikkelde hypotheek-obligaties, die door het instorten van de Amerikaanse huizenmarkt praktisch waardeloos waren geworden. Een voorziening van meer dan drie miljard dollar bleek niet afdoende om het bloeden te stelpen. Beleggers keerden zich massaal van het aandeel af, bang dat de problemen zich naar andere sectoren binnen de bank zouden uitspreiden. De vertrouwenscrisis bereikte een dieptepunt toen Bear Stearns in maart 2008 na een vergeefs noodkrediet door de bank JP Morgan Chase werd overgenomen. Daarbij kwamen negenduizend mensen op straat te staan. Het aandeel had toen al bijna 95 procent van zijn waarde verloren.
In september was het de beurt aan zakenbank Lehman Brothers, die eveneens onverantwoorde posities had ingenomen in de dramatisch verslechterde subprime hypotheekmarkt. Daardoor maakte Lehman alleen al in het tweede kwartaal van 2008 bijna drie miljard dollar verlies.
Het aandeel kwam in een vrije val toen de bank voor het derde kwartaal een extra verlies van maar liefst 3,9 miljard dollar moest rapporteren. Het faillissement dat op 15 september volgde, was het grootste in de Amerikaanse geschiedenis. Daarbij gingen naar schatting twintigduizend banen verloren.
Wellicht ook interessant:
Meer artikelen in de rubriek
'Weekblad archief'
Reageer, print of deel dit artikel
|
