Het virtuele ziekenhuis

Arts wordt medisch coach

 Deel dit artikel

Online je medisch dossier, onderzoekuitslagen en procedures inzien, waarom kan dat eigenlijk niet? Dat vroeg ook Jan Kremer, bedenker van de Digitale IVF Poli, zich af. 'Nu kun je als arts direct in gesprek over wezenlijke dingen.'

Het mooiste moment is als de foto van het net gedeelde eitje op de website wordt geplaatst', zegt Marije van Leeuwen (32). 'Maar weinig ouders krijgen die beelden te zien' Van Leeuwen -­ zes maanden zwanger ­- wordt behandeld in de ivf-kliniek van het Universitair Medisch Centrum (UMC) St Radboud, waar artsen experimenteren met een 'digitale poort'. Met een wachtwoord krijgen patiënten toegang tot de Digitale IVF Poli. Daar vinden ze algemene informatie over een ivf-behandeling. Kunnen ze chatten met lotgenoten en artsen van het ziekenhuis. En misschien wel het belangrijkste: ze hebben toegang tot al hun medische gegevens. Hoeveel eitjes er zijn bevrucht na een behandeling bijvoorbeeld, en hoe groot de kans is dat ze zwanger worden. Van Leeuwen. 'Ik vind het erg prettig om op deze manier op de hoogte te worden gehouden. Je kunt de uitslagen van behandelingen bekijken wanneer het jou het best uitkomt.'

Jan Kremer, hoogleraar voortplantingsgeneeskunde aan de Radboud Universiteit in Nijmegen, is de bedenker van de Digitale IVF Poli. Het idee daarvoor ontstond acht jaar geleden tijdens een managementcursus. Zijn coach, een zorgadviseur, zette hem ertoe aan door te zetten: 'Plaats dit keer eens je cliënten centraal, niet je eigen medewerkers.' Kremer was enthousiast en nodigde twintig patiënten uit om in Huize Heyendaal, een kasteeltje op het ziekenhuisterrein, te discussiëren over de regionale fertiliteitzorg. Wat kan er beter, wat kan er anders? 'Die sessie was een eye opener', zegt Kremer. 'Ik begreep plotseling dat we patiënten als passieve objecten beschouwen. We behandelen ze als auto's die gerepareerd moeten worden en vergeten te vragen wat patiënten van ons willen. We gedragen ons als paternalistische allesweters.'

De zorg is afgestemd op de professional in het ziekenhuis, zo ontdekte Kremer. Centraal staat hoe artsen en verpleegkundigen zo efficiënt mogelijk patiënten kunnen helpen. Of de patiënt er optimaal wordt behandeld, vraagt men zich nauwelijks af. 'Die zit na een gesprek met de arts nog met allerlei vragen. Maar voordat de patiënt de arts aan de telefoon heeft, is hij dagen en vele secretaresses verder. Een enorme barrière', zegt Kremer.

Na de avondsessie in Huize Heyendaal was het Kremer duidelijk: de zorg voor patiënten moet veel toegankelijker en flexibeler worden. En dat is gebeurd door patiënten op een beveiligde website toegang te geven tot hun medische gegevens, waardoor de kennisongelijkheid tussen arts en patiënt vermindert en hun relatie meer in evenwicht wordt gebracht.

Kremer logt in en surft naar het forum van de Digitale IVF Poli. 'Kijk, hier is een vraag van een patiënt. Ze heeft tabletjes, die de innesteling van de eitjes in de baarmoeder moeten bevorderen, verloren in het toilet en vraagt zich af hoe erg dit is? De patiënt heeft het bericht gisteravond gepost. De verpleegkundigen zullen deze vraag vanochtend beantwoorden. Voordeel: patiënten hoeven niet meer te bellen en wij beantwoorden deze vraag op een voor ons gunstig tijdstip.'

Patiënten kunnen het medische proces van A tot Z volgen in hun persoonlijke dossier. Hun hele geschiedenis van huisarts tot polikliniek staat er in. De brieven die zijn uitgegaan naar hun huisarts of de specialist bijvoorbeeld, de medicijnen die zijn voorgeschreven, en het verloop van het ivf-proces. Als de patiënt in het ziekenhuis is geweest voor een punctie ­- de eitjes worden met een naald uit de eierstokken gehaald -­ kunnen de patiënten na twee dagen op internet zien of de bevruchting is gelukt. 'Ze kunnen dan thuis rustig met een kop koffie de blije of treurige boodschap tot hen door laten dringen', zegt Kremer. 'Vroeger belden wij deze boodschap gewoon door naar de patiënten op een moment dat het ons uitkwam. En die mensen zaten dan bijvoorbeeld net in de bedrijfskantine of een werkbespreking. Heel vervelend als de patiënt dan net te horen krijgt dat de bevruchting niet is geslaagd.' Nu kunnen de partners met elkaar praten over de implicaties van de boodschap. Als ze de volgende dag op de polikliniek komen, zijn de emoties al een beetje verwerkt en kan het gesprek gaan over de vragen die ze nog hebben. 'Voor de Digitale IVF Poli besteedde ik een groot deel van de tijd aan de uitslag en de technische procedures. Dat hoeft niet meer: de patiënten zijn al op de hoogte. Je kunt direct in gesprek over wezenlijke dingen.'

De relatie tussen patiënt en arts wordt gelijkwaardiger, maar is Kremer niet bang voor een te mondige patiënt? Patiënten die met geprint materiaal van internet in hun hand behandelingen eisen? Kremer: 'Ik kom ze nauwelijks tegen. Dat gebeurt juist bij slecht geïnformeerde patiënten. Patiënten die door hun arts onvoldoende zijn voorgelicht, weinig betrokkenheid van hun arts voelen, en dan op het internet op zoek gaan naar meer informatie. En daar hebben ze dan groot gelijk in.' De relatie tussen patiënt en arts wordt gelijkwaardiger, maar is Kremer niet bang voor een te mondige patiënt? Patiënten die met geprint materiaal van internet in hun hand behandelingen eisen? Kremer: 'Ik kom ze nauwelijks tegen. Dat gebeurt juist bij slecht geïnformeerde patiënten. Patiënten die door hun arts onvoldoende zijn voorgelicht, weinig betrokkenheid van hun arts voelen, en dan op het internet op zoek gaan naar meer informatie. En daar hebben ze dan groot gelijk in.' Kremer is nu bezig met het bouwen van de Digi Poli Oost voor patiënten van Apeldoorn tot Boxmeer en van Oss tot Doetinchem, waarin de Digitale IVF Poli moet opgaan. Het is een eerste opstap naar het virtuele vruchtbaarheidsziekenhuis waar Kremer al jaren van droomt. Hierin veranderen klassieke ziekenhuizen in facilitaire bedrijven die diensten aanbieden aan het virtuele ziekenhuis. De echo's of de bloedonderzoeken vinden dan niet meer plaats in het ziekenhuis waar de patiënt onder controle is, maar in een laboratorium of dependance dicht bij het huis van de patiënt. De uitslagen worden vervolgens doorgestuurd naar het medische dossier van het virtuele ziekenhuis. 'Waarom moeten patiënten uren in de file staan om een echo van vijf minuten te laten maken in het Radboud? Niet de patiënten, maar de gegevens moeten de Waalbrug (een brug in Nijmegen waar altijd files staan; red.) over', aldus Kremer.

Het UMC St Radboud wil het niet laten bij digitale fertiliteitzorg. Binnenkort krijgen alle afdelingen ­- van neurologie, oogheelkunde tot reumatologie ­- een digitale poort, waar patiënten met hun DigiD kunnen inloggen. Daarmee zou het ziekenhuis het eerste in de wereld zijn. 'De techniek is al klaar, nu de organisatie nog. Niet iedere afdeling zal hier even enthousiast aan meedoen', zegt Kremer. Hij ziet het echter positief in. 'Artsen verliezen voor hun gevoel status, ze moeten hun koninkrijkjes opgeven. Maar ze krijgen er een nieuwe rol voor terug. Die van medische coach.'

Illustratie Yvonne Kroese