Duurzaam in China
DSM gelooft in winstgevende milieuvriendelijkheid
Auteur: Daphne van Paassen
|
30-01-2008
| Reacties: 1
|
 Mail dit artikel
Duurzaam produceren in een lagelonenland: het lijkt een hopeloze onderneming. Maar DSM laat in China zien dat het geld kan opleveren.
Het uitzicht op het Taihu-meer waaraan de stad Wuxi ligt, 120 kilometer ten noordoosten van Sjanghai, oogt als een klassiek Chinees zijdeschilderij: nevelig, met in de verte de donkere contouren van een pagode. Het meer is de drinkwatervoorziening voor de bijna vijf miljoen inwoners en ziet er nu schoon uit. Maar eind mei vorig jaar kleurde het blauwgroen en bracht het een adembenemende stank voort. Het meer was zo vervuild dat de bevolking dagenlang verstoken was van stromend water. Supermarkten waren in een mum van tijd door hun bronwater heen. Overal in de straten stonden teiltjes en pannen om regenwater op te vangen. Het stadsbestuur kon niet anders dan eindelijk strenge milieueisen opleggen aan de plaatselijke industrie en de 78 multinationals uit de Fortune 500 die in en rond Wuxi zijn gevestigd. Ruim duizend bedrijven werden gesloten. De citroenzuurfabriek van het Nederlandse chemieconcern DSM, die in de buurt van het meer staat, was een van de weinige bedrijven die niet rouwig waren om de aangescherpte regelgeving.
Schoonste fabriek
Sinds de fabriek in 2003 volledig in handen kwam van DSM heeft fabrieksdirecteur Zhu Linying zo'n vier miljoen euro geïnvesteerd in milieuvriendelijke technologie. Zo kwam er een recyclesysteem voor het koelwater (14 miljoen ton waterbesparing per jaar) en wordt de maïs, waaruit met behulp van een schimmel citroenzuur wordt gewonnen, opnieuw gebruikt voor de winning van biogas. 'De fabriek droogt vervolgens het restproduct mycelium en verkoopt dat als veevoer', zegt Linying, een kleine, kordate vrouw. Ze schudt met een busje gedroogde korrels als bewijs. 'Het leverde ons in 2007 de titel "schoonste fabriek van Wuxi" op.' Dan, stralend en wijzend op een foto met mensen met bouwhelmen op: 'Zelfs premier Wen Jiabao kwam op bezoek.' Waarna ze de acht journalisten, die op uitnodiging van DSM een aantal Chinese fabrieken bezoeken, om de oren slaat met de trits kwaliteitscertificaten (van iso tot halal) die het bedrijf mag voeren.
Zelfmoord
Het lijkt zelfmoord: duurzaam ondernemen in een lagelonenland waar iedereen op prijs concurreert. Helemaal omdat tientallen fabrieken in China minder kosten maken dan DSM bij de productie van citroenzuur; het smaak- en conserveringsmiddel dat wordt toegevoegd aan onder meer cola, vitaminetabletten en schoonmaakmiddelen. Maar DSM gelooft dat duurzaam ondernemen - aandacht voor people, planet, profit - uiteindelijk winstgevender is.
Aanvankelijk werd dat geloof overigens op de proef gesteld. De antibioticafabrieken van DSM verloren tot voor kort behoorlijk marktaandeel aan Chinese concurrenten. Tot in augustus 2006 elf mensen stierven aan een antibioticum van een Chinese producent en duizenden mensen ziek werden. In Panama stierven minstens honderd mensen aan een giftige Chinese hoestdrank. Kort daarvoor waren er in de Verenigde Staten schandalen rond vervuild dierenvoer, dat eveneens afkomstig was uit China.
Die schandalen hebben DSM geen windeieren gelegd, zegt Nathan Bird, vice-president van de DSM dierenvoedingsfabrieken, in een kaal ontvangstzaaltje op het Xinghuo-fabrieksterrein. 'Kwaliteit heeft sindsdien ieders aandacht. Net als milieubewust produceren. Mensen en bedrijven zijn bereid meer te betalen voor een gegarandeerd veilig product.' Bird liet bijvoorbeeld onderzoeken of Chinezen meer geld voor een ei met een keurmerk zouden willen betalen. Dat bleek het geval - wel zestig procent meer. Het keurmerk gaat er dus komen. En DSM zal niet enkel garant staan voor veilig kippenvoer, maar er ook op letten dat nergens in de productieketen de hand wordt gelicht met hygiëne- en veiligheidsvoorschriften.
Effectenbeurs
Met duurzaam ondernemen valt inmiddels geld te verdienen. En niet alleen bij DSM. Uit een promotieonderzoek van Jeroen Derwall van de Universiteit Maastricht, blijkt dat bedrijven die bovengemiddeld scoren op milieuverantwoord ondernemen het beter doen op de effectenbeurs dan bedrijven die minder duurzaam werken. En dat besef begint op grote schaal tot het bedrijfsleven door te dringen. Van de vijfhonderd grootste bedrijven in de wereld die postdoconderzoeker Jonatan Pinkse van de Universiteit van Amsterdam onderzocht, rapporteerden er in 2007 370 over duurzaamheid. 'Misschien doen die bedrijven het beter dan niet duurzame bedrijven doordat het vaak ook de meest innovatieve bedrijven zijn.'
Innovatie
Duurzaamheid is volgens Pinkse onlosmakelijk gekoppeld aan innovatie. 'Een bedrijf als DSM weet dat de eisen rond het gebruik van chemische stoffen steeds strenger zullen worden. Ook in China. Innoveren is lijfsbehoud. Wat je steeds vaker ziet, is dat zo'n innovatief bedrijf, als ze een alternatieve milieuvriendelijkere stof heeft ontwikkeld, gaat lobbyen bij de overheid om strengere milieueisen. De concurrenten worden daar de dupe van waardoor het marktaandeel van het innoverende bedrijf kan toenemen.'
DSM heeft innovatie en duurzaamheid tot speerpunten van de bedrijfsvoering gemaakt. In Vision 2010 zegt DSM zich versneld te willen omvormen van een chemieconcern naar een 'life sciences en materials sciences'-onderneming, om toegerust te zijn voor de toekomst. Met innovatieve producten op het gebied van voeding, farmacie en materialen wil het concern inspelen op wereldwijde trends als de toenemende aandacht voor gezondheid, veiligheid en klimaat.
Van rijstveld tot zakenhart
Die innovatie zal niet beperkt blijven tot het westen. Pudong is het glimmende, neonverlichte zakenhart van Sjanghai, direct aan de overkant van de Huangpu-rivier: een futuristisch landschap van duizelingwekkende wolkenkrabbers waarin multinationals, luxe hotels en hippe cocktailbars met poëtische namen als Cloud 9 (op de 87e verdieping) gevestigd zijn. Daarachter verrijst een nieuw bedrijvenpark voor hightechbedrijven waar bouwvakkers bezig zijn met de fundering voor DSM's nieuwe hoofdkantoor, dat eveneens plaats zal gaan bieden aan een research & development-afdeling.
'Vijftien jaar geleden was dit nog rijstveld', zegt William Keller, directeur van het hightechpark. 'Er was niets. Een telefoonpaal met een juffrouw en een megafoon. Als je gebeld werd, werd je naam omgeroepen. Kon ze tegelijkertijd goed in de gaten houden wie door wie werd gebeld.' Inmiddels prijken op de gebouwen rond de DSM-bouwput de namen van alle grote farmacieconcerns. 'En allemaal r&d!', zegt Keller, op een toon alsof hij koning van Pudong is.
Aangezien DSM niet naar China kwam vanwege de lage kosten, maar om de grote afzetmarkt, zal het ook producten moeten ontwikkelen waar lokaal vraag naar is. De vraag is of de Chinese werknemers daartoe in staat zijn. China is toch vooral de fabriek van de wereld, niet de ontwerpstudio. Maar volgens Keller, oud-manager bij de farmacie-multinational Roche, zijn dat vooroordelen. 'In de jaren tachtig zeiden ze in het westen: produceren in China? Dat kan helemaal niet - alles wat daarvandaan komt valt uit elkaar. In de jaren negentig was het: hoogwaardig werk outsourcen naar China? Onmogelijk! En nu zegt men hetzelfde over innoveren. Geloof me, het is een kwestie van tijd. Innovatie staat niet los van productie.'
In 2006 oversteeg het budget dat China aan r&d uitgeeft voor het eerst dat van Japan, voorheen na de VS de nummer twee op het gebied van onderzoeksuitgaven. Het aantal universitair afgestudeerden wordt voor 2008 geschat op 5,6 miljoen. Dat die niet zelfstandig zouden kunnen denken en dus niet in staat tot creativiteit en innovatie, wuift Keller van de hand. Het Confuciaanse onderwijssysteem in China, dat luisteren naar de meester voorop stelt, zal langzaam aangepast worden. De Shanghai Daily meldt op 12 januari dat het onderwijs aangepast moet worden omdat het gat tussen scholing en praktijk te groot is, waardoor vorig jaar 1,4 miljoen studenten geen werk vonden.
Wei Bing, de DSM-manager die het bouwproject in Pudong begeleidt, denkt dat internet de jongere generatie ook verandert. Hij is nog maar acht maanden in dienst bij DSM en werd door een headhunter bij zijn vorige werkgever weggeplukt. 'Ik leef een volkomen ander leven dan dat van mijn ouders. Mijn moeder werkte in een winkel, mijn vader als vrachtrijder. Ze werkten allebei hard, maar we hadden niet genoeg te eten en niet genoeg kleding. Zij hadden geen kennis en dat maakte hen gehoorzaam. Voor de jonge generatie is dat anders.'
Verrijkte rijst
Toch blijken de r&d-activiteiten die nu nog op locatie bij de verschillende fabrieken plaatsvinden, maar straks hier worden samengebracht, bij enig doorvragen vooral development-activiteiten: het verder ontwikkelen van elders gepatenteerde uitvindingen. De glimmende nieuwe fabriek van Wuxi NutriRice bijvoorbeeld, maakt met vitamines en mineralen verrijkte 'Nutririce'. Op het eerste oog een innovatie ingegeven door de lokale markt: in China komt nog veel 'verborgen honger' voor doordat mensen niet te weinig voedsel, maar wel te weinig voedingsstoffen binnenkrijgen. Maar het idee voor het procédé - simpel gezegd: verpulver rijst tot meel, voeg een concentraat van vitamines toe, maak er een papje van, droog dat en vorm daar weer rijstkorrels van die gemixed kunnen worden met gewone rijst komt uit Zwitserland. 'Maar daar werd niets met het patent gedaan', zegt general manager David Townsend. 'In deze fabriek hebben we de technologie ontwikkeld die nodig was voor de schaalvergroting om daadwerkelijk te produceren.' Development dus. Al is het marketingplan tamelijk vernieuwend. NutriRice, een joint-venture van DSM en het Zwitserse Bühler, brengt een ongekleurde en dus onherkenbare variant verrijkte rijst op de markt voor de arme bevolking en daarnaast een duurdere rijst, waarin de verrijkte korrels via een kleurtje herkenbaar zijn: rijke consumenten eten bewust gezond en willen dat dus zien aan hun product. Als de rijst aanslaat bij de rijke Chinees zal het product mogelijk ook naar het westen geëxporteerd worden.
Het zal in China niet alleen bij development blijven, zegt ook Nelleke Barning, woordvoerder DSM China en Azië, terwijl we in de snelste magneettrein ter wereld met 430 kilometer per uur naar Pudong Airport zoeven. 'Als we geen vertrouwen hadden in de innovatieve kracht van onze Chinese r&d-afdelingen zouden we hier in Pudong geen gebouw neerzetten waar we alle researchafdelingen samen kunnen brengen. Dat doe je toch met het oog op cross-overs tussen de verschillende onderzoeksgebieden. Want op die manier ontstaan het vaakst nieuwe producten.'
DSM China
Aantal fabrieken: zeventien fabrieksonderdelen verspreid over elf locaties (antibiotica, dierenvoeding, vitamines, polymeren en plastics), waaronder vier meerderheidsdeelnemingen, twee joint-ventures en twee minderheidsdeelnemingen.
Verwachte omzet voor 2007: ruim 900 miljoen dollar (prognose voor 2010: 1,5 miljard dollar).
Aantal werknemers: bijna vierduizend.
Wellicht ook interessant:
Meer artikelen in de rubriek
'Weekblad archief'
Reageer, print of deel dit artikel
Reacties op dit artikel:
rick lange | 8 november 2010 (13:49)
interessant artikel
|
