Er is leven na het rookverbod

 Deel dit artikel

Vanaf 1 juli 2008 geldt in de Nederlandse horeca een rookverbod. Is dit het einde van de bruine kroeg of biedt het verbod ook kansen? 'De verkoop van terraskacheltjes is gigantisch gestegen.'

• Bruin café
• De één zijn dood..
• Rookcabine
• Snus
• Rookverbod
• Roken, we komen er samen niet meer uit

Bruin café

Achter de toog in café Van Egmond in Haarlem staat een ouderwetse keramische pot met tabak. 'Veel mensen komen hier speciaal om te roken,' vertelt Marjan Peters, dochter van de baas, mevrouw van Egmond. Roken hoort bij een bruine kroeg, vindt Peters. 'Hoe komt hij anders zo bruin?' Over een jaar, vanaf 1 juli 2008, mag er in café Van Egmond en alle andere horecagelegenheden in Nederland niet meer gerookt worden, behalve in speciale, afgesloten rookruimten. Het personeel mag daar niet bedienen.

'Dan hebben wij dus een probleem,' vertelt Peters. Al het personeel rookt, inclusief mevrouw Van Egmond zelf, al veertig jaar achter de toog. 'Zij stopt met werken als het rookverbod er komt.' Dat is misschien nog wel de minste zorg. Tachtig procent van de klanten van Van Egmond rookt. Het café is niet groter dan de gemiddelde huiskamer. Een aparte rookruimte zit er niet in en uitbreiding van het terrasje, waar nu twee stoeltjes staan, is op de hoek van de gracht en de winkelstraat geen optie. 'Het is te hopen dat de klanten die wegblijven na 1 juli 2008, later weer terugkomen', aldus Peters. 'En het is te hopen dat het café voldoende buffer heeft om die periode te overbruggen.'

De één zijn dood..

Betekent het rookverbod het einde van de bruine kroeg? Een aantal landen in Europa heeft al een rookverbod. Wat heeft het daar voor gevolgen gehad? Waar verdwijnen de banen, waar doen zich nieuwe kansen voor?
'De een zijn dood is de ander zijn brood, ja. Soms is het helaas zo.' John Ruitenberg van Terras Totaal verkoopt onder andere infrarode verwarmingen voor op het terras, waar wel gerookt mag worden. Hij verwacht een piek in de verkoop kort voor het rookverbod daadwerkelijk in gaat. 'Over een maand gaat het Britse rookverbod in de horeca in. De Britse leverancier van de kacheltjes meldt nu een gigantische omzetverhoging. Nederlandse horecaondernemingen zijn op dit moment nog druk met het seizoen. In december gaan ze weer eens naar de horecavakbeurs en dan begint het hier ook.'
In het Verenigd Koninkrijk helpen de bierbrouwers de horecaondernemers een handje mee, vertelt Ruitenberg. 'Die willen natuurlijk ook geen omzet verliezen. Daar hangen binnenkort kacheltjes sponsored by ...' Zelf heeft hij nog geen contact gehad met Heineken of Grolsch, maar hij heeft wel afspraken gemaakt met een installatiebedrijf, dat de kacheltjes op de terrassen zal ophangen.

Rookcabine

Café-eigenaren die hun rokende klanten willen behouden kunnen ook kiezen voor een rookcabine, een soort kruising tussen een bushokje en een douchecabine. Het product is in Scandinavië, inmiddels geheel rookvrij, populair. 'De fabrikant in Denemarken heeft zojuist een order gekregen van honderd cabines, voor op de ferry's,' vertelt René Pronk van HabitatSolutions. Het bedrijf begon twee jaar geleden met de verkoop van de cabines in de Benelux en leverde al aan een aantal Nederlandse horecagelegenheden. Pronk gebruikt de cabines zelf ook voor de vijf rokers onder zijn dertig werknemers. Er wordt nu minder gerookt dan eerst, vertelt hij. 'In onze cabines is expres maar plaats voor twee. Mensen staan vanzelf op als een derde komt aanlopen, zodat die even kan roken en zij weer aan het werk gaan. Als ik vijf man twintig minuten buiten heb staan roken, kost me dat al gauw zeventig, tachtig euro. En dan zijn dit nog goedkope krachten. Reken maar uit wat de rookpauze in een advocatenkantoor kost.'

Snus

In Zweden werd in 2005 een rookverbod ingevoerd. Eén op de tien Zweden gaat sindsdien vaker uit eten, blijkt uit onderzoek in opdracht van het Instituut voor Volksgezondheid. Het aantal rokers is sinds 2005 gedaald, maar het gebruik van snus, tabak die onder de bovenlip gestopt wordt, is echter gestegen. Tweeëntwintig procent van de Zweedse mannen en vier procent van vrouwen komen zo dagelijks aan hun nicotinekick. Was er voor het rookverbod maar één producent van snus in Zweden, er zijn er nu vijf, zo meldt het Zweedse Instituut voor de Volksgezondheid. Volgens Zweedse wetenschappers verhoogt het middel, net als sigaretten, overigens wel de kans op bepaalde soorten kanker.
Een jaar na invoering van het rookverbod in Schotland heeft een derde van Schotse pubs personeel naar huis moeten sturen, aldus de Schotse Vereniging van Vergunninghouders. Precies hoeveel personeelsleden ontslagen zijn is echter onbekend. De universiteit van Aberdeen vond gemiddeld genomen geen negatieve economische effecten. Het sluiten van de ene kroeg valt namelijk weg tegen een andere kroeg die meer omzet heeft gedraaid sinds het rookverbod.
Het verhaal in Ierland is net zo tweezijdig. Aan de ene kant meldt de Ierse horecaorganisatie VFI een verlies van 7600 banen in de sector in het jaar van invoering, 2004. 600 van de 8.500 Ierse pubs sloten hun deuren. Het verlies aan werkgelegenheid was volgens het Ierse Bureau voor de Statistiek zo'n zeven tot acht procent. Eind 2005 was het aantal banen in de horeca echter weer hersteld tot het niveau van voor het rookverbod. De Ierse overheid geeft aan dat het rookverbod 'geen negatieve economische effecten heeft veroorzaakt.' De omzetdaling en de ontslagen als gevolg daarvan zouden te wijten zijn aan de stijgende prijs van een pintje bier en strengere alcoholcontroles op de weg. Daarbij zouden veel pubs op het steeds dunner bevolkte platteland toch al op instorten hebben gestaan. Het rookverbod was slechts de druppel.
In Groot-Brittannië hopen de pubs na 1 juli van dit jaar toch meer klanten te trekken. Uit een enquête van de Britse kankerstichting blijkt dat een kwart van de ouders vaker met hun kinderen naar de pub te gaan als die rookvrij is. De kankerstichting gaat dit actief bevorderen door reclame te maken voor het nieuwe, gezonde binnenmilieu in de pub. Wat de Britse stichting ter voorkoming van alcoholmisbruik van die campagne vindt, is niet bekend.
Wie zijn baan in de horeca weet te behouden kan zich verheugen op een gezondere werkplek. Uit onderzoek van The Journal of The American Medical Association onder Schots barpersoneel bleek dat van honderd ondervraagde personeelsleden driekwart voor het verbod last had van ademhalingsproblemen. Na het verbod was dat nog maar de helft. En de Engelse pubs bereiden zich voor op eventueel omzetverlies na 1 juli met een interessante bron van neveninkomsten. Om hun klanten klaar te stomen voor het rookverbod bieden veel pubs afkickcursussen aan.

Rookverbod

• Vanaf 1 juli 2008 mag er in de horeca in Nederland niet meer gerookt worden, behalve in afgesloten rookruimtes
• In onder andere Schotland, Ierland en Zweden geldt al een rookverbod
• In zowel Ierland als Schotland leidde dat tot omzetverlies voor sommige kroegen, maar over het geheel genomen zijn er volgens onderzoekers geen negatieve economische effecten
• Het rookverbod biedt kansen voor leveranciers van terrasverwarming, rookcabines en snus, tabak die niet gerookt maar gesabbeld wordt.

Roken, we komen er samen niet meer uit

1590: Eerste rookverbod. Paus Urbanus VII verbiedt roken in de kerk.
1990: San Luis Obispo, Californië: eerste stad waar roken in alle openbare gebouwen verboden wordt.
1995: Finland verbiedt roken in openbare ruimtes behalve restaurants.
2004: Ierland: eerste Europese land met een rookverbod voor alle publieke ruimtes incl. de horeca.
2004: In Noorse openbare gelegenheden, inclusief de horeca, mag niet meer gerookt worden.
2005: Italië verbiedt roken in openbaren gelegenheden, ook horeca.
2005: Zweden verbiedt roken in openbare gelegenheden, inclusief de horeca. Roken in speciale afgesloten ruimtes is toegestaan.
2006: Spanje voert rookverbod in voor de horeca, uitgezonderd bars en restaurants kleiner dan100 m2. Zij moeten kiezen: rookvrij of met rook.
2006: Schotland verbiedt roken in openbare gebouwen inclusief horeca. Ook de bushalte en telefooncel vallen onder het verbod. Roken in vrachtwagens en bedrijfswagens is ook niet meer toegestaan.
2007: België verbiedt roken in de horeca. In 2008 zal ook roken op scholen verboden worden.
2007: Finland verbiedt roken in horeca.
1 juli 2007: Rookverbod in de horeca gaat in, in die regio's in Groot-Brittannië waar dat niet al verboden was.