ICT SPECIAL: Het nieuwe thuiswerken

 Mail dit artikel

Bedrijven komen moeilijk aan hoogopgeleid personeel. Tegelijk zitten tienduizenden hoogopgeleide vrouwen thuis. Willen ze niet werken? Jawel, maar op hun eigen voorwaarden. Met kantoor aan huis.

• Personeel vasthouden
• Detacheringsbureau
• Kader: Morgen in Barcelona



Tweet

Na de zoveelste reorganisaties vertrok management potential Miranda Bruin-Dias (35) bij KPN. Met haar opleiding aan de Hotelschool in Den Haag en ervaring in leidinggevende functies had ze zo ergens anders aan de slag gekund. Toch besloot Bruin thuis te blijven. Zo kon ze meer aandacht besteden aan haar kinderen van acht en elf; haar dochter naar de hockeytraining brengen, bijvoorbeeld.
Maar helemaal niet werken was geen optie. Ze begon voor zichzelf. 'Ik ben een workaholic', zegt Bruin in haar gedeeltelijk tot kantoor omgebouwde woonkamer, waar ook plaats is voor de Legotrein van haar zoon. Onder andere via een detacheringbureau vond ze een aantal opdrachtgevers waaronder het Amsterdamse ict-bedrijf M4N.nl. Inmiddels werkt ze twee jaar onder andere voor dit bedrijf als accountmanager en projectleider. Slechts eenmaal per week is ze op kantoor, de rest van de week werkt ze vanuit huis, in Den Haag. 'Mijn werkdag begint zodra de kinderen naar school zijn en eindigt wanneer ze terugkomen van de naschoolse opvang. De woensdag- en vrijdagmiddag werk ik niet, dat is hun tijd', zegt Bruin. Toch werkt ze uiteindelijk zeker veertig uur: nadat de kinderen rond een uur of acht in bed liggen, start deel twee van de werkdag. 'Tot een uur of elf en soms wat later. Met Thomas [directeur M4N.nl] houd ik contact via MSN.'
In zijn boek The World is Flat schrijft Thomas Friedman hoe de wereld door het internet langzaam één grote arbeidsmarkt wordt. Maar dat betekent niet dat er alleen maar werk richting India of China verdwijnt, zo ontdekte hij tijdens een telefoongesprek met de reserveringsafdeling van vliegtuigmaatschappij JetBlue. Hij verwachtte dat hij zoals bij veel andere callcenters van Amerikaanse bedrijven een Indiase dame in New Dehli met een zorgvuldig gecultiveerd Amerikaans accent aan de lijn zou krijgen.

Tot zijn verbazing bleek de dame vanuit haar huis in Salt Lake City te werken. JetBlue had zijn vierhonderd reserveringsmedewerkers verspreid over vierhonderd keukentafels in de VS. Homesourcen heet dit fenomeen, dat net als outsourcen mogelijk en betaalbaar is geworden door snelle internetverbindingen en digitale telefoonie.
Voor Nederlanders die graag thuis zijn als de kinderen uit school komen, is er hoop. Nadat eerst de outsource-trend uit Amerika is overgewaaid en bedrijven hele afdelingen sluiten en het werk verhuizen naar India, lijkt ook homesourcen voet aan de grond te krijgen.

Er is in ieder geval geen gebrek aan aanbod van thuiswerkers. Dat zou je tenminste kunnen afleiden uit de toename van het aantal vrouwen dat een onderneming start. Van de naar verwachting 85 duizend startende ondernemers in 2006 is een derde vrouw, schat de Kamer van Koophandel. Twee jaar terug was dat nog maar een kwart. Niet zelden beginnen hoogopgeleide vrouwen een webwinkel die geheel vanuit huis wordt gerund.

Personeel vasthouden

Thomas Joosten zit bijna elke doordeweekse avond in Amsterdam met de laptop op schoot. Hij overlegt over klanten met Miranda Bruin in Den Haag en met Elene van Leeuwen in Capelle aan de IJssel over openstaande rekeningen. Toen Elene's man ziek werd, kon ze niet langer haar baan als consultant combineren met de zorg voor hem en haar twee kinderen. Sinds 2002 bouwt ze haar vaste baan af en doet ze de boekhouding voor een aantal bedrijven vanuit huis.

'Elene doet de gehele administratie', zegt Joosten. De oprichter en algemeen manager van M4N.nl heeft zoals zoveel middelgrote bedrijven veel moeite met het werven en vooral vasthouden van personeel. 'Haal je iemand van vijfentwintig binnen dan is de kans groot dat je hem op het moment dat hij net goed is ingewerkt weer kwijt bent. Vaak na een of twee jaar', zegt Joosten. Als het hem al lukt om hbo- of wo-afgestudeerden binnen te halen, want die werken vaak liever bij een multinational als Shell of Unilever.

M4N.nl is een internetbedrijf (20 fte) dat zich bezig houdt met affiliate marketing; het bouwt software waarmee bedrijven via een hyperlink kunnen adverteren op websites. Als een soort tussenpersoon zit M4N.nl tussen de beheerder van de website en de adverteerder. De M4N.nl-software helpt de adverteerder te zoeken naar websites waar hij goed op zou kunnen adverteren. Een bedrijf als Wehkamp kan op die manier zijn kindermode aanprijzen op een website over kind en gezin. Zowel de eigenaar van de website als M4N.nl krijgen vervolgens een percentage voor elke klik en elke aankoop.

Omdat bijna alle zaken via het internet verlopen, dacht Joosten zijn wervingsprobleem op te kunnen lossen door werk uit te besteden naar Zuid-Afrika. Maar inmiddels is hij daarop teruggekomen. 'Toch te ver weg. Als je een keer iets onder vier ogen moet bespreken, kost het minstens een dag om daar te komen', zegt Joosten. Taken zoals administratie aan een extern bedrijf uitbesteden is in Nederland vaak duur.

Bovendien heb je geen invloed op wie het werk voor je doet. Liever heeft Joosten Elene en Miranda die respectievelijk een keer per maand en eens per week op kantoor komen. 'Het zijn eigenlijk de ideale werknemers. Ook al zijn het freelancers, ze zijn heel trouw. Ze hoeven niet zo nodig om de paar jaar een carrièrestap te maken, het zijn harde werkers, ze hebben minstens tien jaar werkervaring en zijn hoogopgeleid. Miranda heeft bij KPN veel opleidingen gehad waarvan ik profiteer.' Het is dat ze zelf beiden het liefst freelancer blijven, maar Joosten zou de thuiswerkers best een dienstverband willen aanbieden.
Joosten denkt dat de thuiswerkconstructie hem voor een groot deel kan vrijwaren voor personeelstekorten in de toekomst. Toch zijn er maar weinig bedrijven die hetzelfde doen. Want al is een dagje thuis werken sinds de opkomst van breedbandinternet inmiddels wel ingeburgerd, de meeste bedrijven hebben koudwatervrees voor werknemers die de hele week thuis zitten. Elene van Leeuwen ervoer zelf dat lang niet iedere manager kan werken met een thuiswerker. 'Met Thomas gaat het prima, maar ik heb ook een opdrachtgever gehad die er niet aan kon wennen. Telkens moest ik uitleggen wat ik wanneer had gedaan.'

Detacheringsbureau

Niet iedere vrouw die liever vanuit huis werkt, wil zoals Van Leeuwen en Bruin een onderneming. Homesouring zou voor tienduizenden vrouwen een uitkomst bieden, denkt Marianne Sturman van detacheringsbureau Moneypenny. Dit bedrijf, genoemd naar de effectieve secretaresse van de baas van James Bond, richt zich speciaal op thuiswerkers.

Graag zou ze vrouwen die liever thuis werken aan een baan willen helpen, maar ook zij merkt dat vooral grote bedrijven huiverig zijn. Want wie controleert of er aan de keukentafel wel de afgesproken uren worden gedraaid? Sturman verwacht desondanks dat bedrijven door de krapte op de arbeidsmarkt snel zullen inzien dat homesourcen een aantrekkelijk alternatief kan zijn.

'Ik ben door een bedrijf benaderd dat veel problemen had met de administratie. De twaalf medewerkers waren vaak ziek en er was veel verloop. We zijn met het voorstel gekomen om negen vrouwen het werk te laten doen, van wie er altijd een op het kantoor zit om de telefoon op te nemen en de documenten te digitaliseren en onder de acht overigen te verspreiden.' De deal is nog niet helmaal rond. 'Maar het bedrijf reageerde in eerste instantie positief.'

Kader: Morgen in Barcelona

Veelgehoord op de werkvloer: 'Morgen werk ik maar een dagje thuis'. Bij M4N.nl hebben ze daar sinds kort een variant op: 'Volgende week werk ik denk ik maar in Barcelona.' Vrij opmerkelijk bij een bedrijf dat niet actief is op de Spaanse markt. Thomas Joosten kocht onlangs een appartement in de Catalaanse hoofdstad.

Als lokkertje voor aanstaande werknemers die graag 'een tijdje in het buitenland zouden werken', of gewoon als aardigheid voor zijn huidige mensen. 'Als vroeger een programmeur een project af moest hebben binnen een bepaalde termijn, grapte ik dat ik hem in een kamer op zou sluiten en af en toe pizzadozen onder de deur door zou schuiven', zegt Joosten.

Van opsluiten is het niet gekomen, maar het beeld kwam dicht bij de praktijk. Sinds kort kan de programmeur of iemand anders wiens aanwezigheid op het kantoor aan de Wibautstraat niet noodzakelijk is, ook een weekje in Barcelona gaan werken. Het appartement heeft een adsl-aansluiting, dus de werknemer staat constant in contact met zijn collega's in Amsterdam.