De 25 beste werkgevers profit en non-profit - december 2004
Auteur: Roos Kuiper r.kuiper@bp.vnu.com |
28-12-2004
|
 Mail dit artikel
Vrijwel alle Nederlandse bedrijven halen de broekriem aan. Zelfs de winnaar van het Intermediair Beste Werkgevers Onderzoek, ABN Amro, ontkomt niet aan een reorganisatie.
Banken: aantrekkelijke arbeidsvoorwaarden
Het zijn zware tijden, ook voor de beste werkgevers van Nederland. Hoewel de economie voorzichtige tekenen van herstel vertoont, zijn veel grote bedrijven volop aan het bezuinigen. Dat geldt ook voor de overheid en non-profit. Bij liefst 71 procent van de werkgevers uit het Intermediair Beste Werkgevers Onderzoek werd vorig jaar gereorganiseerd. De meeste operaties verlopen in stilte. Zo niet bij de winnaar van het Intermediair Beste Werkgevers Onderzoek 2004: ABN Amro.
Toen de bank onlangs bekendmaakte definitief wereldwijd 2850 banen te schrappen, waarvan 800 in Nederland, haalde dat natuurlijk wél alle journaals en voorpagina's. Het zijn aantallen die ons weer even wakker schudden. Ondanks deze weinig populaire ingreep staat de bank op nummer 1, tenminste voor de medewerkers die wél mogen blijven. ABN Amro biedt nu eenmaal een puik arbeidsvoorwaardenpakket, besteedt veel geld en aandacht aan ontwikkeling van het personeel en biedt ook nog eens tal van regelingen waar werknemers blij mee zijn, zoals flexibele werktijden, extra vakantiedagen en betaald ouderschapsverlof. De topdrie van de 25 beste werkgevers wordt geheel bezet door banken: op de tweede en derde plaats staan de ING en de Rabobank. Dat wekt geen verbazing, want de 'financiëlen' staan bekend om hun zeer aantrekkelijke arbeidsvoorwaardenpakketten. Het zijn gouden handboeien, zo wordt vaak gesuggereerd. Want de salarisverschillen met niet-banken zijn zó groot dat het voor bankpersoneel wel heel onaantrekkelijk lijkt ooit nog elders een baan te accepteren. Is dat inderdaad zo? Voor het antwoord bezochten we de Rabobank, die uit het onderzoek naar voren komt als de op twee na beste organisatie om te werken. 'De arbeidsvoorwaarden zijn hier erg goed geregeld. Dat houdt me wel vast', geeft Inge Henkens (31), beleidsadviseur arbeidsvoorwaarden, toe. Maar ook al zal ze misschien financieel een veer moeten laten, voegt ze daaraan toe, het weerhoudt haar er niet van om 'ja' te zeggen tegen een bijzondere loopbaankans. Accountmanager David Martina (32) laat zich evenmin financieel ketenen door zijn werkgever. Hij heeft zelfs maatregelen getroffen voor het geval hij zich niet langer gelukkig voelt bij de Rabobank. 'Ik heb ooit de tip gekregen om in ieder geval zes maanden salaris te sparen voor als er iets gebeurt op het werk. Dat potje heb ik staan.'
Afschaffen premievrije pensioen
Maar de komende jaren zullen ook de banken hun luxe arbeidsvoorwaarden wel versoberen, want zij proberen eveneens de loonkosten te drukken. Aantrekkelijke financiële voordelen zoals het premievrije pensioen en de dertiende of veertiende maand verdwijnen hier en daar al stilletjes uit het pakket. 'We zitten wat loonkosten betreft een stuk hoger dan de concurrentie en ik vraag me af of dat wel is vol te houden. In de toekomst zullen we van uitmuntende naar uitstekende arbeidsvoorwaarden gaan', denkt André van Iersel, directeur human resources bij de Rabobank.
Maar dat gaat wel geleidelijk aan, benadrukt Van Iersel, want veranderingen verlopen bij de Rabo altijd stapsgewijs. Voor het afschaffen van het premievrije pensioen bestaat een overgangsregeling van tien jaar. Ook de huidige reorganisatie bij de Rabobank (waarbij 1200 fulltime arbeidsplaatsen sneuvelen) loopt nog twee jaar, zodat er zo min mogelijk gedwongen ontslagen vallen. Van Iersel: 'We willen niet schoksgewijs reorganiseren en snel even afrekenen met de werknemers die moeten vertrekken. We nemen langer de tijd, we hebben meer compassie met ons personeel.'
Die instelling heeft te maken met het feit dat de Rabobank geen beursgenoteerde onderneming is, zegt hij. De bank heeft geen last van de druk van aandeelhouders, die doorgaans positief reageren op winstcijfers en harde kostenbesparende operaties. 'Ook met offshoring voeren we een conservatief beleid. Je maait zo veel stuk en je veroorzaakt zo veel onrust, dat uiteindelijk de prestaties van álle medewerkers eronder lijden.'
Toch is het juist dat imago van gemoedelijkheid en gezelligheid waardoor junior accountmanager Dagmar Jonkman (25) aanvankelijk twijfelde over een traineeship bij de Rabo. 'Ik wilde werken in een omgeving waarin een beetje pit zit, maar gelukkig bleek dat hier ook het geval te zijn.' Het trok haar vooral aan dat ze in een loopbaan bij de Rabobank nog alle kanten op zou kunnen. 'Je wordt hier niet een bepaalde richting op geduwd, dat vind ik heel prettig. Nu speelt het nog niet, maar ik vind het een prettige gedachte dat het ook mogelijk is om bijvoorbeeld op een andere afdeling te gaan werken, minder dagen te gaan werken of juist in het buitenland te worden geplaatst.'
Accountmanager Martina voelt zich aangesproken door de diversiteit van de werknemers. 'In mijn traineeklas zaten veel aparte individuen, waarvan je er geen dertien in een dozijn vindt. Daar werd ik blij van, want toen ik nog in de uitgeefsector werkte, had ik eerlijk gezegd het beeld dat bankiers over het algemeen suffe lui zijn.' Ook is hij gehecht geraakt aan de bedrijfscultuur bij de Rabobank, waarin hiërarchie nauwelijks een rol speelt. Bij andere organisaties die hij als accountmanager bezoekt, bespeurt hij veel meer een topdown-mentaliteit. 'Míjn baas is er vooral om mijn problemen op te lossen en me te helpen mijn targets te halen.'
Flexibele arbeidsvoorwaarden populair
Het zijn niet alleen de grote financiële jongens die het beste scoren in de top-25. Op nummer 5 staat het Academisch Ziekenhuis Groningen, op 6 de Universiteit van Tilburg. Het AZG biedt niet alleen prima startsalarissen, maar ook veel extra's die het werken veraangenamen: veel opleidingen, thuiswerkvoorzieningen, gemaksdiensten en een fitnesscentrum. Bovendien verdient het ziekenhuis een pluim omdat het praktisch alle hoogopgeleiden aanneemt op een vast contract. De Universiteit van Tilburg, die vorig jaar nog buiten de top-25 viel, is omhooggeschoten door onder meer een stijging van het aantal deeltijdmanagers, het feit dat er geen reorganisatie en geen gedwongen ontslagen plaatshadden, en de voorrang die werknemers krijgen bij medische handelingen. Een andere opvallende stijger is Ernst en Young, waar de salarissen stegen -- ja, het komt nog voor --, de winstuitkering dit jaar wél doorging en een modern loopbaanbeleid werd geïntroduceerd.
Niet alleen de Rabobank wil zijn organisatie minder hiërarchisch maken, ook veel andere werkgevers uit het Intermediair Beste Werkgevers Onderzoek proberen dat te doen. Steeds meer bedrijven en non-profitorganisaties hebben '180-graden-feedbacksystemen': dat wil zeggen dat managers van hun teamleden een beoordeling krijgen. In 2003 had 44 procent van de werkgevers zo'n feedbacksysteem, dit jaar 52 procent.
In de loop der jaren hebben zich nog meer trends afgetekend. Zo nam deeltijdwerk in omvang toe (van 22,5 procent van de medewerkers in 2002 tot 27,1 procent in 2004). Ook zijn flexibele arbeidsvoorwaardenpakketten in zwang geraakt: daarbij kun je allerlei arbeidsvoorwaarden tegen elkaar afwegen, bijvoorbeeld vakantiedagen inruilen voor geld. Inmiddels komt ruim 80 procent van de werkgevers uit het onderzoek op deze manier tegemoet aan de individuele behoefte van werknemers. Ook bieden steeds meer organisaties gewoon een zak geld die werknemers naar believen mogen besteden.
Prestatiebeloning is ook zo'n trend van de afgelopen jaren. Niemand ontkomt er meer aan. ABN Amro en de Rabobank voeren het zelfs per 1 januari in voor álle bankmedewerkers. 'De afspraken over beloning passen in het streven van de bank naar een meer prestatiegerichte cultuur', zegt ABN Amro-topman Schmittmann. Bij de Rabobank worden de periodieken afgeschaft en kunnen medewerkers volgend jaar pas doorgroeien als ze bepaalde resultaten hebben gehaald. Een 'redelijk' op de beoordeling staat bijvoorbeeld voor anderhalf procent, 'goed' voor drie procent, en 'zeer goed' voor vierenhalf procent verhoging van het vaste inkomen. Daarnaast kunnen medewerkers nog een variabel inkomen behalen op basis van individuele en collectieve doelstellingen. 'Het zijn hulpmiddelen om te zorgen dat bij iedereen meer aandacht ontstaat op resultaten en gewenst gedrag,' zegt beleidsadviseur Henkens.
Carrièrekansen voor het oprapen
Volgens de achtereenvolgende Beste Werkgevers Onderzoeken gaat het goed met de emancipatie. Vrouwen in leidinggevende functies rukken op. In 2002 was 15,5 procent van de managers vrouw, in 2004 geldt dat voor bijna 21 procent. Ook de vergrijzing wordt duidelijk zichtbaar. Was in 2002 nog gemiddeld 17,6 procent van de werknemers in de onderzochte bedrijven ouder dan 50 jaar, in 2004 is het aandeel vijftigplussers gestegen tot bijna 22 procent. De verschillen tussen organisaties zijn daarin overigens groot. In de non-profit (bij het kadaster en bij sommige provincies) is zelfs de helft van de werknemers boven de vijftig. Hoewel het voor jonge hoogopgeleiden niet zo leuk is om tussen al die grijze koppen te zitten, liggen hier wel de carrièrekansen voor het oprapen. Ten slotte valt op dat gezondheid steeds meer een onderwerp van personeelsbeleid is geworden. Niet eens zo heel lang geleden werden er nog felle ethische discussies gevoerd over de vraag of werknemers voorrang mochten krijgen op wachtlijsten in de zorg. In 2003 had al bijna de helft van de werkgevers dit geregeld voor het personeel en een jaar later 60 procent.
Minder fraai is dat werkgevers steeds minder geld besteden aan opleidingen voor hun medewerkers. In 2002 bedroeg het gemiddelde opleidingsbudget 4,2 procent van de loonkosten; twee jaar later waren de budgetten gedaald naar 3,4 procent. Zoals het er nu uitziet, zal de huidige bezuinigingsdrift aanhouden. We zullen nog lang met weemoed terugdenken aan de tijd dat sommige bedrijven sollicitanten uitnodigden in de showroom van de dealer, waar ze direct een lease-auto mochten uitkiezen. Een typisch teken van deze tijd is dan ook dat de fiets van de zaak enorm wint aan populariteit. Driekwart van de werkgevers uit het Intermediair-onderzoek komt wél over de brug voor de aanschaf van een dienstfiets.
Intermediair Beste Werkgevers Onderzoek
Peter Faber van onderzoeksbureau UZ3 benaderde voor het Intermediair Beste Werkgevers Onderzoek dit jaar 218 grote bedrijven en organisaties bij de overheid en in de non-profitsector, waarvan er 132 hebben meegedaan.
Het onderzoek bestond uit 93 vragen over primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden, sociaal beleid, personeelsbeleid en bedrijfscultuur. De vragenlijst is opgesteld in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam, de FNV, UZ3, beloningsdeskundigen en wetenschappers. In het voorjaar is het onderzoek uitgevoerd in de non-profitsector, in het najaar in het bedrijfsleven.
De top-25 van beste werkgevers 2004 is tot stand gekomen door samenvoeging van beide onderzoeken. Het jaarlijks onderzoek is begonnen in 2001. Bedrijven en non-profitinstellingen (met meer dan honderd werknemers) die volgend jaar ook willen meedoen, kunnen zich aanmelden bij mailto:info@uz3.nl.
Wellicht ook interessant:
Meer artikelen in de rubriek
'Weekblad archief'
Reageer, print of deel dit artikel
|
