'Mannelijke managers hebben meer lef'

 Deel dit artikel

De Duitse Petra Hesser, algemeen directeur van Ikea Nederland, wil ook jongeren zover krijgen dat ze hun huizen vol zetten met Ikea-spullen. Ze heeft nog even de tijd. 'Ik denk dat ik hier oud word.'

In mensen investeren
Crisismanagement
Nederlanders vinden gezin belangrijk
Leiderschap en managen
Ikea te goedkoop?

In mensen investeren
Ze vindt het jammer dat de discussie over het hoger management in Nederland vooral nog gaat over de zelfverrijking aan de top. Zelf reist Petra Hesser, algemeen directeur van Ikea Nederland, als ze haar familie en vriend in Duitsland bezoekt gewoon per trein, tweede klas. Luxe overnachtingen hoeven van haar niet. 'Bij Ikea investeren wij liever in mensen en in onze klanten.'

Zo veel andere onderwerpen zouden een debat waard zijn, zegt Hesser. Bijvoorbeeld: hoe ontwikkel je je mensen? Of: hoe krijgen we meer vrouwen in de top van het bedrijfsleven? Hesser werkte bijna haar halve leven voor het Ikeaconcern in Duitsland, waar ze lange tijd bedrijfsleider en personeelsmanager was. Leidinggeven en het ontwikkelen van mensen bleek haar kracht.

'Het aardige van Ikea is dat je je dan daarin ook mag ontwikkelen als je de interesse toont.' Hesser, voor haar medewerkers is ze trouwens gewoon Petra, verbaasde zich in Nederland over het gemak waarmee Nederlanders de zorg voor hun kind bij hun baas op tafel legden, maar nu ze eraan gewend is, vindt ze het Nederlandse model van de coachende manager die ook de balans tussen werk en privé van zijn personeel in de gaten houdt, eigenlijk wel zo leuk. Ze denkt zelfs dat deze vorm van leiderschap de toekomst heeft. 'Doordat de levensstandaard van mensen hoger is en ze hoge eisen stellen aan werk en leven, zullen managers zich nog meer in hun personeel moeten verdiepen.'

Crisismanagement U was nog niet binnen of u kreeg te maken met een afpersingsbrief en twee bommen in de Ikea-winkels in Amsterdam en Sliedrecht.
' Ik heb inderdaad niet de tijd gehad om me rustig in te werken. De bommelding bracht ons als team wel meteen dichter bij elkaar. Je moet in deze tijd natuurlijk voorbereid zijn op dit soort zaken. Je gaat over op crisismanagement en formeert een crisisteam. De rollen van de betrokkenen zijn nauw omschreven in de protocollen die we voor dit soort dingen hebben. Gemakkelijk was het niet. Ook omdat we natuurlijk veel medewerkers en klanten moesten opvangen. Belangrijk in zo'n situatie is dat je mensen goed informeert. Je moet rationeel blijven denken, ook al zit je met eigen emoties en komen emoties van de omgeving nog op je af. Sommige medewerkers waren bijvoorbeeld erg bang. Je afvragen of het motief terrorisme is of waanzin, is meer iets voor politie en pers. Ik dacht alleen maar hoe ik de zaak kon oplossen. Als je de gebeurtenissen gaat proberen te duiden, kom je geen stap verder. De zaak was voor mij ook afgedaan toen ik wist dat de politie in januari vorig jaar twee Poolse verdachten had opgepakt in Portugal.'

Hoe was het om na negentien jaar Ikea Duitsland in Nederland te komen werken?
' Ik was heel blij om buiten Duitsland aan de slag te kunnen. Ikea is een internationaal bedrijf, maak daar gebruik van, zei ik altijd tegen mensen. Zelf had ik misschien wel eerder naar het buitenland gekund, maar er was altijd wel werk dat afgemaakt moest worden. Dat heb ik ook nooit erg gevonden. Dat het Nederland werd, vond ik geweldig. Zo dichtbij -- ik ben niet het type dat per se heel ver weg moet zitten. Van Nederland had ik een positief, vrij stereotiep beeld. Ik kwam wel eens in Amsterdam; voor Zandvoort was ik niet het type. Nederland was voor mij een open, tolerant land, waarin mensen voor elkaar zorgen, een mooi land bovendien en ook schoon. Nu zeg ik: ik wist wat weinig van Nederland.'

Nederlanders vinden gezin belangrijk Wat hebt u pas later over Nederland ontdekt?
' Nederlanders praten veel meer over hun gevoelens, het gezin is hier ook veel belangrijker dan in Duitsland. Daar zijn mensen meer op hun werk gericht. De betrokkenheid bij je eigen gezin toon je niet. In een van mijn eerste weken in Nederland had ik een vergadering met het managementteam, toen een collega om vier uur zei dat hij weg moest om zijn kind van het dagverblijf te halen. In Duitsland zou dat nooit voorkomen. Je zou proberen het anders op te lossen en er niet mee bij je baas aankomen. Wat is dat hier, vroeg ik me die eerste maand nogal eens af.

'Zelf heb ik geen kinderen. Mijn leven was al gevuld door mijn werk. Ik heb ook nooit het idee gehad dat ik iets miste. Ik heb wel bewondering voor vrouwen, ook binnen Ikea, die kinderen en een interessante baan weten te combineren. Vrouwen moeten zo veel doen. Dan heb ik het toch makkelijk, denk ik soms, ik hoef niet steeds van alles te organiseren.'

Waarom dringt volgens u maar zo'n gering aantal vrouwen door tot de top van het Nederlandse bedrijfsleven?
' Dat zo weinig Nederlandse vrouwen in leidinggevende posities in het hoger management terechtkomen heeft volgens mij te maken met durven. Vrouwen willen eerst grondige kennis en ervaring opdoen, voordat ze verantwoordelijkheid durven nemen. Mannen zijn moediger. Ze gaan er gewoon voor, ze proberen wat uit. Dat zie ik hier ook bij Ikea. In onze programma's voor aankomend leidinggevenden bijvoorbeeld.´

´Vrouwen aarzelen vaker, willen meer feedback, terwijl mannen het vanzelfsprekend vinden leiding te geven. Ze hebben meer lef. Dat was in Duitsland zo en dat is hier ook zo. 'Je ziet overigens nog altijd meer leidinggevende vrouwen in Nederland dan in Duitsland. De meeste Duitse vrouwen blijven drie jaar thuis nadat ze een kind hebben gekregen. Dat mag ook; ze zijn bovendien bij terugkomst zeker van een positie op hetzelfde niveau. Een vriendin van mij heeft inmiddels drie kinderen. Nu ze na negen jaar weer gaat werken, moet ze eerst weer in opleiding. Zodra een vrouw in een leidinggevende positie in Duitsland zegt dat ze zwanger is, ga je meteen denken aan haar vervanging.

Hier hoeft dat niet. Ik sta er soms van te kijken, drie maanden na de bevalling zijn de vrouwen alweer terug. Vier maanden verlof kun je opvangen. Mijn storemanager in Duiven is net bevallen. We hebben het perfect kunnen organiseren. Ze komt straks gewoon weer terug.'

Leiderschap en managen Welke vaardigheden moet een goede leidinggevende volgens u hebben?
' Het gaat om de juiste mix van leiderschap en managen. Onder leiderschap versta ik dan het kunnen motiveren, ontwikkelen en aansturen van mensen -- hoe krijg je de juiste mensen op de juiste plek? Management betreft het runnen van de business: het maken van een businessplan, de analyse van het businesspotentieel, het definiëren van de doelstellingen en uiteraard ook: het zorgen voor draagvlak en commitment. Zonder dat laatste doe je niets. 'Leiderschap is belangrijk voor bedrijven. De kwaliteit van de bazen is bepalend voor het resultaat en het werkklimaat. Op de lange termijn zorgen goede leiders voor betere resultaten. Ze garanderen een langetermijnontwikkeling, omdat een goede leider een heldere visie heeft en mensen kan uitleggen waar het bedrijf naartoe moet. Op de korte termijn is het belangrijk op resultaten te letten.

Hoe zou u zichzelf typeren als manager?
Als iemand van de lange termijn. De functies die ik heb gehad heb ik alle minstens drie jaar uitgeoefend. Het eerste jaar ben je bezig de mensen te leren kennen, je analyseert de bedrijfsprocessen en ontwikkelt doelstellingen. Het tweede jaar probeer je met de mensen samen ergens naar toe te bewegen. In het derde jaar maak ik de evaluatie van mijn eigen functioneren. Dat is het jaar van leren.'

Had u nu evengoed voor het Kaufhaus des Westen kunnen werken?
' Nee, de Duitse detailhandel is mij veel te formeel. Je kunt er niet zomaar bij de directeur van het warenhuis binnenstormen. Ikea is anders. Niet zo hiërarchisch en ook niet zo formeel. Ik heb wel altijd met klanten willen werken. Toen ik als klein meisje voor het eerst in een groot warenhuis kwam, wist ik dat al. Bij een wasmiddelenproducent zit je veel verder van de klant vandaan. Hier hoef ik maar de winkel in te lopen om klanten aan te spreken en ook meteen antwoord te krijgen. Abstracte klanttevredenheidsonderzoeken zijn daarvoor niet nodig.

'Ik geef mensen graag de ruimte om zich te ontwikkelen, maar blijf wel in dialoog over de vooruitgang. Ik hoor het zelf ook meteen als ik iets niet goed heb gedaan, daar hoef ik niet de jaarlijkse gesprekken voor af te wachten. Openheid, eerlijkheid en directheid zijn de trefwoorden bij Ikea. Mijn manier van leidinggeven past hier toevallig heel goed.'

U ziet uzelf niet net als de voormalige Ikea-topman Anders Moberg naar een supermarktketen vertrekken?
' Ik denk dat ik hier oud word; ik ben min of meer getrouwd met dit bedrijf.'

Ikea te goedkoop?
Nederlanders zijn steeds welvarender geworden. Vinden ze Ikea intussen niet te goedkoop?
' Ik hoor juist van mensen dat ze Ikea te duur vinden! Dat klopt natuurlijk niet, maar ook daar moet ik dan toch op ingaan. En we proberen inderdaad kostenbewust te produceren, maar we hebben tegenwoordig spullen voor alle portemonnees. We moeten mensen misschien nog duidelijker maken dat ze hun eigen unieke kamer kunnen maken met onze meubels.

'Gezinnen met kinderen zijn onze belangrijkste doelgroep, maar eigenlijk kun je voor elke levensfase bij Ikea terecht. Alleen de leeftijdscategorie van 15 tot 25 jaar baart ons zorgen. Dat zijn jongeren wier ouderlijk huis een Ikea-inrichting had en die ets anders willen. We merken dat aan de gemiddelde leeftijd van onze klanten; die lag op midden dertig en ligt nu op eind dertig. We zinnen op manieren om deze jongeren toch te bereiken. Via de ouders bijvoorbeeld. Zelf hebben de jongeren vaak nog weinig inkomen, maar hun ouders zouden spullen voor ze kunnen kopen. We denken ook na over een café in de woonwarenhuizen.'

Kan Ikea nog wel groeien in Nederland, nu nagenoeg elk Nederlands huishouden de Klippan-bank al heeft?
'O, er kan nog veel meer Ikea in de Nederlandse huizen. Ik loop 's avonds graag door Amsterdam. Doordat hier de gordijnen vaak niet dichtgaan, kun je mooi naar binnen kijken. Nederlanders hebben een goede smaak als het gaat om inrichting, maar er kan altijd weer een nieuwe bank of een mooie lamp bij.'

Overgenomen uit Intermediair, 29 januari 2004

Cv Petra Hesser
Petra Hesser (45) werd geboren in Neckarsulm in Zuid-Duitsland en groeide op in het nabijgelegen Crailsheim. Op haar negentiende ging ze werken bij het warenhuis Karstadt, eerst in Freiburg, later in Berlijn. Ondertussen volgde ze een tweejarige opleiding tot handelsassistent. Daarna studeerde ze economie, strategisch management en personeel en organisatie in Mainz.
Na haar studie bleef ze nog enige tijd bij Karstadt, maar al snel vertrok ze naar Ikea. Daar was ze achtereenvolgens groepsleider voorraadbeheer (1984-1987), operationeel manager en plaatsvervangend afdelingsmanager (1988-1992), storemanager van het woonwarenhuis in Düsseldorf (1992-1995), landelijk personeelsmanager (1995-2001) en salesmanager van tien winkels in het noorden van Duitsland (2001-2002).
Als personeelsmanager won ze ooit een prijs voor de meest invoelende afwijzingsbrief aan een sollicitant. Vorig jaar werd ze algemeen directeur van Ikea Nederland. Hesser is verantwoordelijk voor vierduizend medewerkers. Hesser stond vorig jaar op de 35ste plaats in de Fem Business-topvijftig van machtigste vrouwen in Nederland. Ze spreekt vloeiend Nederlands en woont in Amsterdam-Zuid. Ze heeft geen kinderen, wel een vriend in Duitsland.