Topvrouwen zijn net mannen
Auteur: Quinty Danko |
30-08-2002
| Reacties: 1
|
 Mail dit artikel
Hoezo glazen plafond? Topvrouwen doen gewoon hun werk, besteden daar net als mannen zeventig uur per week aan, nemen harde beslissingen, voeren reorganisaties door en voelen zich niet anders dan hun mannelijke collega's. De bitches breken door.
Energie vereist
Competitie als drijfveer Buitenlandse voorbeeldvrouwen
Gestaag bouwen aan invloed
Hard werken én netwerken Vanzelfsprekende ambitie
Als een man gedragen
Vrouwelijke waarden ook belangrijk
Energie vereist
'Om de top te bereiken heb je vooral ambitie en energie nodig. Mijn ambitie is invloed uitoefenen en ik heb nu greep op de strategie van het totale bedrijf. Dat geeft een enorme kick! Energie moet je van nature hebben, anders kun je geen werkweken van zeventig uur maken. Als ik 's avonds thuis heb gekookt, m'n dochter naar bed gebracht en de krant gelezen, ga ik vaak nog een paar uur werken en ook op zondagmiddag gaat de werktas open.'
Jolanda Tijhuis is directeur van Delta Lloyd Schade en één van de weinige vrouwen in de top van het Nederlandse bedrijfsleven. Is Tijhuis een extreme workaholic? Nee, ze is gewoon dol op haar werk en besteedt daar net als haar mannelijke collega's zo'n zeventig uur per week aan.
Weinig vrouwen kiezen voor een topbaan. Vrouwelijke directeuren zijn nog steeds echte uitzonderingen en hun aantal groeit nog maar nauwelijks. Zij die het wél redden, hebben vaak één ding gemeen. Ze klagen niet over mannelijk bedrijfsculturen, glazen plafonds en mannen die van Mars komen en vrouwen van Venus. Ze ambiëren een topfunctie en kiezen er bewust voor.
Competitie als drijfveer
Topvrouwen ervaren competitie - een eigenschap die vooral als mannelijk wordt betiteld - niet als belemmerend, maar juist als drijfveer. Zo blijkt uit onderzoek van Opportunity in Bedrijf, een organisatie die het aantal vrouwen in topfuncties wilt bevorderen. 'Met hard en veel werken, een grenzeloos doorzettingsvermogen en een grote dosis zelfvertrouwen heb je geen last van die "mannencultuur"', beaamt Scarlett Kwekkeboom, directeur van het middelgrote technisch installatiebedrijf Istimewa Elektro en zakenvrouw van 2001.
De bekende zakenvrouwen die ons land telt, zijn stuk voor stuk van het type: Ik weet wat ik waard ben, ik ga de competitie aan en het huishouden regel ik er even bij. Neem Nina Brink, de voormalig bestuursvoorzitter van internetprovider World Online. Hoewel ze zichzelf in de vingers sneed met onduidelijkheid bij de beursgang van haar bedrijf, is en blíjft Brink een topvrouw: ze schuwt de aanval niet, is eerzuchtig en weet zichzelf te verkopen. En ze durft risico's te nemen. Na het World Online-debâcle is Brink weer back in business met haar investeringsmaatschappij Renessence Group, die onlangs de grootste Belgische tv-producent D&D overnam.
De Nederlandse Margaret Thatcher en de Koningin der commissariaten, Neelie Kroes, straalt uit: Welke vrouw of man doet mij iets? Haar Haagse netwerk, opgedaan als minister van Verkeer & Waterstaat, bleek zeer waardevol als directeur van Universiteit Nyenrode en als commissaris van verschillende grote bedrijven.
De immer zongebruinde Tòth leidde jarenlang het uitzendconcern Content, wist de voetbalbond KNVB, mannenbolwerk bij uitstek, binnen te dringen en heeft nu een bedrijf dat rijke Nederlanders helpt bij de aanschaf van een huis aan de Franse Rivièra. Marike van Lier Lels is nadat ze vervoersbedrijf Van Gend & Loos reorganiseerde naar Schiphol gegaan als chief operations officer, de directeur die het bedrijf draaiende moet houden. Bij KPN houdt ze toezicht als commissaris. Beide doet ze zelfverzekerd en met ferme hand. Net als de directeur van de Vara, Vera Keur. Door vriend en vijand omschreven als een sterke dominante leider die de macht naar zich toe trekt. Ze speelt het hard en laat het vaak op conflicten aankomen. Ze wordt door de meeste medewerkers gewaardeerd om haar directe en eerlijke manier van werken. In de discussie rond de netprofilering houdt ze het been stijf. Daarmee heeft ze de andere omroepen tegen zich in het harnas gejaagd, maar dat deert haar niet. Ze vertrouwt erop dat zij op de goede weg zit.
Buitenlandse voorbeeldvrouwen
Dat enorme zelfvertrouwen, grenzend aan arrogantie, is ook typerend voor buitenlandse voorbeeldvrouwen, zoals de Amerikaanse oud-minister van Buitenlandse Zaken Madeleine Albright en de Franse topvrouw in de auto-industrie vice-president van Renault Marie-Christine Caubet.
De 51-jarige Caubet is verantwoordelijk voor de verkoop van auto's in Frankrijk, waar bijna de helft van de winst van Renault wordt behaald. De 51-jarige Caubet vindt dat er meer vrouwen in het management van de auto-industrie zouden moeten komen. 'Dat is in het belang van de bedrijven. In Frankrijk is tenslotte één op de drie kopers van een auto een vrouw.'
De Amerikaanse Carly Fiorina is als directeur van Hewlett Packard de machtigste vrouw van Amerika, volgens het zakenblad Fortune. De 48-jarige moeder van vier kinderen, runt naar het lijkt met stalen zenuwen een van de grootste IT-bedrijven van de Verenigde Staten met een omzet van bijna vijftig miljard dollar. 'Het falen van mijn bedrijf beschouw ik als mijn eigen falen, met alle consequenties van dien', zei Fiorina toen ze vorig jaar de overname van concurrent Compaq aankondigde.
Ook bij vrouwen kan trouwens veel zelfvertrouwen omslaan in zelfoverschatting of roekeloosheid. Dat gebeurde onlangs met de Amerikaanse 'Jan des Bouvrie', Martha Stewart. Deze directeur van het beursgenoteerde bedrijf Martha Stewart Living wordt verdacht van handel in aandelen met voorkennis. Ook Nina Brink overspeelde haar hand door de aandelen van haar bedrijf te duur te verkopen.
Gestaag bouwen aan invloed
De moderne topvrouw is sterk, resoluut én geduldig, schrijft Fortune, dat jaarlijks een lijst van de vijftig machtigste zakenvrouwen publiceert. 'We zien vrouwen opkomen die langzaam hun macht verwerven. Niet dat ze passief afwachten, nee, ze blijven bij hun bedrijf en bouwen gestaag aan hun invloed. Door de combinatie van brede kennis van de organisatie, persoonlijke kracht en de wil om hoger op te komen, creëren ze voortdurende groei.'
Zo vergaat het ook de meeste Nederlandse topvrouwen. De meerderheid van de vrouwen die wél een topfunctie bereiken, is op dat moment zo tussen de 44 en 48 jaar oud. Uit onderzoek van Opportunity blijkt dat als ze eenmaal zijn doorgestoten van een midden- naar een hoge managementfunctie, ze relatief lang blijven zitten. Het zijn dus de vrouwen met een lange adem die de top bereiken.
Jolanda Tijhuis is veertig en heeft zeventien jaar ervaring in vele disciplines bij Delta Lloyd. 'Het is heel belangrijk dat je inhoudelijk snapt wat er gebeurt in een bedrijf en dat je je in de klant kunt verplaatsen. Bovendien weet je na zoveel jaar precies waarvoor je bij wie in de organisatie moet zijn. In een directiefunctie moet je het hele veld kunnen overzien om weloverwogen maar toch snel beslissingen te kunnen nemen. Delta Lloyd heeft mij altijd gestimuleerd mijn ambities waar te maken.'
Hard werken én netwerken
Pepi Rozendaal, het eerste vrouwelijke bestuurslid bij adviesbureau KPMG, heeft weinig sympathie voor vrouwen die zeggen dat ze het zo zwaar hebben om in de mannenmaatschappij te overleven. Vorig jaar zei deze 54-jarige gescheiden moeder van één dochter in de Wall Street Journal: 'Werken op mijn niveau betekent dat je 's avonds na half zes niet kunt doen wat je wilt. Het is hard werken. Ook netwerken na het werk hoort erbij.'
Netwerken doen ze wel, maar bij 'vrouwennetwerken' zijn weinig topvrouwen te vinden. Ze netwerken liever in een omgeving waar ze zakenpartners tegenkomen. Tijhuis heeft een lichte aversie tegen groepen vrouwen bij elkaar. Ze hield eens een speech voor vrouwen in de verzekeringsbranche, maar vond dat niet leuker dan voor een groep mannen te staan. Tijhuis vindt het wel waardevol om met vrouwen te praten over de keuzes waarvoor ze staan, maar dan spontaan en niet via een netwerk.
Topmanagers worden liever niet geassocieerd met vrouwennetwerken omdat daar veelal het imago aan kleeft van 'vrouwen die problemen hebben met de mannencultuur'. Dat is iets waar ze absoluut niet bij willen horen. 'Carrièrevrouwen moeten in hun werk continu bewijzen dat ze niet zo zijn als andere vrouwen', concludeert cultuurpsycholoog Anneke Sools in haar onderzoek. 'Ambitie staat centraal bij promoties. Bij vrouwen wordt vaak betwijfeld of die ambitie wel groot genoeg is. Daarom moeten ze telkens laten zien hoe graag ze willen en hoe hard ze werken.'
Vanzelfsprekende ambitie
Het paradoxale is, dat die ambitie iets vanzelfsprekends moet zijn. Je moet het uitstralen, maar niet expliciet etaleren. Dan wordt het weer gezien als overdreven of als drammerig. Een moeilijke positie dus. 'Als vrouw moet je keihard zijn om te laten zien dat je anders bent, terwijl mannelijke collega´s hun ambitie niet expliciet hoeven te maken', concludeert Sools. 'Bovendien zijn vrouwen zichtbaarder in een organisatie omdat er maar weinig van zijn, dus alles wat ze doen, valt op. Als ze een fout maken, wordt er meteen gezegd: "Zie je wel".'
Dat is ook het grote risico van een voorkeursbeleid. Die vrouwen hebben al een stempel voordat ze beginnen en vallen daardoor nóg meer op. 'Bedrijven moeten niet de aandacht te veel op individuele vrouwen vestigen', meent Lizzy Venekamp, directeur van Opportunity in Bedrijf. 'Bestuurders kunnen beter niet verkondigen dat ze een vrouw in de raad van bestuur willen of dat ze binnen zoveel tijd een bepaald percentage vrouwen in de directie willen hebben. Benoem ze gewoon en roep het niet. Als je de aandacht op ze vestigt, durven ze geen fout meer te maken en gaan ze verkrampt werken.'
Bedrijven belijden diversiteit vooral met de mond. Tot deze conclusie komt hoogleraar arbeids- en organisatiepsychologie Agneta Fischer. Hoewel Ahold-topman Cees van der Hoeven steevast predikt dat vrouwen betere managers zijn, zit er niet één vrouw in de raad van bestuur van het concern. In de top-honderd is nog geen tien procent vrouw, terwijl een groot deel van Aholds omzet van vrouwen komt. Zij doen namelijk nog steeds de meeste boodschappen.
Als een man gedragen
Vrouwelijke waarden zijn leuk om mee te pronken, verkondigt Fischer, maar intern niet handig om carrière mee te maken. De ideale leidinggevende is een typisch mannelijke manager: ondernemend, ambitieus, sterk en gedreven. Ondergeschikten ervaren boosheid en irritatie als kracht en zekerheid en zien twijfel en onzekerheid als zwak en negatief. Fischers conclusie luidt dan ook: Veel organisaties hebben formeel een feminien beleid, terwijl de ongeschreven regels, de normen en waarden, masculiene eigenschappen voorschrijven. 'Vrouwen die hogerop willen moeten kiezen: zich als een man gedragen óf weggaan', meent Fischer.
Toplink-directeur Jeanine Molier, die bemiddelt tussen vrouwen en bedrijven die een bestuurder of commissaris zoeken, heeft dezelfde ervaring. 'De huidige generatie topvrouwen heeft vooral carrière kunnen maken door zich aan te passen aan de mannelijke bedrijfscultuur met overvolle werkweken en een machtsstrijd aan de top', stelde Molier in de Volkskrant.
Hoewel Molier veronderstelt dat topvrouwen zich hebben aangepast, blijkt uit onderzoek van Opportunity in Bedrijf dat topvrouwen van nature die mannelijke eigenschappen in zich hebben. Dat betekent niet dat het allemaal manwijven zijn, wel dat ze een aantal eigenschappen bezitten die als mannelijk worden gekwalificeerd. Vaak worden ze afgeschilderd als bitches, terwijl mannen alleen maar lof krijgen als ze hard optreden.
Vrouwen die carrière maken door vooral hun vrouwelijke eigenschappen te etaleren, gekscherend babes genoemd, houden meestal niet stand tussen de mannen. Zij beginnen liever voor zichzelf, zoals Ariane Inden, Jolanda Eijgenstein of Annemarie van Gaal. Of ze zoeken organisaties waar ze wél tot hun recht komen.
Vrouwelijke waarden ook belangrijk
Toch vinden ook de 'bitches' vrouwelijke waarden niet onbelangrijk. In tegendeel: de topvrouwen dichten een groot belang toe aan goede communicatie, het stimuleren van teamgeest, het benutten van individueel talent en het tonen van waardering voor goede prestaties. Opmerkelijk is het grote aantal vrouwen zonder kinderen aan de top. Volgens Fischer overheerst in veel bedrijven nog steeds de stereotype voorstelling dat moeders minder betrokken, minder betrouwbare en minder competente managers zijn. Bijna veertig procent van vrouwen in directiefuncties heeft geen kinderen, terwijl van de mannelijke bestuursvoorzitters van de 25 aan de AEX-genoteerde bedrijven slechts acht procent kinderloos is.
Topvrouwen kiezen zelf ook vaak bewust voor een carrière en niet voor een gezin. Op de site Intermediair.nl stond vorige week de stelling: 'Vrouwen moeten niet zeuren, maar kiezen: carrière óf kinderen'. Vijfhonderd mensen waren het met de stelling eens. Een van de stemmers reageerde: 'Als vrouw is het natuurlijk not done om eens te stemmen, toch doe ik het. Zelf ben ik moeder en worstel met de eeuwige strijd tussen ambitie en schuldgevoel.' Daartegenover staan ruim achthonderd oneens-stemmers.
Natuurlijk zijn er zat moeders die de combinatie wel aankunnen en hun zakelijke ambities waarmaken. Ook zij moeten er wel bewust voor kiezen om carrière te maken. Van Lier Lels van Schiphol doet regelmatig onderzoekjes onder de vrouwelijke managers binnen haar bedrijf. Haar conclusie is dat praktische zaken zoals bijvoorbeeld kinderopvang voor niemand een struikelblok vormen. Waar het op neer komt, volgens Van Lier Lels, is dat vrouwen zelf kiezen voor een carrière. Of zoals oud-minister van Economische Zaken, Annemarie Jorritsma, het onlangs zei: 'Durf te gaan voor die baan.'
Overgenomen uit Intermediair, 29 augustus 2002
Tips voor carrièrevrouwen:
-Kies voor een carrière -Heb geduld -Doe brede ervaring op -Ga de competitie aan -Twijfel niet aan jezelf, straal zelfvertrouwen uit -Kom in beeld met interessante nevenfuncties -Wees niet bescheiden over uw eigen capaciteit -Maak uw carrièrewensen kenbaar -Onderhandel hard over uw salaris -Luister niet naar vriendinnen die uw werklust veroordelen
Succesfactoren volgens topvrouwen
-Ambitie -Leidinggevende capaciteiten -Intelligentie -Heel hard werken -Stressbestendigheid -Vastbeslotenheid -Partner die thuis verantwoordelijkheid deelt -Collega's -Goede relatie met leidinggevende -Netwerk Bron: Onderzoek van Opportunity in Bedrijf Succesfactoren inde loopbaanontwikkeling van vrouwen
Feiten en cijfers: Hoe staat het met vrouwen op de arbeidsmarkt?
Arbeidsdeelname van vrouwen 1989: 42 %, 1999 54 % (bron: CBS)
Arbeidsdeelname van vrouwen met jonge kinderen: 1990: 27 %, 1999: 45% (bron: CBS)
Vrouwen in hogere functies: 2001: 18 % (bron: Opportunity in Bedrijf)
Vrouwen in hogere functies per branche (bron: Opportunity in Bedrijf)
Zakelijke dienstverlening: 33 % Financiële instellingen: 9 % Openbaar bestuur: 20 % Industrie: 14% Vrouwen in raden van bestuur en commissarissen: 2001: 4 % (bron: Elite Research)
Vrouwen in boards of directors in de VS: 2001: 12,4 % (bron: Catalyst)
Vrouwelijke hoogleraren: 2001: 6 % (Nederland bevindt zich samen met Ierland en Denemarken in de achterhoede van Europa) (bron: Univers, weekblad van de KUB)
Vrouwen in de politiek: Enige vrouwelijke minister: Maria van der Hoeven (Onderwijs). Tot nu toe vier staatssecretarissen.
Voorbeeldvrouwen
Koningin van de Commissariaten Neelie Kroes (61): De Nederlandse Margaret Thatcher
Kroes heeft meer dan tien commissariaten, onder andere bij Nedlloyd, Ballast Nedam, NCM, Lucent en New Skies Satellites, is lid van vele adviesorganen zoals bij PricewaterhouseCoopers en TBS-kliniek de Kijvelanden, ze is oud-directeur van Nyenrode en oud-minister van verkeer en waterstaat (1986-1989).
'Mijn man stelde laatst voor even weg te gaan, maar het blijkt bijna niet mogelijk een week te vinden waarin niets gebeurt. Je moet soms bereid zijn een hele nacht te vergaderen.' (bron: Avanta)
Trude Maas (56): Doener
Directeur van Hay Vision, Commissaris bij ABN Amro, Van Leer Foundation en bij Tryllian.
'Niet roepen dat "ze" het niet goed doen, maar zélf de koe bij de horens vatten.' (bron: Avanta)
Marijke Schaaphok (38): Prototype harde zakenvrouw
Directeur amusement en infotainment bij EndeMol.
'Ik heb altijd de ambitie gehad directeur te worden. Ik vind leidinggeven leuk en ik kan goed onder druk werken. Hoe meer mensen in paniek raken, des te rustiger ik word. Van zes tot negen uur ´s morgens besteed ik tijd aan mijn zoontje Oliver.' (bron: Intermediair)
Sylvia Tóth (58): Selfmade woman
Via de avond-HBS en een niet afgemaakte psychologiestudie kreeg ze eind jaren zeventig de leiding over uitzendorganisatie Content. De verkoop aan Creyfs Interim leverde haar in 1999 een kleine honderd miljoen gulden op. Ze houdt zich nu vooral bezig met liefdadigheid via de Sylvia Tóth Charity Stichting en met kunst als bestuurslid bij onder meer het Rotterdams Philharmonisch Orkest en het Rijksmuseum van Oudheden. Verder is ze commissaris bij Vendex KBB en directeur van Tóco d'Azur, een bedrijf dat rijke Nederlanders helpt bij de aanschaf van een huis aan de Franse Rivièra.
'Ik voel me een speling van de natuur, zowel wat nationaliteit als sekse betreft. Ik heb veel mannelijke trekken.' (bron: Algemeen Dagblad)
Dieneke Mulock Houwer (60): Ambtelijke topvrouw
Directeur Generaal bij het ministerie van Justitie 'Ik ben en blijf een baasje.' (bron: Algemeen Dagblad)
Marike van Lier Lels (43): Gepokt en gemazeld in de mannenwereld Lid van de directie van Schiphol, commissaris bij KPN en Rabobank en oud-directeur van Van Gend & Loos.
'Waar het op neer komt, is dat vrouwen zélf kiezen voor een carrière.' (bron: Het Financieele Dagblad)
Pauline van der Meer Mohr (42): Harde werker
Directielid bij Shell 'Ik ben bereid idioot veel uren te maken, daar ontkom je niet aan. De meest vrouwen met kinderen hebben dat er niet voor over.' (bron: PW)
Pepi Rozendaal (54): Eén van de jongens
De eerste vrouwelijke directeur bij KPMG.
'Werken op mijn niveau betekent: niet doen wat je wilt na half zes. Het is hard werken, maar werk is m'n hobby. Ik voel me een van de jongens.' (bron: The Wall Street Journal)
Nina Brink (49): Roekeloos
Moest vanwege schimmige berichtgeving rond de beursgang van haar bedrijf opstappen als directeur van internetprovider World Online. Nu is Brink directeur van investeringsbedrijf Renessence Group.
'Er is maar één topvrouw in het Nederlandse zakenleven, en dat ben ik.' (bron: de Volkskrant)
Wellicht ook interessant:
Meer artikelen in de rubriek
'Vrouwen aan de top'
Reageer, print of deel dit artikel
Reacties op dit artikel:
Maud | 22 september 2010 (19:21)
Vrouwen worden door mannen vaak als "anders" of "eng" ervaren. En omdat een man nu eenmaal niet sterk genoeg is om ergens echt over na te denken, worden vrouwen aan de lopende band naar coaches en psychologen gestuurd om het probleem van de man te verhelpen. De peuten weten er wel raad mee, want nergens heerst er zo'n krankzinnig ouderwets en ziek beeld van hoe vrouwen "moeten" zijn als in de psychologie (denk Freud en je weet genoeg).
Als we nu eens gewoon zouden stoppen met de hele coaching bullshit, met name gericht op vrouwen, dan zullen er veel meer vrouwen kanzen krijgen en tijd kunnen steken in hun werk!
|
