Vrouwen leren leidinggeven: word geen manwijf
Auteur: Daphne van Paassen
|
01-07-2010
| Reacties: 2
|
 Mail dit artikel
Zít je als vrouw in een toppositie, vindt je omgeving je net een vent. Het seminar “Grrrl power!” van Iteke Weeda en Remco Claassen wil vrouwen leren leiding te geven zonder zich als man te gedragen.
Seminar 'Grrrl Power'
Ze drentelen binnen, aan de arm een shopping bag, vingers aan de iPhone. Kleurige jurkjes, hoge hakken, zonnebrillen in het haar – wij zijn dus geen manwijven, hè, stralen ze uit, de bezoekers van het seminar ‘Grrrl Power’ in Pakhuis De Zwijger in Amsterdam. Uit de speakers klinken de aanzwellende vioolklanken Clubbed to death, de soundtrack van de film The Matrix. Op het scherm verschijnen teksten en plaatjes: ‘Een ontluisterend boekje open over mannen’. Zware, opzwepende beat. ‘Ook futurologen zeggen dat het vrouwelijke steeds belangrijker wordt’. Schurende elektrische gitaar: een plaatje van een stoplicht met een groen vrouwelijk poppetje. De boodschap is duidelijk: hier gaat vandaag toch op zijn minst een kleine revolutie ontketend worden.
De muziek verstomt. Iteke Weeda, emeritus hoogleraar emancipatievraagstukken, hijst zich op het podium. ‘God, wat leuk dat jullie allemaal gekomen zijn’, zegt ze en worstelt zich op een te hoge kruk. ‘Zullen we de tongen even losmaken? Even een makkelijke vraag: waarom zijn we op aarde?’ Waarna ze associatief begint te keuvelen over het vergroten van liefde als levensdoel, spirituele intelligentie, androgyn leiderschap, vrouwelijkheid en mannelijkheid, matcha’s en watcho’s, yin en yang. En over seks – ‘dat heeft er niets mee te maken, maar anders wordt het zo saai’. En over vrouwelijke communicatie die associatiever is dan die van mannen, waardoor volgens haar veel mannen (en van de vrouwen in elk geval ondergetekende) denken: waar gaat dit verhaal naar toe? ‘O ja, en als je het met me eens bent, moet je gewoon knikken en glimlachen. Dat vinden vrouwen fijn. Let maar eens op: wij zitten de hele dag te knikken en te glimlachen.’
Deelneemsters van seminar Grrrl power
Mannenbolwerk
De ruim honderd vrouwen in de zaal, van wie driekwart al leiding geeft, lijden niet erg onder de warrige theorie en koppelen het yin-yangverhaal in de koffiepauze moeiteloos aan het onderwerp waarvoor ze eigenlijk gekomen zijn. ‘Als je begint met leidinggeven in een mannenbolwerk, pas je je aan de mannen aan, toch?’ zegt een manager van een ingenieursbureau. De drie andere vrouwen aan het tafeltje knikken. ‘Dan doe je ook een pak aan. Beslis je zoals zij, praat je zoals zij. Je gaat niet je vrouwelijkheid benadrukken.’
‘Een mens is natuurlijk toch gewoon een groepsdier’, zegt Miriam Hoekstra-van der Deen (38), directeur van het facilitair bedrijf van het Medisch Centrum Erasmus. ‘In het begin denken buitenstaanders van mij vaak dat ik een harde, zakelijke carrièrevrouw ben, omdat ik in zo’n mannenwereld zit, maar als ze eenmaal een tijdje met me werken, verdwijnt dat’, zegt Esther van Huizen (39), controller en lid van het managementteam van Blömer accountants en adviseurs. ‘Dan heb ik zeker te veel geglimlacht!’ De vrouwen knikken en lachen. Pas na jaren leidinggeven laat je meer van je vrouwelijke yin-kant zien, vinden ze.
Dat vrouwelijke leiders zich met de jaren feminiener gaan gedragen, wordt overigens niet ondersteund door onderzoek. Mildred Hofkes, reputatiedeskundige, ondervroeg een jaar geleden veertig topbestuurders. Wat bleek? Topmannen beoordeelden topvrouwen als net zo mannelijk als zijzelf. Al die softe, feminiene eigenschappen, die bedrijven met het aantrekken van vrouwelijk talent hopen binnen te halen, bleken onvindbaar. Althans, dat vonden de mannen. Uit een ander onderzoek bleek dat hoe vrouwen zich ook gedroegen in een managementpositie, typisch mannelijk of vrouwelijk, ze het eigenlijk nooit goed deden: als ze zich professioneel en zakelijk opstelden, werden ze bitches genoemd. Waren ze vrouwelijk en inlevend, dan werden ze als ondeskundig gezien. Alle reden voor een seminar over vrouwelijk leiderschap dus.
28%
28 procent van de managers in Nederland is vrouw. In de EU is dat gemiddeld 33 procent, zo blijkt uit de meeste recente (2007!) cijfers van Eurostat.
Cats & dogsdilemma
Vrouwen die zich aanpassen aan een mannelijke bedrijfscultuur worden vaak als onaardig, vijandig en bitchy gezien. Vrouwen die zich niet aanpassen aan die cultuur worden als niet competent gezien. Dit probleem staat bekend als het cats and dogs-dilemma: hoe gedraag je je als kat tussen de honden? Bron: Catalyst
Kompasnaald
‘Wat een zooitje!’ roept Remco Claassen, die zichzelf introduceert als de Hans Teeuwen van de managementtheorie. Hij overziet de zaal waar alle vrouwen met gesloten ogen kriskras wijzen in de richting waar volgens hen het noorden is. ‘Als je niet weet waarop je kompasnaald staat afgesteld, hoe weet je dan welke kant je op moet?’ Niet direct het beste voorbeeld; ook de vrouwen die niet naar het noorden wijzen hebben de locatie van vandaag immers gevonden.
Maar Claassen ziet er het bewijs in dat wij toe zijn aan een carrière-kompasnaald opdat we onze koers kunnen bepalen. ‘Als je geen plan maakt voor je eigen leven, word je onderdeel van het plan van een ander’, zegt hij. Een mission statement moet het worden. ‘En dan bedoel ik niet zo’n marketingslogan zoals die van een zorginstelling waar ik laatst kwam: “kwalitatief goede zorg in de regio!” – godallemachtig, -dat is je focking plicht! Je zegt als garage toch ook niet: die van ons start wel. Nee, het moet gaan over welke waarden jij van belang vindt in het leven.’ Claassen gaat ons helpen, belooft hij. In de pauze moeten we tien waarden opschrijven die van ongeëvenaard belang voor ons zijn. We kunnen ook via een app aan de gang gaan.
Miriam Hoekstra-van der Deen
Wie: Miriam Hoekstra-van der Deen, 38
Wat: directeur van het facilitair bedrijf van het Medisch Centrum Erasmus
Waarom: ‘Ik zat in een management development programma toen ik mijn eerste leidinggevende functie kreeg bij Schiphol Group. Ik heb een wiskundige achtergrond, maar ik bleek de dynamiek van leidinggeven veel leuker te vinden dan de cijfers.’
Mannelijk of vrouwelijk: ‘Ik ben tamelijk mannelijk. Ik moet echt mijn best doen om inlevend te zijn. Maar ik ben me ervan bewust, wat wel weer vrouwelijk is.’
Beter dan mannen: ‘Ik maak graag gebruik van mijn charme. Met een glimlach zeggen: “O, sorry!” Ik let om die reden ook op mijn kleding.’
Slechter dan mannen: ‘Ik houd minder makkelijk afstand. Ik ben mijn werk in plaats van dat ik mijn werk doe.’
Belangrijke en minder belangrijke waarden
Miriam Hoekstra downloadt die app tijdens het eten van een broodje en klikt steeds een van de woordparen weg, tot ze er uiteindelijk tien overhoudt. Vergevingsgezind bijvoorbeeld – ‘als je anderen om vergeving kunt vragen, neem je ook makkelijker risico’s’ – autonomie – ‘hoe hoger je komt, hoe eenzamer het is. Autonomie is dan ongelooflijk belangrijk. Je moet er geen last van hebben dat anderen iets van je vinden’ – en energie.
Na de pauze wordt het licht gedimd, er klinkt zachte muziek. Claassen klinkt als Char en vraagt ons naar de momenten te gaan dat we ons sterk voelden, dat we succesvol waren, ons gewaardeerd voelden. Op het scherm wordt een knapperend houtvuurtje geprojecteerd. ‘Je hebt tien dingen gekozen die voor jou van onschatbare waarde zijn.’ We moeten ze op post-its schrijven. ‘Maar nu moet je er van drie afscheid nemen. Welke zaken zijn voor jou ontzettend belangrijk, maar kun je toch zonder?’ Miriam Hoekstra pikt de post-it met ‘comfort’ eruit en die met ‘energie’ en ‘tijd’: ‘allemaal belangrijk, maar meer middel dan doel’. Van Huizen frummelt de post-its met ‘spontaniteit’ en ‘waardering’ op bevel ineen en gooit ze – ‘drie, twee, een’ richting digitaal houtvuur. ‘Ze zijn belangrijk, maar ik kan zonder!’
Vrouw geen betere leider
Vrouwelijke en mannelijke leiders hebben nauwelijks een andere manier van leidinggeven, blijkt uit wereldwijd onderzoek van het Center for Creative Leadership onder dertigduizend leidinggevenden. Vrouwen belonen hun werknemers alleen net iets vaker.
Lager salaris
Vrouwelijke managers verdienen bijna een kwart minder dan mannelijke collega’s. Vrouwelijke interimmers zeven procent minder, blijkt uit onderzoek van Executives Online onder 4000 leidinggevenden in Australië, België, Frankrijk, Groot-Brittannië, Ierland, Nederland en Zuid-Afrika.
Typisch vrouwelijk gedrag
Claassens verhaal gaat eigenlijk helemaal niet over vrouwelijk leiderschap, maar over leidinggeven aan je carrière. Weeda vertelt veel over typisch vrouwelijk gedrag, maar niet over vrouwelijk leiderschap. Eigenlijk is dat ook niet vreemd – hoewel er met geen woord over wordt gerept tijdens het seminar. Uit een onderzoek onder dertigduizend managers bleken vrouwen qua leiderschapsstijl nauwelijks af te wijken van mannen. Tegelijkertijd wordt er wel anders tegen vrouwelijke leiders aangekeken. Vrouwelijke managers die bijvoorbeeld niet in staat zijn non-verbale emoties te herkennen – zoals gezichtsuitdrukkingen, lichaamstaal en stemgebruik – worden slechter beoordeeld door hun personeel. Mannelijke managers die geen oog hebben voor non-verbale emoties worden niet slechter beoordeeld, blijkt uit onderzoek van de Whitman School of Management.
Hoekstra kent dat uit ervaring. ‘Ik ben eigenlijk best mannelijk, al zie je dat niet aan me. Op mijn werk vinden ze me heel attent, maar dat ben ik in wezen niet. Ik moet echt een systeem maken met aantekeningen: die is net gescheiden, die en die dan en dan jarig – anders vergeet ik het, omdat ik er niet zo mee bezig ben. Maar ik weet dat die attente houding van mij als vrouwelijke manager wordt verwacht.’ Ook tegen haar gedrevenheid wordt anders aangekeken omdat ze vrouw is. ‘Als je als vrouw betrokken bent en gepassioneerd je visie overbrengt, wordt dat eerder gepercipieerd als “emotioneel”, terwijl het bij een man “ambitieus” heet of “gedreven”. Dan zie je ze denken: tuuttuuttuut, rustig maar mevrouwtje.’ Volgens Hoekstra moet je of je nu man of vrouw bent jezelf goed kennen, zodat je je vrouwelijke of mannelijke pool kunt versterken en kunt inspelen op ‘de verschillende percepties van jou als leidinggevende. Dit seminar laat je weer even nadenken over je yin- en yangpool’, zegt ze.
‘Zo’n mission statement’, zegt Van Huizen, ‘er is natuurlijk geen hond die dat echt gaat uitschrijven – maar het triggert je wel om weer even na te denken over de vraag of wat je doet, en hoe je dat doet, nog wel past bij je waarden.’ Een dag later blijkt Hoekstra voortvarend te schrijven aan een mission statement. ‘Het is nu nog te veel een gewenst statement. Het moet echter. Ik moet de komende tijd nog flink schaven. Maar ik weet zeker dat het me gaat helpen.’
Esther van Huizen
Wie: Esther van Huizen, 39
Wat: controller en lid van het management team bij Blömer accountants en adviseurs
Waarom: ‘Ik geef zo’n acht jaar leiding. Niet omdat ik dat nou per se wilde. Het is meer zo dat ik erin ben gerold, omdat ik de inhoudelijke kant van het werk leuk vond die steeds meer verantwoordelijkheid met zich meebracht.’
Mannelijk of vrouwelijk: ‘Ik ben een heel vrouwelijke vrouw, blijkt uit de test van Iteke Weeda’
Beter dan mannen: ‘Ik voel veel sneller dan mijn mannelijke collega’s aan of iemand goed in zijn vel zit.’
Slechter dan mannen: ‘Ik trek me dingen sneller persoonlijk aan. Als een man met zijn mobiel zit te spelen, denk ik: het is niet interessant wat ik zeg.’
Beter met geld?
Bedrijven met een vrouw in het bestuur blijken gemiddeld 23,3 procent rendement op het eigen vermogen te behalen, tegen 13,7 procent bij ondernemingen met alleen mannen in de top. Vrouwen kunnen niet beter met geld omgaan, maar diversiteit loont.
Bron: Erasmus Universiteit
Vooroordelen
Als mannen twee anonieme sollicitatiebrieven voorgelegd krijgen, één van een kandidaat met meer werkervaring, één met meer opleiding, kiest 75 procent voor meer opleiding. Staan de voornamen erbij en blijkt de beter opgeleide een vrouw, dan vindt 44 procent opleiding het belangrijkst.
Toevallig leider
Bijna vier op de tien (38%) vrouwen op managementposities geeft aan dat toeval een belangrijke rol heeft gespeeld bij het bereiken van die posities. Bij mannelijke bazen is dat percentage 29.
Bron: Intelligence Group
Fotografie: Mark van der Zouw
Wellicht ook interessant:
Meer artikelen in de rubriek
'Vrouwen aan de top'
Reageer, print of deel dit artikel
Reacties op dit artikel:
Matti | 21 juli 2010 (22:53)
Helaas heb ik het seminar “Grrrl power!” gemist, omdat ik aan het backpacken ben in Australië/New Zealand (deels vakantie/deels a quarter sabbatical/studie). Het seminar leek mij wel interessant. Wat mij opviel in het artikel is, dat je - of je nu man of vrouw bent - jezelf goed moet kennen, zodat je je vrouwelijke of mannelijke pool kunt versterken en kunt inspelen op ‘de verschillende percepties van jou als leidinggevende (Hoekstra). Dat lijkt me een prima uitgangspunt. Ik geef nu drie jaar leiding en ben op en top 'vrouw', ook in mijn stijl van aansturen. Gewoon luisteren, goed plannen en af en toe knopen doorhakken.Een glimlach of een lief gebaar maken je heus geen 'softie'. Krachtdadig optreden kun je ook heel goed als vrouw.
Mariska | 26 juli 2010 (20:24)
In het zogenaamde "macho-Spanje" heeft men al járen een regering van 50% vrouw en 50% man.
In NL is 28% slechts vrouwelijke manager, waar het europees gemiddelde op 33% ligt.
Internationaal handelsland Nederland ligt ver achter.
|
