Dag baan bij multinational, hallo duurzaam ondernemerschap
De groene overstap
09-07-2008
|
 Mail dit artikel
Nederland krijgt steeds meer ondernemers. Volgens het CBS is dit deels te verklaren doordat ervaren professionals uit grotere bedrijven steeds vaker voor zichzelf beginnen.Drie voormalige professionals vertellen waarom en hoe ze hun carrière bij een multinational afbraken om duurzaam ondernemer te worden.
'Ik wil eigenlijk werk doen dat maatschappelijk relevant is', is een veel gehoorde opmerking onder dertigers. Na tien jaar carrière maken, gaan ze nadenken: ga ik hier nog dertig jaar mee door of gooi ik het roer om? Velen dromen van een drastische stap, weinigen doen het.
Frits Verhoef, ondernemer in zonnepanelen
Bedrijf: Energieker
Woont samen met Debby
Kinderen: Mats (1), Sam (4), Lara (5)
Was: manager Aegon
Jaarsalaris: € 90.000,- inclusief bonus
Inkomsten eerste jaar als ondernemer: € 2.500,-
Bij Aegon stond Frits Verhoef in het zogenoemde witboek, een lijst met jonge managers die zijn geoormerkt om door te dringen tot de top veertig van de multinational. 'Die veer in m'n reet voelde twee weken lekker, daarna dacht ik: "Dat wil ik helemaal niet."'
'Elke dag in de auto van Amsterdam naar Nieuwegein hoorde ik op Radio 1 twee keer een uur Rob Trip alle ellende in de wereld over me uitstorten en vroeg ik mezelf: wat doe jij? Nou, ik maakte me druk over de levensloopregeling.' Bij Aegon leidde Verhoef een afdeling van 25 mensen die de levensloopregeling moesten invoeren. 'Ik wilde wat nuttigers doen dan werken om later in een BMW vijfserie te mogen rijden.'
In Intermediair las Verhoef in de rubriek En, lekker gewerkt? jaren geleden een interview met Jacqueline Lampe, directeur van Amref Flying Docters. Die belde hij. Ze zocht uiteraard artsen en piloten, geen ingenieurs, maar was wel bereid mee te denken. Na twee gesprekken zei ze: 'Je hebt natuurkunde gestudeerd, jij moet iets gaan doen met duurzame energie.' Verhoef besloot in de zonne-energie te gaan.
Zijn vriendin werkte als consultant bij Accenture. 'Dat is wel een klein beetje een voorwaarde om het te doen. We wonen met kinderen in een huis in Amsterdam, waar we ook niet uit willen.' Een snelle berekening leerde dat hun spaarrekening ongeveer een jaar ruimte gaf voor het avontuur.
Hij weet nog precies wanneer hij opzegde: negen maart 2006. 'Je hikt er toch tegenaan. Je gooit je zekerheden en je status weg, maar het was wel een opluchting. Ik paste niet in een hiërarchisch bedrijf. Aegon heeft een managementstijl uit de jaren twintig: vertrouwen is goed, controle is beter.'
Zijn eerste poging maatschappelijk verantwoord te ondernemen strandde. Het eerste zonne-energiebedrijf werd niets. 'Dat was wel een dieptepunt. Het tast je eigenwaarde aan.' Verhoef schreef weer een sollicitatiebrief. 'Op het moment dat ik die op de bus deed, dacht ik: nee, dit is halfslachtig.'
Verhoef is nu bezig met zijn tweede poging. Onder de naam Energieker biedt hij particulieren zonnepanelen aan, die vanaf één april weer worden gesubsidieerd. 'Wij regelen alles, papierwerk en installatie. Bij Aegon moest ik zorgen dat de levensloopregeling werd uitgerold van inschrijfformulier tot uitvoering. Nu moet ik het proces van inschrijfformulier tot installatie van zonnepanelen vormgeven. Het verschil is dat ik hier wel voor warmloop.'
Het enige nadeel van beginnend ondernemerschap is dat sommige uitgaven niet meer vanzelfsprekend zijn. 'Elk jaar ga ik met oud-bestuursgenoten van mijn studentenvereniging Oud en Nieuw vieren. Vroeger waren de kosten daarvan geen issue. Nu moeten we kiezen of we of dit doen of in het voorjaar op vakantie gaan. Dat soort keuzes maken ben je niet gewend en je omgeving al helemaal niet. Daar begint het al normaal te worden dat beide partners elk jaar meer dan een ton binnentikken.'
Verder zijn er voordelen te over. 'Ik kom bijvoorbeeld als ondernemer leukere en oorspronkelijkere mensen tegen dan de grijze pakken uit de rat race bij grote bedrijven.'
Paul Kengen, projectontwikkelaar duurzame energie
Naam: Paul Kengen (37)
Bedrijf: EnerQuest
Woont samen met Femke
Kinderen: Tom (2), Meis (4)
Was: manager energie en onderhoud Heineken
Jaarsalaris laatste jaar in loondienst: € 65.000,-
Inkomsten eerste jaar als ondernemer: € 3.000,-
Paul Kengen wilde altijd al voor zichzelf beginnen. 'Het knaagde altijd al en ik had ideeën genoeg, maar nooit de juiste compagnon. Ik wilde het niet alleen doen.' De mijnbouwkundige was manager energie en onderhoud van de Heineken-brouwerij in Zoeterwoude. 'Een leuke baan in de grootste brouwerij van Europa.' Hij moest wel reorganiseren. 'Bij de tweede en derde reorganisatie denk je: "Is dit het nu?" Ik putte daar geen energie uit.' In de zomer van 2005 zat Kengen met zijn vriendin in een Spaans berghutje. 'Daar trok ik de conclusie dat een corporate leven niets voor mij is.'
Financieel was het geen probleem. Kengen en zijn vriendin huurden een huis. Ze moesten alleen hun makelaar bellen om hem te vertellen dat hij niet verder hoefde te zoeken. 'Met twee corporate salarissen keken we naar huizen rond de zeven ton.'
'We hadden een buffer, maar hebben daar niet lang over nagedacht. Wat heb je nodig? Twintigduizend per jaar? Als je niet al te gekke dingen doet, kun je het met zestigduizend euro op de bank drie jaar uithouden.'
Het bleef niet bij fantaseren met uitzicht op de Picos de Europa met het geluid van koeienbellen op de achtergrond, ook terug in Nederland bleef het idee overeind. Tenminste voor Kengens vriendin. Die zegde twee dagen na thuiskomst haar baan bij Reed Elsevier op. 'Had ik verdorie jarenlang gezegd dat ik voor mezelf wilde beginnen, had zij eerder opgezegd dan ik.'
Kengen volgde haar voorbeeld in november 2005, mede omdat hij eindelijk een businesspartner had gevonden in de persoon van sales manager Marc van Langen, die ook voor zichzelf wilde beginnen.
In april 2006 waren Kengen en Van Langen in business. Met een maquette van een autarkisch huis, een huis dat volledig in zijn eigen energie voorziet, reden ze Nederland rond. Het eerste succes kwam uit onverwachte hoek. Een visionaire Prorail-directeur zei, wijzend op de maquette ter grootte van een schoenendoos: 'Zo moet mijn station in Utrecht worden.' De ingenieurs kregen de opdacht een haalbaarheidsstudie te doen. Het bleek bij nader inzien niet mogelijk, maar EnerQuest kreeg meer van dit soort consultancy-opdrachten, zeker nadat Al Gore eind 2006 zijn doemscenario's over de wereld had uitgestort.
Vandaag verdienen Kengen en Van Langen hun geld als projectontwikkelaars en consultants. Ze adviseren projectontwikkelaars hoe die de energievoorziening voor nieuwe kantoren of nieuwbouwwijken zo duurzaam mogelijk kunnen maken. In Veenendaal bijvoorbeeld ontwikkelt EnerQuest voor een woningcorporatie een CO2-neutraal centraal verwarmingssysteem met een houtkachel voor 75 appartementen.
De grootste tegenvaller kwam van het grote bedrijfsleven, een wereld die Kengen als werknemer achter zich heeft gelaten, maar wel als klant heeft. Voor ING Real Estate zou EnerQuest duurzame energievoorziening ontwikkelen voor de Haagse Vinexwijk Ypenburg, maar het project moest goedkoper worden. 'De duurzame onderdelen van het plan staan nu onder druk. Uiteindelijk regeert dan toch de korte termijn.'
Kengen zou zijn bedrijf graag laten groeien, maar vindt het moeilijk de goede mensen te vinden. 'We hebben enthousiaste, jonge mensen nodig, die zich willen verdiepen in duurzame ontwikkeling. Mensen die niet kiezen voor een groot bedrijf, maar willen ondernemen.'
Pepik Henneman, consultant duurzaamheid
Bedrijven: Innovaders, meneer de leeuw
Getrouwd met Fleur
Kinderen: Koosje (6 maanden), Sebas (1), Igor (4)
Was: productietechnoloog bij Shell
Jaarsalaris laatste jaar in loondienst: € 35.000,- netto en huisvesting
Inkomsten eerste jaar als ondernemer: € 13.000,-
Pepik Henneman ziet niet snel beren op de weg: voor hij voor zichzelf begon, probeerde hij zijn werkgever te bewegen tot duurzaam ondernemen. 'Ik wilde eerst proberen of het binnen Shell kon', vertelt hij in een grote stolpboerderij in Oostknollendam, ten noordwesten van Amsterdam.
Hij schreef een pamflet dat hij uitdeelde aan collega's, organiseerde workshops over duurzame energie en de sociale rol van een bedrijf en regelde een ontmoeting tussen een Nigeriaanse activist en een topmanager. Ondertussen was zijn taak als productietechnoloog om zoveel mogelijk olie te winnen uit de Schotse Noordzeevelden voor de kust van Aberdeen.
Als diplomatenzoon was hij bij Shell gaan werken om zijn bestaan als wereldburger voort te zetten en omdat dit na zijn studie werktuigbouwkunde het hoogst haalbare leek. 'Ik zag een enorm potentieel bij Shell. Zoveel slimme mensen bij elkaar in zo'n goede organisatie. Daar zit de potentie in om de wereld te verbeteren.'
'In Aberdeen zit een grote club jonge honden, allemaal slim en overijverig, het microklimaat is daar heel erg leuk.' Het macroklimaat van de multinational vond hij minder leuk, hij had ook een half jaar in Rijswijk gewerkt, waar de zoveelste reorganisatie gaande was. 'Daar werd alleen gelachen op payday.' Het cliché van de gouden handboeien van Shell klopt, zag Henneman.
'Ik zag weinig inspirerende voorbeelden, weinig mensen die hun hoofd recht houden. De meeste mensen hebben één oor omhoog van de ambitie en één oor omlaag van de angst voor ontslag. Dan loop je dus zo.' Henneman staat op om te laten zien hoe dat eruitziet. Met een scheef hoofd loopt hij richting de kinderwagen van zijn half jaar oude dochter Koosje, die net is gaan huilen.
Toen hij concludeerde dat hij bij Shell niets in beweging kon krijgen, besloot hij voor zichzelf te beginnen. In zijn ontslag-e-mail citeerde hij Saint-Exupéry: 'Menselijk zijn is het je aantrekken van problemen die niet direct van jou afhankelijk lijken te zijn.' Hij stuurde de e-mail aan tientallen collega's inclusief toenmalige bestuursvoorzitter Mark Moody-Stuart. 'Dat werd me niet in dank afgenomen en verder doodgezwegen.'
Na zijn afscheidsfeest reed hij in een door zijn collega's beschilderde oude Volvo van Aberdeen terug naar Nederland en ging bij een vriend wonen. Met een spaarrekening van zeventigduizend gulden verliet hij de multinational. 'Ik kon het dus in ieder geval een jaar uithouden en een master in holisme doen.' Toen hij van de boot bij Hoek van Holland afreed, kreeg hij een angstaanval. 'Ik liet alles achter, netwerk, status, en had helemaal geen duidelijk businessplan. Iedereen dacht dat ik van God los was.'
In Nederland zette hij samen met drie studiegenoten het bedrijf Innovaders op. Innovaders - een samentrekking van innovatie en vaderschap - is een duurzaam-advies- en -productontwikkelingsbureau. Henneman organiseerde onder andere brainstormsessies voor bedrijven en gemeenten.
Hij heeft net met zijn vrouw het bedrijf Meneer de Leeuw opgezet in de boerderij. Ditmaal is het motto: duurzame ontwikkeling voor iedereen. Hij laat een zaal op de eerste verdieping zien waar een grote kring met stoelen klaar staat. 'Kijk, dit is een ontzettend goede ontmoetings- en brainstormruimte.'
Tekst Mark van Baal
Fotografie Duco de Vries
Wellicht ook interessant:
Meer artikelen in de rubriek
'Voor jezelf beginnen'
Reageer, print of deel dit artikel
|
