Terug naar school door de crisis
Auteur: Jonathan Witteman |
14-01-2010
|
 Mail dit artikel
Duizenden studenten en ex-studenten hebben door de crisis hun toekomstplannen moeten omgooien. Velen kiezen voor doorstuderen.
Geen baantje bij de Hema
Eigenlijk had architecte Janneke ten Kate (28) haar studententijd al lang vaarwel gezegd. Sinds ze begin 2006 haar masterdiploma Bouwkunde had behaald aan de TU Delft, werkte ze al bijna drie jaar voor verschillende architectenbureaus. En dat was ze ook gewoon blijven doen, als die kredietcrisis maar niet was uitgebroken.
In december 2008 ging het mis voor Ten Kate. De orders in de bouwwereld droogden op en Ten Kate was een van de velen die op straat kwamen te staan. Wat moest ze doen? Ze verstuurde de ene na de andere sollicitatiebrief, maar zonder succes.
Ten Kate besloot weer te gaan studeren. Dit keer geen technische studie, maar sociologie, een vakgebied dat haar altijd had geïnteresseerd. ‘Ik bedacht me dat het slimmer was om weer aan een studie te beginnen, dan om werkloos te zijn of genoegen te nemen met een baan waar ik verder toch niets aan had. Op je CV staat een studie nou net even iets beter dan een baantje bij de Hema.'
Meer studenten dan ooit
Ten Kate is slechts een van de duizenden studenten en ex-studenten die door de crisis hun toekomstplannen hebben moeten omgooien. De één verloor zijn baan en begon daarom toch weer aan een opleiding, de ander koos na het uitbreken van de crisis voor een extra, soms totaal andere master. Die extra studie bekostigen deze doorstudeerders met een bijbaan, spaargeld of hun laatste beetje studiefinanciering. In een ideale, crisisloze wereld waren deze mensen waarschijnlijk al lang uitgestudeerd. Maar door de misère op de arbeidsmarkt kiezen ze liever nog even voor de zekerheid van de collegebanken.
De onzekerheid op de arbeidsmarkt is af te lezen aan de flinke groei van het aantal studenten. De Nederlandse universiteiten zagen de instroom van nieuwe studenten dit jaar met twaalf procent stijgen, drie keer meer dan geraamd door het ministerie van Onderwijs. Het aantal nieuwe hbo'ers groeide zelfs vijf keer sneller dan verwacht: van 99- naar 105 duizend, het hoogste aantal ooit. Deze groei kan grotendeels worden verklaard uit de vele mbo'ers en hbo'ers die door de crisis toch besloten door te stromen naar de hogeschool of universiteit, of door twintigers en dertigers die hun baan verloren en zich inschreven voor een studie.
Maak een plan
‘De crisis is voor veel studenten een reality check', zegt Gerard Oosterwijk, voorzitter van de Landelijke Studenten Vakbond. ‘De gouden bergen zijn verdwenen. Een diploma van de hogeschool of universiteit is niet langer een garantie voor een goede baan. Een tweede studie kan dan aantrekkelijk zijn om het afstuderen uit te stellen totdat het weer gunstig is om aan een baan te komen.'
Maar, zegt Oosterwijk erbij: ‘Het is gevaarlijk om door te studeren puur om het doorstuderen. Als je een studie doet waar je eigenlijk niets aan hebt, alleen maar om de stap naar de arbeidsmarkt uit te stellen, dan ben je niet nuttig bezig. Mijn advies is: maak een plan en schrijf je niet zomaar ergens in, maar vraag je af of een extra studie echt meerwaarde heeft voor jouw ambities.'
Studenten lijken onzekerder geworden door de crisis, merkt Jetske Bijdendijk, loopbaanadviseur aan de Universiteit van Amsterdam. ‘Van de studenten die bij ons aankloppen, vraag ik me in sommige gevallen wel af of die investering van een extra studie wel zoveel oplevert. Kun je niet nu al de eerste stap zetten met alles wat je in huis hebt? Van een groep studenten die ik momenteel begeleid, hebben zeven van de acht al een master achter de rug, van wie er eentje bijvoorbeeld cum laude is geslaagd. Toch is het moeilijk voor hen om hun eigen marktwaarde te bepalen.'
Crisis-alternatieven
- Ga stage lopen. Je doet extra werkervaring op en misschien krijg je op die manier een voet tussen de deur bij je favoriete bedrijf.
- Kies voor het ondernemerschap. Zijn er niet genoeg banen? Creëer dan zelf je eigen baan!
- En als je dan toch verder studeert, waarom niet een semester in het buitenland?
kansen in de zorg
Om hun eigen marktwaarde op te vijzelen, zou je misschien verwachten dat studenten voor oerdegelijke studies kiezen als rechten of geneeskunde. Maar dat is niet zo. Het populairst onder de crisis-studenten zijn de technische opleidingen, of juist ‘zachte' richtingen als taal- en cultuurstudies of gedragswetenschappen als psychologie en sociologie.
Zijn dat studies die goed in de markt liggen? Niet bepaald. Maar aan de andere kant: welke studie ligt dat momenteel wel? Uit onderzoek van het Maastrichtse Researchcentrum voor onderwijs en arbeidsmarkt (ROA) blijkt dat het de komende jaren behelpen blijft voor hoger opgeleiden. Tot zeker 2014 blijven de vooruitzichten voor haast alle studierichtingen somber. Alleen de zorgsector biedt volop kansen.
Het roer om
Dus wat is wijsheid? ‘Ik zou goed kijken naar hoe de arbeidsmarkt er over een aantal jaar uitziet, maar ik zou me er ook niet blind op staren', zegt Frank Cörvers van het ROA. ‘Je moet jezelf verder ontplooien. Als je je daarmee significant kunt verbeteren, dan is een extra opleiding op dit moment gewoon een goede optie.'
Janneke ten Kate heeft in ieder geval geen spijt gehad van haar beslissing. In zekere zin heeft de crisis haar zelfs geholpen. In haar oude studie Bouwkunde miste ze soms het maatschappelijke aspect - hoe help je als architect probleemwijken verbeteren, hoe bied je de vergrijzing het hoofd?
Haar nieuwe studie sociologie maakt dat gemis meer dan goed. Ze werkt inmiddels part-time bij een Rotterdamse woningcoörporatie, waar ze veel profijt heeft van haar twee studies. ‘Ik wilde altijd al meer de sociale kant op. Maar omdat je al een baan hebt, gooi je niet zo snel het roer om. Achteraf gezien is die crisis dus nog wel ergens goed voor geweest, want anders had ik de sprong misschien niet gewaagd.'
'Ik dacht dat ik meteen werk zou vinden'
Esther Wassink (22, UvA) is door de crisis een tweede master gaan doen .
Ik had nauwelijks een slechtere tijd kunnen uitkiezen om notarieel recht te studeren. Drie jaar geleden hielden onze docenten ons voor dat we waarschijnlijk nog voor ons afstuderen al een baan zouden hebben, zoveel vraag was er naar notarissen. Maar eind 2008 zeiden ze plotseling dat we de eerste generatie in tijden waren die heel moeilijk aan werk zou kunnen komen.
In februari 2009 verloor ik m'n bijbaantje bij het notariskantoor waarvoor ik werkte. De toestand in het notariaat ging van kwaad tot erger en dan zijn stagiairs en studenten als eerste de klos. Dat zette me wel aan het denken: in mijn branche gaat het zo slecht, dat ik over een half jaar echt geen werk zal kunnen vinden. Dus is het dan niet verstandig om nog één of twee jaar te wachten?
Een docent zei tegen me: waarom ga je niet nog een extra master doen? Hij adviseerde me om de master fiscaal recht te doen, wat een goede aanvulling is als ik uiteindelijk als notaris aan het werk ga. Bovendien vond die docent me nog erg jong, en ik dacht: misschien heeft hij wel gelijk, heb ik straks wel genoeg overwicht? Je wilt niet dat een cliënt denkt: er zit hier een snotneus tegenover me.
Toch steekt het me soms wel - waarom moest die crisis net nu uitbreken? Het is altijd mijn intentie geweest om zonder studievertraging af te studeren. Vier jaar is vier jaar, dacht ik, en daarna ga ik aan het werk. Het is de ironie van het lot: ik had juist voor notarieel recht gekozen omdat ik iets wilde studeren waarin je meteen een baan kon krijgen. In de studieranglijst van Elsevier kwam notarieel recht altijd als een van de beste opleidingen uit de bus.
De master fiscaal recht duurt één jaar, dus ik hoop in augustus af te studeren. Tegelijkertijd weet ik niet hoe het er dan voorstaat op de arbeidsmarkt. Als het zo doorgaat, is het tegen die tijd nog niet veel beter. Misschien ga ik dan maar een tijdje reizen. Een jaartje in een kibboets ofzo, dat lijkt me wel een mooie ervaring.'
Ik wilde ieder baantje aangrijpen
Remy van Aarden (26, Erasmus Universiteit) verloor door de crisis zijn baan, ging weer studeren en probeert nu zijn droom waar te maken: toetreden tot het ‘diplomatenklasje' van BuZa
‘Toen de crisis uitbrak, werkte ik als webmaster bij Robeco. Ik had hbo-journalistiek gedaan en daarna een tijdje in de communicatiesector gewerkt bij Diergaarde Blijdorp. Mijn contract bij Robeco liep eind januari af, net toen de crisis zo'n beetje op het hoogtepunt was. Mijn directe manager wilde me houden, maar het bestuur van Robeco speelde paniekvoetbal. Iedereen met een aflopend contract werd de wacht aangezegd.
Ik heb daarna enorm veel gesolliciteerd, in de ICT-sector of op communicatiegebied. Na een tijdje ben je bereid om zo'n beetje iedere baan aan te grijpen. Toen ik een paar maanden werkloos was, brak ik m'n arm tijdens een wielerwedstrijd. Dat was wel het dieptepunt. Anderhalve week lang zat ik op de bank met m'n arm in een mitella. Tsja, toen had ik wel het gevoel dat ik de slag op de arbeidsmarkt aan het verliezen was.
Op een gegeven moment realiseerde ik me: ik kan blijven doorsolliciteren tot ik een ons weeg, maar als ik toch geen goede baan vind, dan kan ik maar beter verder studeren om straks m'n kansen te vergroten en in ieder geval met m'n hoofd bezig blijven. Dan zien potentiële werkgevers tenminste dat je vooruit wilt. En bovendien is studeren natuurlijk ook gewoon leuk.
Afgelopen september ben ik de bachelor geschiedenis gaan doen aan de Erasmus Universiteit. Mijn ambitie is om in het diplomatenklasje terecht te komen van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Daarvoor is een universitair diploma essentieel. Uiteindelijk wil ik in de politiek werken, dat spreekt me enorm aan. En om dat te bereiken, probeer ik nu zoveel mogelijk in mezelf te investeren. Ik volg nu bijvoorbeeld al een cursus Arabisch, zodat ik straks met een dijk van een cv bij de Apenrots kan aankloppen.'
(fotografie Marcel Bakker)
Wellicht ook interessant:
Meer artikelen in de rubriek
'Van studie naar baan'
Reageer, print of deel dit artikel
|
