Geen traineeship voor gewone starter

 Mail dit artikel

Bedrijven starten langzaam aan weer traineeprogramma's. Kwestie van oude programma's uit de kast halen en afstoffen? Absoluut niet. Van een trainee wordt weer echt iets verwacht.

´In 1999 móest je een traineeprogramma hebben omdat starters je anders niet zagen staan als werkgever. Vrijwel alle starters stroomden in zulke programma´s in. Nu kun je de traineeships weer gebruiken waarvoor ze bedoeld zijn: om hipo's klaar te stomen voor de top´, zegt Renate Deken, manager recruitment van Randstad. En dat is precies wat Randstad doet sinds in 2001 de arbeidsmarkt ruimer is. Acht mensen volgen momenteel het traineeprogramma. Tien anderen zullen binnenkort instromen. Net als in veel andere bedrijven groeien de aantallen langzaam weer. In 2004 verwacht het bedrijf 280 nieuwe medewerkers aan te trekken.

Veel organisaties halen hun traineeships momenteel weer uit de koelkast. Uit vacaturetellingen van Research & Analysis van VNU Business Publications blijkt dat de vraag naar trainees toeneemt. De vraag naar commerciële trainees verdrievoudigde zelfs in vergelijking met van hetzelfde kwartaal een jaar eerder (van negen naar 29). Ook de vraag naar IT-trainees nam iets toe, evenals naar technische trainees. Alleen de behoefte aan financiële en managementtrainees nam enigszins af.

Titelinflatie
Ewout Bolhuis, manager van YER Campus Recruitment, onderdeel van YER Recruitment Group, ziet dat werkgevers na een aannamestop van enkele jaren momenteel weer starters in trainingsprogramma's laten instromen. ´De afgelopen jaren zijn in veel bedrijven de traineeships zomaar stopgezet. Het was natuurlijk relatief gemakkelijk in deze programma's te snijden: de starters die zo'n training volgen, leveren niet direct een bijdrage aan het bedrijfsresultaat en lijken dus gemist te kunnen worden.´ In lang niet alle gevallen was deze ontwikkeling volgens de recruiter slecht. ´In 2000/2001 heeft een enorme titelinflatie plaatsgevonden. Iedereen die tien starters aannam zette ze in een klasje en noemde ze trainees. Vooral managementtraineeships waren erg populair.´

Wie verder kijkt, beseft dat het kortzichtig is de traineeships in de vriezer te plaatsen als het minder gaat met de economie. Bolhuis: ´Je hebt natuurlijk een gat als je over een paar jaar toppers uit eigen gelederen zoekt. Omdat je ze nu niet traint, heb je ze over een paar jaar simpelweg niet. Dat hebben de meeste bedrijven momenteel wel door.´

Alleen echte hipo´s
Dús kunnen starters weer een voet tussen de deur krijgen bij organisaties. Starters die in bedrijven terechtkomen, mogen echter niet verwachten dat ze hetzelfde uitgebreide traineeprogramma van een paar jaar geleden voorgeschoteld krijgen. De programma's worden namelijk niet onveranderd ingezet. Meer dan vroeger wordt er gekeken naar wat het bedrijf nodig heeft van zijn starters, in plaats van naar wat de starter wil.

Bolhuis: ´Ten eerste zijn de programma's financieel uitgekleed. Het aantal leden is verlaagd en de duur van het programma is verkort. Daarnaast kan niet meer iedereen een programma volgen. Alleen de echte high potential stroomt in. Verder worden ook weer 'gewone' starters gezocht voor 'gewone' functies. Vooral operationele traineeships waarin mensen al in een concrete functie beginnen, maar daarnaast in een klasje worden gezet, zie je nu weer vaak. Bedrijven laten niet meer zien hoe geweldig ze zijn in het programma, maar starters krijgen anderhalf jaar de tijd om te laten zien hoe geweldig zíj zijn.´

Ervaring telt
Zo ook bij Randstad. Naast de acht tot tien trainees kunnen velen er 'in de lijn' aan de slag. Zij krijgen wel cursussen en opleidingen, maar stromen niet zonder meer in in het traineeprogramma. Deken: ´Deze starters krijgen cursussen die afgestemd zijn op hun ontwikkelpunten en niet meer een algemeen programma.´ Je komt bij de uitzender als starter overigens sowieso niet meer zomaar aan de bak. Deken: ´In de krapte van de markt waren we waren genoodzaakt schoolverlaters aan te nemen. Nu richten we ons meer op mensen die een tot twee jaar commerciële werkervaring hebben.´ Starters hoeven deze werkgever overigens niet terzijde te schuiven, want die werkervaring kan natuurlijk ook gewoon een telemarketingbaan in de avonduren zijn geweest´, aldus Deken. Volgens de recruiter is de aanscherping noodzakelijk. ´Als intercedent heb je gemiddeld zo´n vijftig bedrijfscontacten en een omzetverantwoordelijkheid van een miljoen euro. Als je daar dus als manager leiding aan geeft, moet je veel in huis hebben.´

Traineeprogramma onder de loep
Ook bij Fortis zijn de afgelopen jaren de traineeprogramma's flink afgeslankt. ´Toen de directie vorig jaar voorzichtig peilde of minder dan dertig trainees niet ook mogelijk was, heb ik aan de bel getrokken´, vertelt hoofd recruitment van Fortis Mey Mey Wijsenbek van Veldhuyzen. In 2001 werden nog zeventig trainees per 'klasje' aangenomen. De recruiters mochten er zelfs honderd werven. Een andere belangrijke wijziging is de duur van het programma: voorheen was die twee jaar, nu nog maar anderhalf jaar.

Wijsenbek van Veldhuyzen: ´We merkten dat beginnende werknemers na anderhalf jaar behoefte hebben aan een vaste plek. Die hebben ze hier niet tijdens hun traineeprogramma. Ze mogen namelijk hier zelf een programma samenstellen. Overal waar hij of zij wil mag ze rondkijken en allerlei projecten uitvoeren en cursussen doen. Maar na anderhalf jaar willen de meesten wel vast op een positie zitten en écht werken.´

De bank neemt momenteel het traineeprogramma onder de loep. ´Het is een andere tijd. Omdat de trainees weer echt klaargestoomd worden voor de top, moeten we een aantal wijzigingen doorvoeren. We ontwikkelen bijvoorbeeld momenteel samen met België en Luxemburg een programma en een selectieprogramma met vijf rondes om de potentiële top een beter en internationaal programma aan te bieden. Een belangrijk aspect in dit traject is de samenwerking met de Belgen. Volgens cultuurdeskundigen verloopt deze maar moeizaam. Belgen vinden Nederlanders bijvoorbeeld maar respectloos en bot. Dat heeft Fortis zelf ook ondervonden in de samenwerking.Door al heel snel de mensen samen te brengen hopen we te bouwen aan één cultuur in de organisatie voor de Benelux.´

Door Marjan Bleeker