Roos Vonk: bankiers zijn net kleuters
Het marshmallow-experiment
Auteur: Roos Vonk
|
17-10-2008
| Reacties: 1
|
 Deel dit artikel
In de beroemde marshmallow-experimenten van Walter Mischel uit de jaren zestig, werden vierjarigen twintig minuten alleen gelaten met een marshmallow.
Er werd tegen ze gezegd dat ze nog meer marshmallows zouden krijgen als ze er vanaf bleven. Sommige kinderen lukte dat, andere niet: zij hadden zoveel trek in de marshmallow dat ze de kans om er meer te krijgen lieten schieten. Deze kinderen hadden te weinig beheersing van hun impulsen om meer waardevolle langetermijndoelen te realiseren; een vermogen dat wordt gezien als een cruciaal kenmerk van emotionele intelligentie.
Recente gebeurtenissen suggereren dat invloedrijke volwassenen dit vermogen eveneens vaak missen. Na honderd dagen praten met de 'mensen in het land' hadden onze ministers ongetwijfeld een goed gevoel over hun 74 speerpunten, maar eenmaal aan de slag lieten ze zich weer door andere urgenties leiden en vergaten ze de voornemens compleet. Banken leenden geld, dat ze zelf niet hadden, uit aan mensen die het ook niet hadden en nooit zouden hebben, omdat dat direct voordeel opleverde. Het realiseren van een langetermijnvisie is kennelijk voor iederéén lastig.
De bankencrisis herinnert ons eraan dat we als samenleving zwaar op krediet leven. Niet alleen financieel, maar ook ecologisch: we leven een kwart boven het duurzaam gebruik van onze ecologische bronnen. Dat moet een keer fout gaan en dat gaat het ook: naast een economische crisis hebben we ook een energie-, voedsel-, klimaat- en milieucrisis. Het streven naar directe behoeftebevrediging ten koste van duurzame resultaten zit helaas in de aard van het beestje. En bankiers en ministers zijn ook maar mensen. Mensen hebben, net als andere dieren, een onverwoestbare neiging zich te laten leiden door het lust-onlust-principe. We benaderen wat lust geeft lekker eten, seks, liefde, geld, macht, whatever turns you on en we vermijden wat onlust geeft. Deze neiging is in onze evolutie van overlevingswaarde geweest en is een niet weg te denken onderdeel van onze instincten-uitrusting. We zijn als het ware hardwired om volgens dit principe te reageren.
We vinden het dan ook heel begrijpelijk als het mensen moeite kost om van de chocola af te blijven (vet en zoet: allemaal goed nieuws vanuit onze instincten bekeken) of als ze in een impuls iets duurs en onnodigs kopen, als ze autorijden, stoken met het raam open of vlees uit de bio-industrie eten, terwijl ze het milieu heus wel belangrijk vinden. Mensen gunnen zich soms een pretje, gemakje of snel resultaat, nou en? Je wilt toch plezier hebben, en anderen doen het ook, en met al dat gezeur is het leven niet leuk, en wat maakt dat ene ding van mij nou uit, en later maak ik het wel weer goed en zo is er een hele trits rechtvaardigingen om dat ene cruciale principe te waarborgen: dat we ons lekker voelen.
Precies dezelfde menselijke neiging heeft er ook toe geleid dat mensen huizen kopen die ze niet kunnen betalen, omdat ze lekker willen wonen, en dat bankiers geld uitlenen aan die mensen, omdat ze lekker willen scoren. Gemak dient de mens, en we hebben als soort het talent ontwikkeld om het onszelf een stuk gemakkelijker te maken dan onze voorvaderen. Met onze complexe financiële producten, ons vermogen de natuur naar onze hand te zetten, onze technologie waarmee we op grote schaal kunnen vissen, regenwouden kappen, dierenfabrieken bouwen en wat dies meer zij, zijn we in staat om veel lust met weinig last binnen ieders bereik te brengen.
Onze morele ontwikkeling is helaas vergaand achtergebleven bij de technologische. We zijn van binnen nog altijd kleuters die handelen op basis van het motto 'hebben is houden'; primitievelingen die de gevolgen van hun gedrag op langere termijn die ons persoonlijk vaak niet eens meer raken te complex en ongemakkelijk vinden om bij stil te staan. Werkelijke beschaving vraagt dat we de primitieveling overwinnen. Het lijken vaak alleen andere mensen die op te grote (economische of ecologische) voet leven, omdat ze hun persoonlijk voordeel bovenaan stellen. Maar we doen het allemaal.
Wellicht ook interessant:
Meer artikelen in de rubriek
Roos Vonk:
Reageer, print of deel dit artikel
Reacties op dit artikel:
Lodewijk | 20 oktober 2008 (19:22)
Lekker optimistisch verhaal. We weten met z'n allen dat we naar de afgrond rijden, maar niemand doet er iets aan of kan er iets aan doen. En ja .. wat kan ik er in mijn uppie ook aan doen?
Één troost. Wij als westerlingen reizen in ieder geval 1e klas.
Lodewijk
|
