Voor werkgevers

Waarom topmannen geen burgemeester worden

Auteur: Kees Versluis | 04-04-2011 | Share/Bookmark Mail dit artikel
Pieter Broertjes Burgemeester

E Ex-Volkskrant-hoofdredacteur Pieter Broertjes heeft geen ervaring in het openbaar bestuur, maar wordt wel burgemeester van Hilversum. Krijgt Nederland vanaf nu spannender burgemeesters, bijvoorbeeld uit het bedrijfsleven? Vijf vragen.



1. Spannender burgemeesters, willen we dat?

Misschien dat een burgervader à la Clint Eastwood (in de jaren tachtig burgemeester van het Californische Carmel-by-the-sea) of Arnold Schwarzenegger (tot twee maanden geleden gouverneur van Californië) wat ver gaat. Maar vers bloed van buiten de (lokale) politiek zou zeker niet slecht zijn. Bijna alle Nederlandse burgemeesters zijn begonnen als gemeenteraadslid, wethouder of overgestapt vanuit de landelijke politiek. ‘Een burgemeester die bijvoorbeeld uit het bedrijfsleven afkomstig is, zou best goed zijn', zegt Linze Schaap, specialist lokaal bestuur van de Universiteit van Tilburg. ‘Die zal eerder vraagtekens zetten bij zaken en meer vernieuwing brengen.'

2. Maar dat gebeurt niet, want burgemeestersbenoemingen zijn toch een kwestie van Haagse achterkamertjespolitiek?

Dat beeld blijft hardnekkig, maar is al lang achterhaald. Formeel benoemt de Kroon, ofwel de minister van Binnenlandse Zaken, nieuwe burgemeesters. Maar sinds de nieuwe Gemeentewet van 2001 is het feitelijk de gemeenteraad die een nieuwe burgemeester kiest. Formeel kan de commissaris van de Koningin sollicitatiebrieven van onwelgevallige kandidaten achterhouden, formeel ook kan de minister van Binnenlandse Zaken het uiteindelijke advies van de gemeenteraad naast zich neerleggen. Maar in de praktijk gebeurt dat vrijwel nooit. ‘Dat is een grote verandering die door de journalistiek niet echt is opgepakt', zegt Alfons Dölle, Eerste Kamerlid voor het CDA en bijzonder hoogleraar recht der decentrale overheden in Groningen. Tot in de jaren tachtig verdeelden de grote politieke partijen in Den Haag onderling inderdaad de burgemeestersposten.

3. Dus we krijgen nu meer afwijkende burgemeesters zoals Pieter Broertjes?

Dat zou je verwachten. Toch is Broertjes een uitzondering. Gemeenteraden blijken namelijk niet gediend van rare fratsen: ze kiezen eigenlijk nóg bravere kandidaten dan Den Haag vroeger aanwees. ‘Gemeenteraden blijken erg op veilig te spelen bij de aanstelling van een nieuwe burgemeester', zegt Schaap. ‘De benoeming van Broertjes gaat echt tegen de trend in.'

4. Stel nou dat Jeroen van de Veer, ex-ceo van Shell, solliciteert als burgemeester: wordt die dan ook afgewezen?

Ongetwijfeld zullen managers uit het bedrijfsleven wel eens gesolliciteerd hebben. Maar blijkbaar zijn ze er niet doorheen gekomen. De weerzin komt overigens van beide kanten. De meeste captains of industry staan evenmin te trappelen om burgemeester te worden. Toen Rotterdam in 2008 een nieuwe burgemeester zocht, zijn volgens commissaris van de koningin Jan Franssen van Zuid-Holland meerdere kandidaten uit het bedrijfsleven benaderd. Ze haakten volgens hem af vanwege het inkomen, dat gemaximeerd is tot de Balkenendenorm. Het hoge afbreukrisico zou potentiële burgemeesters uit het bedrijfsleven eveneens afschrikken; het lekken van de namen van kandidaten die het niet geworden zijn, lijkt tegenwoordig eerder regel dan uitzondering. Veel burgemeesterkandidaten vinden het knap pijnlijk als hun naam op straat ligt: egoverlies en flink wat uit te leggen in hun huidige baan.
Overigens is het maar de vraag of voormalige ceo's het als burgemeester erg naar hun zin zouden hebben. Met hun doorpak- en no-nonsensementaliteit zouden ze waarschijnlijk snel vijanden maken in de gemeenteraad.

5. Zouden Almere of Tilburg wél een Clint-Eastwoodachtige burgemeester krijgen als de bevolking mag kiezen?

Het gekozen burgemeesterschap zou ongetwijfeld gemêleerder volk het stadhuis binnenbrengen dan nu, want veel van de huidige burgemeesters in Nederland ontbreekt het aan charisma en zeepkistenmentaliteit.

Maar zo'n gekozen burgemeester zal er in Nederland voorlopig niet komen. In 2005 blokkeerde de PvdA onverwacht in de Eerste Kamer de grondwetswijziging die daarvoor nodig is (de ‘Nacht van Van Thijn'). Sindsdien is wel geëxperimenteerd met raadplegende referenda in een aantal steden (onder andere Eindhoven en Utrecht). Die referenda verliepen zo teleurstellend - klachten over ‘kiezen uit tweemaal hetzelfde' en zeer lage opkomsten - dat daarmee is gestopt.

Beeld: HH/Jeroen Oerlemans
Wellicht ook interessant:
Meer artikelen in de rubriek
'Overheid'

Reageer, print of deel dit artikel

  • Reageer (0)
  • Print
  • Share/Bookmark Mail dit artikel
Het kan enige tijd duren voordat je reactie geplaatst wordt.

Het is de redactie van Intermediair toegestaan om de inhoud van de reactie met naam en toenaam te hergebruiken in de print uitgave van Intermediair.

Reacties worden niet direct op de site geplaatst. De redactie controleert vooraf of de reactie aan een aantal voorwaarden voldoet. Deze voorwaarden zijn:

  • Reacties dienen betrekking te hebben op de inhoud van het betreffende artikel of onderwerp.
  • Reacties mogen geen beledigingen, bedreigingen, al dan niet fictief, aan het adres van de andere sitebezoekers of aan prominente personen bevatten.
  • Uitingen van geweld, racisme, anti-semitisme, het zwartmaken van individuen, groepen of organisaties worden niet getolereerd.
  • De reactie moet kort en bondig zijn (maximaal 1.000 karakters), te lange reacties worden niet geplaatst.
  • Het plaatsen van persoonsgegevens zoals telefoonnummers en adressen in de tekst van de reacties is niet toegestaan.
  • Links naar websites en reclame voor producten en/of diensten worden niet geplaatst.
  • Reacties die volledig in hoofdletters zijn getypt en/of vol staan met uitroeptekens en vraagtekens worden niet geplaatst.
  • Reacties die vol staan met taalfouten worden niet geplaatst.

De redactie behoudt zich het recht voor om reacties aan te passen, in te korten of te verwijderen. De redactie gaat niet in discussie over geplaatste of verwijderde reacties.


Ik ga akkoord met de voorwaarden

Meer in de rubriek 'Branchekeuze':

Zoek in vacatures voor hoogopgeleiden:


Test je leiderschapsstijl

Wat is jouw manier van leidinggeven: coachend, directief, overtuigend of iets daartussenin? Test wat jouw sterke punten zijn en waar je je kunt verbeteren.